Co ujawniają rubryki w Missale Notatum Lundense Ms. Vol. 387?
Rastislav Adamko
Uniwerystet Katolicki w Rużomberku , Słowacjahttps://orcid.org/0000-0003-4769-9368
Tomasz Moskal
ohn Paul II Catholic University of Lublin (KUL), Faculty of Theology, Institute of Theological Sciences, Department of Church History , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-0174-893X
Piotr Wiśniewski
John Paul II Catholic University of Lublin (KUL), Faculty of Humanities, Institute of Arts Studies, Department of Religious Monody and Polyphony , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-8225-7552
Abstrakt
Średniowieczna liturgia mszalna zawarta w zabytkach rękopisowych charakteryzowała się pewnym stopniem wyjątkowości w ramach lokalnej tradycji liturgicznej. Znajduje to również odzwierciedlenie w rubrykach, które mają znaczenie zarówno praktyczne, jak i wyjaśniające. Ich sformułowanie, umiejscowienie i treść mogą przyczynić się do identyfikacji danej tradycji liturgicznej. Warunkiem koniecznym jest posiadanie odpowiedniego materiału porównawczego, którego w przypadku skandynawskich źródeł liturgicznych jest stosunkowo niewiele. Autorzy skupili się na jednym z niewielu zachowanych kompletnych kodeksów, znajdujących się obecnie na terenie Słowacji. Podejmują oni próbę scharakteryzowania i opisania na podstawie porównania stosowania rubryk w kanonie mszalnym, które zachowały się w tej księdze mszalnej z końca XIII wieku.
Słowa kluczowe:
Lund, mszał, rubryki, modlitwa eucharystyczna, tradycja liturgicznaInstytucje wspierające:
APVV-19-0043 CANTUS PLANUS in Slovakia: Local Elements – Transregional Connections (2020–2024), 09I03-03-V04-00710 Identi-fication of the Melodic Tradition of Mass Chants in Medieval Manuscripts from the Territory of Today’s Slovakia, APVV: VV-MVP-24-0083 Musical Centres in Slovakia before 1650: Institutions – Repertoire – Parallels (2025–2028), and VEGA 2/0019/25 Repertoire – Institutions – Transformations: Musical Culture in Slovakia from the Middle Ages to 1650 (2025–2028).Bibliografia
Sources:
MNLu The Central Library of the Slovak Academy of Sciences in Bratislava
Missale Notatum Lundense (Missale Romanum) Ms. Vol. 387, 13th century.
Comparative sources from the database usuarium.elte.hu
MiBrem [Missale Bremense], Ordo missalis secundum ritum laudabilis ecclesiae Bremensis per circulum anni, Renatus Beck, Straßburg 1511.
MiHaf Missale Hafniense, København 1510.
MiHam [Missale Hamburgense], Ordo missalis secundum ritum laudabilis ecclesiae Hamburgensis ǀ Ordo missalis per circulum anni ǀ Liber missalis secundum ritum ecclesiae Hamburgensis, Hermannus de Emden, Straßburg 1509.
MiKoln Missale Coloniense, Michael Wenssler, Basel ca. 1487.
MiLeM Missale secundum usum Cenomanensis, Ioannes Bouyer, Le Mans 1482.
MiLu Missale Lundense, Wolfgang Hopyl, Paris 1514.
MiLub [Missale Lubicense], Sequitur ritus ecclesiae Lubicensis in missis celebrandis, Mattheus Brandis, Lübeck 1486.
MiMagd Missale Magdeburgense, Georgius de Sulzbach, Stuchs, Nürnberg 1503.
MiMainz Missale Moguntinum, Georgius Reyser, Würzburg 1482.
MiPar Manuale secundum usum ecclesiae Parisiensis, Ioannes Maurend, Paris 1497.
MiRatz [Missale Raceburgense], Missale integrum tam de tempore quam de sanctis secundum rubricam ecclesiae Raceburgensis cum omnibus suis requisitis, Antonius Koberger, Ratzeburg 1492-1493.
MiRom [Missale Romanum], Ordo missalis secundum consuetudinem Romanae Curiae, Franciscus de Renner, Roma 1481.
MiRosk [Missale Roscildensis], Canon secundum usum ecclesiae Roschildensis cum aliquibus missis et communi sanctorum, Paulus Raeff, Nyborg 1522.
MiSchle [Missale Slesvicense], Missale secundum ordinarium et ritum ecclesiae Slesvicensis, Stephanus Arndes, Schleswig 1486.
MiSka [Breviarium Scarense], Actus sacerdotales Breviarii Scarensis, Georgius de Sulzbach Stuchs, Nürnberg 1498.
MiSträ [Missale Strengnense], Bartholomaeus Ghotan, Stockholm 1487.
MiTro [Missale Nidrosiense], Missale pro usu totius regni Norvegiae secundum ritum sanctae metropolitanae Nidrosiensis ecclesiae, Trondheim, Paulus Raeff, København 1519.
MiVib [Missale Viburgense], Liber missalis, Stephanus Arndes, Lübeck 1500.
MiWürz Missale-Ordinarius Herbipolense. Manuscript from 1356, Universitätsbibliothek Wurzburg, sign. M.p.th.f. 102.
MiYork1 [Missale Eboracense], Missale ad usum ecclesiae Eboracensis, [York] 1533.
MiYork2 [Missale Eboracense], Missale ad usum insignis ecclesiae Eboracensis, [York] 1100-1516.
Studies
Adamko Rastislav, Bednáriková Janka, Luz Rastislav, Sýkora Adam, Veselovská Eva, Zahradníková Zuzana, Das Missale notatum Rkp. zv. 387 – eine Skandinavische Handschrift in der Slowakei, “Muzikološki Zbornik, Musicological Annual”, 56 (2020) no. 1, pp. 15–44. (Crossref)
Adamko Rastislav, Bednáriková Janka, Luz Rastislav, Sýkora Adam, Veselovská Eva, Zahradníková Zuzana, Missale Notatum Lundense. Pars Aestivalis, Berlin-Bruxelles-Iausanne-New York-Oxford 2022. (Crossref)
Adamko Rastislav, Bednáriková Janka, Zahradníková Zuzana, Votivmessen im „Missale Notatum, Ms. Nr. 387” aus dem Bestand der Zentralbibliothek der der Slowakischen Akademie der Wissenschaften in Pressburg (Bratislava), in: Obraz zbožnosti v stredovekých rukopisoch na Slovensku a v Európe, Bratislava 2021, pp. 7–14.
Boguniowski Józef Wacław, Rozwój historyczny ksiąg liturgii rzymskiej do Soboru Trydenckiego i ich recepcja w Polsce, Kraków 2001.
Horváth Balázs, A Survey of the Variation of the Euchological Layer of the Latin Mass: A Synchronic Analysis and its Perspectives, in: Musica Mediaeva Liturgica III, ed. J. Bednáriková, Ružomberok 2020, pp. 115–126.
Jungmann Josef Andreas, Missarum Sollemnia. Eine genetische Erklärung der rőmischen Messe, Bd. 2, Wien 1952.
Lindberg Gustaf, Die schwedischen Missalien des Mittelalters: Ein Beitrag zur vergleichenden Liturgik, Uppsala 1923.
Orbán Csaba Frigyes, Földváry Miklós István, Medieval Variants of the Mass Ordinary, in: Musica Mediaeva Liturgica III, ed. J. Bednáriková, Ružomberok 2020, pp. 91–101.
Reifenberg Hermann, Messe und Missalien im Bistum Mainz seit dem Zeitalter der Gotik, Münster Westfalen 1960.
Sczaniecki Paweł, Służba Boża w dawnej Polsce, Kraków 2020.
Veselovská Eva, Hudba, náboženstvo a identita – interpretácia vzájomných prienikov typologických štruktúr stredovekých notačných systémov z územia Slovenska, “World Literature Studies”, 5 (2013) špeciálne číslo, pp. 85–99.
Netography
Ordo Romanus XIV, in: Patrologia Latina, vol. 78, ed. J.P. Migne, https://la.wikisource.org/wiki/Ordo_Romanus_XIV (access: 24.02.2024).
Ordo Romanus XVI, in: Patrologia Latina, vol. 78, ed. J.P. Migne, https://la.wikisource.org/wiki/Ordo_Romanus_XVI (access: 24.02.2024).
Uniwerystet Katolicki w Rużomberku https://orcid.org/0000-0003-4769-9368
ohn Paul II Catholic University of Lublin (KUL), Faculty of Theology, Institute of Theological Sciences, Department of Church History https://orcid.org/0000-0002-0174-893X
John Paul II Catholic University of Lublin (KUL), Faculty of Humanities, Institute of Arts Studies, Department of Religious Monody and Polyphony https://orcid.org/0000-0001-8225-7552
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
