Prorokini Debora – „wskrzesicielka” nadziei Izraela. Studium egzegetyczno-teologiczne Sdz 4–5



Abstrakt

“Deborah, the wife of Lappidoth, was a prophet who was judging Israel at that time” (Jdg 4:4). Using these words the autor of Judges had presented a new hero of the book to his recipients, readers and to us as well. Such solemn and long „introduction” may surprises for several reasons, including the fact that in one, so short verse have been collected and concentrated almost all titles bound up with the protagonist of the Jdg 4–5. The author of the article tries to explain the meaning of these honorable titles and convince that their application to Deborah is fully justified. The article consists of  three parts. First, the author presents (1) the main problems associated with the dating of Jdg 5 and the relationship of the Song of Deborah to Jdg 4, then he shows Deborah as (2) the judge, and as (3) the prophetess, who became the “mother in Israel”.


Słowa kluczowe

Debora; prorokini; sędziowie Izraela

Ackroyd P.R., „The Composition of the Song of Deborah”, Vetus Testamentum 2 (1952) 160-162.

Ahlström W., „Judges 5:20f. and History”, Journal of Near Estern Studies 36 (1977) 287-288.

Albright W.F., „Earliest Forms of Hebrew Verse”, Journal of the Palestine Oriental Society 2 (1922) 69-86.

Albright W.F., „The Song of Deborah in the Light of Archaeology”, Bulletin of the American Schools of Oriental Research 62 (1936) 26-31.

Alter R., The World of Biblical Literature (New York: Basic Books 1992).

Bakon Sh., „Deborah: Judge, Prophetess and Poet”, Jewish Bible Quarterly 34/2 (2006) 110-118, http://jbq.jewishbible.org/assets/Uploads/342/342_DEBRAH.pdf [dostęp 21.01.2017].

Bal M., Death & Dissymmetry: The Politics of Coherence in the Book of Judges (Chicago: Uni¬versity of Chicago Press 1988).

Bechmann U., Das Deboralied zwischen Geschichte und Fiktion. Eine exegetische Untersuchung zu Richter 5 (St. Ottilien: EOS Verlag 1989).

Bednarz M., Historia zbawienia (Tarnów: Biblos 1997).

Bertheau E., Das Buch der Richter und Rut (Leipzig: Weidmann’sche Buchhandlung 1845).

Blenkinsopp J., „Ballad Style and Psalm Style in the Song of Deborah: A Discussion”, Biblica 42 (1961) 61-76.

Block D.I., „Why Deborah’s Different”, Bible Review 17 (2001) 34-40, 49-52.

Brettler M.Z., The Book of Judges (London: Routledge 2002).

Bright J., Historia Izraela (Warszawa: PAX 1994).

Budde K., Das Buch der Richter (Freiburg: Verlag von J.C.B. Mohr 1897).

Burney Ch.F., The Book of Judges (London: Rivingtons 1920).

Cassel P., The Book of Judges (New York: Charles Scribner 1872).

Causse A., Les plus vieux Chants de la Bible (Paris: Félix Alcan 1926).

Callaway J.A. – Miller J.M., „Osiedlanie się w Kanaanie. Okres sędziów”, Starożytny Izrael. Od Abraha¬ma do zburzenia Świątyni Jerozolimskiej przez Rzymian (red. H. Shanks) (Warszawa: Vocatio 2007).

Coogan M.D., „A Structural and Literary Analysis of the Song of Deborah”, Catholic Biblical Quarterly 40 (1978) 143-166.

Cooke G.A., The History and Song of Deborah: Judges IV and V (Oxford: Horace Hart 1892).

Craigie P.C., „The Song of Deborah and the Epic of Tikulti-ninurta”, Journal of Biblical Literature 88 (1969) 253-265.

Davidson B., The Analitical Hebrew and Chaldee Lexicon (London: Samuel Bagster & Sons 1974).

De Moor J.C., „The Twelve Tribes in the Song of Deborah”, Vetus Testamentum 43/4 (1993) 484.

Diebner B.-J., „Wann sang Deborah ihr Lied? Überlegungen zu zwei der ältesten Texte des TNK (Ri 4 und 5)”, Amsterdamse Cahiers voor Exegese en Bijbelse Theologie 14 (1995) 106-130.

Drucker R., The Book of Joshua. A New Translation with a Commentary Anthologized from Tal¬mudic, Midrashic, and Rabbinic Sources (New York: Drucker/Reuven 1988).

Echols C., Tell Me, O Muse: The Song of Deborah (Judges 5) in the Light of Heroic Poetry (New York: T&T Clark 2008).

Echols C., The Eclipse of God in the Song of Deborah: The Role of YHWH in Light of Heroic Poetry (Cambridge: University Press 2005).

Engberg R.M. – Albright W.F., „Historical Analysis of Archaeological Evidence: Megiddo and the Song of Deborah”, Bulletin of the American Schools of Oriental Research 78 (1940) 4-9.

Ewald H., The History of Israel (London: Longmans, Green 1869).

Fritz V., „Conquest or Settlement? The Early Iron Age in Palestine”, Biblical Archeologist 50 (1987) 84-100.

Frolov S., „How Old Is the Song of Deborah?”, Journal for the Study of the Old Testament 36/2 (2011) 163-184.

Garbini G., „Il Cantico di Debora”, La parola del passato 178 (1978) 5-31.

Garbini G., „The Phonetic Shift of Sibilants in Northwestern Semitic in the First Millenium B.C.”, Journal of Northwest Semitic Languages 1 (1971) 32-38.

Gerleman G., „The Song of Deborah in the Light of Stylistics”, Vetus Testamentum 1 (1951) 168-180.

Globe A., „The Literary Structure and Unity of the Song of Deborah”, Journal of Biblical Literature 93 (1974) 493-512.

Görg M., Richter (Würzburg: Echter Verlag 1993).

Görg M., „jāšaḇ”, Theological Dictionary of the Old Testament (red. G.J. Botterweck – H.-J. Fabry – H. Ringgren) (Grand Rapids: Eerdmans 1990) VI, 420-438.

Görg M., „šāḵan”, Theological Dictionary of the Old Testament (red. G.J. Botterweck – H.-J. Fabry – H. Ringgren) (Grand Rapids: Eerdmans 2004) XIV, 691-702.

Halpern B., „The Resourceful Israelite Historian: The Song of Deborah and Israelite Historiography”, Harvard Theological Review 76 (1983) 379-401.

Järlemyr S., „A Tale of Cross-Dressers, Mothers, and Murderers: Gender and Power in Judges 4 and 5”, Svensk Exegetisk Årsbok 81 (2016) 49-62.

Jasinski M., „Miriam – zapomniana bohaterka Exodusu”, Verbum Vitae 19 (2011) 41-64.

Jasinski M., „Deuteronomiczny charakter wyroczni Chuldy i jej wpływ na przyszłość Izraela”, „Niewiastę dzielną któż znajdzie? […] Otwiera usta z mądrością, na języku jej miłe nauki” (Prz 31,10.27). Księga pamiątkowa ku czci Pani Prof. KUL dr hab. Urszuli Szwarc w 60. rocznicę urodzin (red. J. Ząbczyk-Plajzer – M. Gęsikowski) (Świdnica: Usługi Poligraficzne Bogdan Kokot vel Kokociński 2013) 127-147.

Jasinski M., „Religijne i społeczne położenie pokoleń Izraela podczas wystąpienia Debory (Sdz 4–5)”, „Scrutamini Scripturas” (J 5,39). Księga jubileuszowa dla księdza biskupa An¬drzeja W. Suskiego w 75. rocznicę urodzin (red. W. Chrostowski – D. Kotecki) (Warszawa 2016) 127-148.

Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela. Pierwszy przekład polski z języka greckiego pod redakcją Eugeniusza Dąbrowskiego (Poznań – Warszawa – Lublin: Księgarnia św. Wojciecha 1979).

Kagerer B., „Die Biene in der Bibel. Ein Beitrag zur Exegese der Ḏeḇôrāh–Stellen”, Biblische Notizen 114/115 (2002) 71-88.

Kellermann D., „gûr”, Theological Dictionary of the Old Testament (red. G.J. Botterweck – H.-J. Fabry – H. Ringgren) (Grand Rapids: Eerdmans 1975) II, 439-449.

Keil C.F. – Delitzsch F. (red.), Joshua, Judges Ruth (Edinburgh: T&T Clark 1869).

La Montagne N., The Song of Deborah (Judges 5): Meaning and Poetry in the Septuagint (Wash¬ington: University Press 2013).

Liedke G., „ḥqq”, Theological Lexicon of the Old Testament (red. E. Jenni – C. Westermann), (Peabody: Hendrickson Publishers 1997) II, 468-472.

Lindars B., Judges 1–5: A New Translation and Commentary (Edinburgh: T&T Clark o 1995).

Mayes A.D.H., „The Historical Context of the Battle against Sisera”, Vetus Testamentum 19 (1969) 353-360.

McDaniel Th. F., The Song of Deborah: Poetry in Dialect. A Philological Study of Judges 5 with Translation and Commentary (Wynnewood: Nathan LaMontagne 2003).

Moore G.F., A Critical and Exegetical Commentary on Judges (New York: Charles Scribner 1895).

Moore G.F., The International Critical Commentary. A Critical and Exegetical Commentary on Judges (Skokie: Varda Books 2005).

Miller G.P., „The Song of Deborah: A Legal Economic Analysis”, University of Pennsylvania Law Review 144 (1996) 2293-2320.

Müller D.H., „The Structure of the Song of Deborah”, America Journal of Theology 2 (1898) 110-115.

Müller H.P., „Der Aufbau des Deboraliedes”, Vetus Testamentum 16 (1966) 446-459.

Neef H.-D., Deboraerzählung und Deboralied: Studien zu Jdc 4,1-5,31 (Neukirch-Vluyn: Neu¬kirchener Verlag 2002).

Neef H.D., „Meroz: Jdc 5,23a”, Zeitschrift fur die Alttestamentliche Wissenschaft 107 (1995) 118-122.
Orygenes, Homilie o Księgach Liczb, Jozuego i Sędziów (tł i oprac. S. Kalinkowski) (Warszawa: Wydawnictwo ATK 1986).

Polzin R., Moses and the Deuteronomist: A Literary Study of the Deuteronomic History. Part One: Deuteronomy, Joshua, Judges (New York: Seabury Press 1980).

Pressler C., Joshua, Judges, and Ruth (Louisville: Westminster/John Knox 2002).

Schloen J.D., „Carvans, Kenites, and Cassus Belli: Enmity and Alliance in the Song of Deborah”, Catholic Biblical Quarterly 55 (1993) 18-38.

Schorn U., Ruben und das System der zwölf Stämme Israels. Redaktionsgeschichtliche Untersu¬chungen zur Bedeutung des Erstgeborenen Jakobs (Berlin: Walter de Gruyter & Co. 1997).

Reiterer F.V., „Makir”, Nowy leksykon biblijny (red. F. Kogler – R. Egger-Wenzel – M. Ernst; red. wyd. pol. H. Witczyk) (Kielce: Jedność 2011), 460.

Reiterer F.V., „Meroz”, Nowy leksykon biblijny (red. F. Kogler – R. Egger-Wenzel – M. Ernst; red. wyd. pol. H. Witczyk) (Kielce: Jedność 2011), 475.

Ringgren H., „ḥāqaq”, Theological Dictionary of the Old Testament (red. G.J. Botterweck – H.-J. Fabry – H. Ringgren) (Grand Rapids: Eerdmans 1986) V, 139-147.

Skidmore-Hess D. – Skidmore-Hess C., „Dousing the Fiery Woman: The Diminishing of the Prophetess Deborah”, Shofar: An Interdisciplinary Journal of Jewish Studies 31/1 (2012) 1-17.

Soggin J.A., Judges (Philadelphia: Westminster 1981).

Stager L.E., „Archaeology, Ecology, and Social History: Background Themes to the Song of Deborah”, Congress Volume. Jerusalem 1986 (red. J.A. Emerton) (Leiden: E.J. Brill 1988) 221-234.

Szwarc U., „Sytuacja życiowa pokoleń Izraela według Rdz 49”, Roczniki Teologiczne 43/1 (1996) 29-41.

Täubler E., Biblische Studien: Die Epoche der Richter (Tübingen: J.C.B. Mohr Verlag 1958).

Talmud Babliloński, Traktat Megillah, http://www.sefaria.org/Megillah.14b?lang=bi [dostęp 30.12.2016].

Tronina A., „«Per ecclesiam ad Mariam»: cztery biblijne kantyki zwycięstwa”, Salvatoris Mater 4/3 (2002) 273-292.

Vincent M.A., „The Song of Deborah: A Structural and Literary Consideration”, Scandinavian Jour¬nal of the Old Testament 91 (2000) 61-82.

Waltisberg M., „Zum Alter der Sprache des Deboraliedes Ri 5”, Zeitschrift für Althebraistik 12 (1999) 218-232.
Watts J.W., „Poetry”, Dictionary of the Old Testament. Historical Books (red. B.T. Arnold – H.G.M. Williamson) (Illinois-Leicester: InterVarsity Press 2005).

Webb B.G., The Book of the Judges: An Integrated Reading (Sheffield: Academic Press 1987).

Weiser A., „Das Deboralied: Eine gattungs- und traditionsgeschichtliche Studie”, Zeitschrift fur die Alttestamentliche Wissenschaft 71 (1959) 67-97.
Pobierz

Opublikowane : 2017-10-30


Jasinski, M. (2017). Prorokini Debora – „wskrzesicielka” nadziei Izraela. Studium egzegetyczno-teologiczne Sdz 4–5. The Biblical Annals, 7(4), 415-439. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/ba/article/view/2154

Mirosław Antoni Jasinski  jasmir.mj@gmail.com
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie  Polska



Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma the Biblical Annals. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

  • W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową.
  • W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy.
  • W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 - Międzynarodowe (CC BY 4.0).