Średniowieczne rękopisy z dziełami Hugona z Saint-Cher w zasobie Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej
Wojciech Baran
Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-3049-0050
Abstrakt
Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej w swoim zasobie przechowuje trzy rękopisy zawierajace dzieła Hugona z Saint-Cher: Postilla do Księgi jeremiasza i Lamentacji (Ms 70) z XIV wieku, Concordantia do całej Biblii, pochodzącą ze środowiska klasztoru św. Jakuba w Paryżu (Ms 72) i skopiowaną w 1471 roku, oraz Speculum Ecclesiae (Ms 124), skopiowane w latach 1412-1413. Chociaż dwa pierwsze rękopisy zostały ogólnie opisane przez Ignacego Polkowskiego w 1884 roku, jego opracowanie wymaga kilku doprecyzowań, a w literaturze nadal brakuje współczesnej i szczegółowej analizy tych kodeksów. Niniejszy artykuł ma na celu wypełnienie tej luki.
Słowa kluczowe:
Hugon z Saint-Cher, Postilla super totam Bibliam, Concordantia Bibliae, Speculum Ecclesiae, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej, średniowieczne rękopisyBibliografia
Sources manuscrits
Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie
coté Ms 60.
Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej w Krakowie
coté Ms 70, Ms 72, Ms 73, Ms 74, Ms 76.
Biblioteka Jagiellońska w Krakowie
coté 1303, 1310, 1428, 2192.
Biblioteka Narodowa w Warszawie
coté Lat.F.Ch.II.225 (manuscrit perdu).
Incunabules
Gesamtkatalog der Wiegendrucke (GW), https://www.gesamtkatalogderwiegendrucke.de/ (accès : 31.03.2026)
GW 12199, GW 13581, GW M43872.
Sources imprimées
Concordantiae Bibliorum utriusque Testamenti veteris et novi : quas meritò maximasa & absolutissima appelare : opus sacrorum literarum studiosis non minùs utile, quàm necessarium, nunctandem post omnes quae hactenus prodierunt editiones, à multis mendis repurgatum, ordine commodissimo digestum, & multorum vocabularum numero locupletatum, Lugduni 1586.
Isidorus Hispalensis, Sententiae, éd. P. Cazier, Turnhout 1998.
Isidorus Hispalensis, Sententiae, in : Patrologia Latina, vol. 83, éd. J.-P. Migne, Parisiis 1850, col. 537-738.
Matthaeus de Cracovia, De puritate conscientiae, éd. W. Seńko, in : Mateusz z Krakowa, Opuscula theologica dotyczące spowiedzi i komunii, vol. 2/1, éd. W. Seńko, A. L. Szafrański, Warszawa 1974, p. 235-292.
Sacrorum Bibliorum Vulgatae Editionis Concordantiae Hugonis Cardinalis Ordinis Praedicatorum: Ad Recognitionem Jussu Sixti V. Pont. Max. Bibliis Adhibitam Recensitae, Atque Emendatae, Venetiis 1754.
Seńko Władysław, Mateusza z Krakowa „Traktat o czystości sumienia” („De puritate conscientiae”), „Przegląd Tomistyczny”, 16 (2010) p. 307-389.
Statuta dyocesis Cracoviensis, éd. B. Ulanowski, „Archiwum Komisyi Historycznej PAU”, 5 (1889) p. 21-27.
Literature
Bieniak Magdalena, Contents of Hugh of St.-Cher’s Commentary on the “Sentences”, Books I-II, „Przegląd Tomistyczny”, 19 (2013) p. 9-91.
Bieniak Magdalena, The “Sentences” Commentary of Hugh of St.-Cher, in : Mediaeval Commentaries on the “Sentences” of Peter Lombard, vol. 2, éd. P. W. Rosemann, Leiden 2009, p. 111-147.
Bloomfield Morton W., Incipits of Latin Works on the Virtues and Vices, 1100-1500 A.D.
Including a Section of Incipits of Works on the Pater Noster, Cambridge 1979.
C.A.L.M.A. Compendium auctorum Latinorum Medii Aevi (500-1500), éd. M. Lapidge et al., Firenze 2000-.
Catalogus codicum manuscriptorum medii aevi Latinorum qui in Bibliotheca Jagellonica Cracoviae asservantur, vol. 1-9, éd. Z. Włodek et al., Vratislaviae 1980-2008.
Clavis patrum latinorum, éd. E. Dekkers, A. Gaar, Steenbrugis 1995.
Clavis scriptorum et operum Medii Aevi Poloniae, vol. 1-2, éd. J. Kaliszuk, A. Pieniądz, P. Węcowski, K. Skwierczyński, Kraków 2019.
Derolez Albert, The Paleography of Gothic Manuscript Books : From the Twelfth to the Early Sixteenth Century, Cambridge 2008.
Distelbrink Balduinus, Bonaventurae scripta. Authentica dubia vel spuria critice recensita, Romae 1975.
Hugues de Saint-Cher († 1263) : bibliste et théologien, éd. L.-J. Bataillon, G. Dahan, P.-M. Gy, Turnhout 2004.
Kaeppeli Thomas, Scriptores Ordinis Praedicatorum Medii Aevi, vol. 2, G-I, Romae 1975.
Kaliszuk Jerzy, Codices deperditi. Średniowieczne rękopisy łacińskie Biblioteki Narodowej utracone w czasie II wojny światowej, vol. 2/2, Wrocław 2016.
Kiryk Feliks, Jakub z Szadka, in : Polski słownik biograficzny, vol. 10, éd. K. Lepszy et al., Wrocław-Warszawa-Kraków 1962-1964, p. 367-368.
Kowalczyk Maria, Bartłomiej z Jasła, „Materiały i Studia Zakładu Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej”, 5 (1965) p. 3-23.
Lehtinen Anja Inkeri, The “Apopeciae” of the Manuscripts of Hugh of St. Cher’s Works, „Medioevo. Rivista di storia della filosofia medievale”, 25 (1999-2000) p. 1-167.
Markowski Mieczysław, Dzieje Wydziału Teologii Uniwersytetu Krakowskiego w latach 1397-1525, Kraków 1996.
Marszał Tadeusz, Jakub z Szadka – ksiądz, dyplomata i prawnik (ur. około 1412 r. w Szadku – zm. 28 października 1487 r. w Krakowie), „Biuletyn Szadkowski”, 8 (2008) p. 8-29.
Newhauser Richard G., Bejczy István P., A Supplement to Morton W. Bloomfield et al., “Incipits of Latin Works on the Virtues and Vices, 1100-1500 A.D.”, Turnhout 2008.
Polkowski Ignacy, Katalog rękopisów kapitulnych katedry krakowskiej. Część pierwsza. Kodexa rękopiśmienne 1-228, Kraków 1884.
Pražak Jiří, Rukopisy křivoklátské knihovny, Praha 1969.
Rouse Richard H., Rouse Mary A., The Verbal Concordance to the Scriptures, „Archivum Fratrum Praedicatorum”, 44 (1974) p. 5-30.
Siemiątkowska Zofia, Jan Szczekna, „Materiały i Studia Zakładu Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej”, 5 (1965) p. 34-75.
Stegmüller Friedrich, Repertorium biblicum medii aevi, vol. 3, Commentaria: Auctores H-M, Matriti 1951.
Szafrański Adam L., Mateusz z Krakowa. Wstęp do badań nad życiem i twórczością naukową, „Materiały i Studia Zakładu Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej”, 8 (1967) p. 25-92.
Szelińska Wacława, Biblioteki profesorów Uniwersytetu Krakowskiego w XV i początkach XVI wieku, Wrocław 1966.
Tříška Josef, Literární činnost předhusitské university, Praha 1967.
Tříška Josef, Příspěvky k středověké literární universitě, I. Některe osobnosti a dila z 2. pol. 14. a zač. 15. stol., „Acta Universitatis Carolinae. Historia Universitatis Carolinae Pragensis”, 9/1 (1968) p. 7-28.
Tříška Josef, Příspěvky k středověké literární universitě, II. Osobnosti a dila 15. stol, „Acta Universitatis Carolinae. Historia Universitatis Carolinae Pragensis”, 9/2 (1968) p. 5-43.
Ulanowski Bolesław, Kilka uwag o statutach synodów dyjecezjalnych krakowskich z XIV-go i XV stulecia, „Archiwum Komisyi Historycznej PAU”, 5 (1889) p. 1-20.
Wielgus Stanisław, Obca literatura biblijna w średniowiecznej Polsce, Lublin 1990.
Wielgus Stanisław, Średniowieczna łacińskojęzyczna biblistyka polska, Lublin 1992.
Zumkeller Adolar, Manuskripte von Werken der Autoren des Augustiner-Eremitenordens in mitteleuropäischen Bibliotheken, Würzburg 1966.
Sources en-ligne
Gesamtkatalog der Wiegendrucke, https://www.gesamtkatalogderwiegendrucke.de/ (accès: 31.03.2026).
Hugo de Sancto Caro, Concordantiae Bibliae, https://www.mirabileweb.it/title/concordantiae-bibliae-hugo-de-sancto-caro-n-1190-c-title/209047 (accès : 31.03.2026).
Hugo de Sancto Caro, Postillae in Bibliam, https://www.mirabileweb.it/title/postillae-inbibliam-hugo-de-sancto-caro-n-1190-ca-title/4541 (accès : 31.03.2026).
Hugo de Sancto Caro, Postilla in totam Bibliam, éd. M. Morard, https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/livres-liste.php?id=hug (accès : 31.03.2026).
Hugo de Sancto Caro, Postilla in totam Bibliam (Ier.), éd. M. Morard, https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions.php?id=hug&numLivre=34 (accès : 31.03.2026).
Hugo de Sancto Caro, Postilla in totam Bibliam (Lam.), éd. M. Morard, https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions.php?id=hug&numLivre=35 (accès : 31.03.2026).
In principio. Incipit Index of Latin Texts, https://about.brepolis.net/in-principio-incipit-index-of-latin-texts-2/ (accès : 31.03.2026).
Jakub z Szadka, https://cac.historia.uj.edu.pl/osoba/1995473_Jakub_z_Szadka (accès : 31.03.2026).
Manuscripta.pl. Przewodnik po rękopisach średniowiecznych w zbiorach polskich, https://manuscripta.pl/ (accès : 31.03.2026).
Wasserzeichen-Informationssystem, https://www.wasserzeichenonline.de/wzis/index.php (accès : 31.03.2026).
Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Katedralnej https://orcid.org/0000-0002-3049-0050
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
