Biografia kulturowa renesansowego pierścienia króla Zygmunta Starego

Archival Sources

Archiwum Główne Akt Dawnych, Warszawa (AGAD)

Archiwum Skarbu Koronnego, Rachunki Królewskie, Regestr a spysek wszysthkich rzeczy panskich który regastr Jego M przy sobie chowacz ma i chowa, pysan Crac. A. 1525 feria secunda post festum Nativitatis Marie Virginis, ref. no. 54.

Biblioteka Jagiellońska, Kraków (BJ)

Bona Sphortia Regina Polonie, vidua, Isabelle Regine Ungarie, filie vidue, 2. IV. 1548, Acta Tomiciana. T. XIX, ref. no. 6563 III, ff. 275–280.

Biblioteka Książąt Czartoryskich, Kraków (BCzart.)

Copy of the letter Bona Regina Polonie Izabelle Regine Ungarie vidue filia sue, 30. Xbris (grudzień) 1797, ref. no. 2712 IV, MS.

Czartoryska Izabela, Mémoires et écrits diverses, 1805–1822, ref. no. 6067 IV, vol. 2, MS.

Inwentarz Świątyni Sybilli w Puławach w miesiącu lipcu 1815 roku spisany, w Paryżu w sierpniu 1849 roku przepisany z dodaniem wskazówek osób i rzeczy, ref. no. XVII/2339, MS.

Kozłowski Franciszek, Regestr pamiątek polskich w Świątyni Pamięci Puławskiey, written before 1830, ref. no. 3226 II XIX, MS.

Opisanie pamiątek polskich w Świątyni Sybilli, 1801–1900, ref. no. 2928 III, MS.

Poczet pamiątek narodowych zachowanych w Świątyni Sybilli w Puławach przez Elżbietę Xiężnę Czartoryską zebranych, 1801–1900, ref. no. 3032 III, MS.

Printed Sources

Battke Heinz, Geschichte des Ringes, Baden-Baden 1953.

Battke Heinz, Ringe aus Vier Jahrtausenden im Schmuckmuseum Pforzheim, Frankfurt am Mein 1963.

Battke Heinz, Die Ringsammlung des Berlier Schlossmuseums: zugleich eine Kunst- und Kulturgeschichte des Ringes, Mit Abbildungen auf 16 Lichtdrucktaf, Berlin 1938.

Bona Królowa Polska do Izabeli Królowej Węgierskiej, wdowy, a córki swej, in: Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze z rękopisów, tudzież dzieł w różnych językach o Polszcze wydanych, oraz z listami oryginalnymi królów i znakomitych ludzi w kraju naszym, vol. 4, ed. J.U. Niemcewicz, Lipsk 1838, pp. 50–53.

Czacki Tadeusz, Opisanie grobów dawnych królów polskich w Krakowie przez P. Czackiego starostę nowogrodzkiego, komisarza Komisyi Skarbowej Koronnej do J. W. Naruszewicza, biskupa łuckiego i brzeskiego litewskiego przesłane, “Gazeta Narodowa i Obca”, (1791) no 65, p. 4; no. 67, p. 4; no. 68, p. 4.

Dębicki Ludwik, Puławy (1762–1830): monografia z życia towarzyskiego, politycznego i literackiego na podstawie archiwum ks. Czartoryskich w Krakowie, vol. 1–2, Lwów 1887.

Dlugossii Joannis Senioris Canonici Cracoviensi, Opera omnia, vol. 1–12, ed. A. Przezdziecki, Cracoviae 1869.

Falimirz Stefan, O ziołach i o mocy ich, Kraków 1534.

Gołąb Julian, Pogrzeb króla Zygmunta Starego, Kraków 1916.

Katalog utraconych dzieł sztuki, “Cenne, Bezcenne, Utracone”, (2000) wyd. specjalne.

Lyly John, Euphues: The Anatomy of Wit, ed. E. Arber, Birmingham 1868.

Naruszewicz Adam, O małżeństwie Zygmunta I z Boną, “Pamiętnik Warszawski”, t. 8, czerwiec (1817) pp. 257–286.

Pliny the Elder, The Natural History, Cambridge, Massachusetts 1961.

Vita sanctae Hedwigis ducissae Silesiae, ed. A. Semkowicz, in: Monumenta Poloniae historica, vol. 4, ed. A. Bielowski, Lwów 1884, p. 501–655.

Wzory sztuki średniowiecznej i z epoki odrodzenia po koniec wieku XVII w dawnej Polsce, eds. A. Przezdziecki, E. Rastawiecki, Warszawa–Paryż 1853–1855.

Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze z rękopisów, tudzież dzieł w różnych językach o Polszcze wydanych, oraz z listami oryginalnymi królów i znakomitych ludzi w kraju naszym, vol. 4, ed. J.U. Niemcewicz, Lipsk 1838, pp. 50–53.

Studies

Appadurai Arjun, Introduction: commodities and the politics of value, in: The social life of things. Commodities in cultural perspective, ed. A. Appaduraj, Cambridge 1986, pp. 3–63. (Crossref)

Borkowska Urszula, Ceremoniał pogrzebowy królów polskich w XIV–XVIII wieku, in: Państwo, Kościół, niepodległość, eds. J. Skarbek, J. Ziółek, Lublin 1986, pp. 133– 160.

Czepielowa Ewa, Żygulski Zdzisław jun., Losy Szkatuły Królewskiej z puławskiej Świątyni Sybilli, “Cenne, Bezcenne, Utracone”, (1998) no. 2/8, pp. 14–21.

Czermak Wiktor, Ostatnie lata Jana Kazimierza, Warszawa 1972.

Dąbrowska Elżbieta, Paszport do nieba – z dziejów mentalności w średniowiecznej Europie łacińskiej, in: Człowiek w społeczeństwie średniowiecznym, Warszawa 1997, pp. 315–329.

Falk Fritz, The Cutting and Setting of Gems in the 15th and 16th Centuries, in: Princely Magnificence. Court Jewels of the Renaissance, 1500–1630, London 1980.

Hennel-Bernasikowa Maria, Piwocka Magdalena, Badania nad inwentarzem ruchomości królowej Bony, “Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności”, 66 (2002) pp. 143–148.

Hofmeester Karin, Knowledge, Technique, and Taste in Transit: Diamond Polishing in Europe, 1500–1800, in: Gems in the Early Modern World Materials, Knowledge andGlobal Trade, 1450–1800, Coventry 2018, pp. 281–308. (Crossref)

Janicki Marek, Tabliczki trumienne i epitafia na sarkofagach królewskich (1519–1596), “Studia Waweliana”, 8 (1999) pp. 149–164.

Janicki Marek, Zgon króla Zygmunta I i znaczenie fiducji w jego pobożności. List Jana Benedyktowicza Solfy do Jana Dantyszka i królowej Bony do córki Izabeli, “Studia Źródłoznawcze”, 37 (2000) pp. 65–107.

Januszek-Sieradzka Agnieszka, Klejnoty i wyroby złotnicze w inwentarzu podskarbiego koronnego Mikołaja Szydłowieckiego z 1525 r., “Teka Komisji Historycznej TN KUL”, 6 (21) special (2024) pp. 35–49. (Crossref)

Karwot Edward, Katalog magii Rudolfa. Źródło etnograficzne XIII wieku, Wrocław 1955.

Kopeć Jerzy Józef CP, Nurt pasyjny w średniowiecznej religijności polskiej, in: Męka Chrystusa wczoraj i dziś, ed. H.D. Wojtyska CP, J.J. Kopeć CP, Lublin 1981, pp. 38–60.

Kopytoff Igor, The cultural biography of things: commoditiization as process, in: The social life of things. Commodities in cultural perspective, ed. A. Appaduraj, Cambridge 1986, pp. 64–91. (Crossref)

Koß Leon Malik, Nazi-Raubkunst im Schmuckmuseu? Historikern ist sich sicher, “Pforzheimer Zeitung”, 18 September 2025.

Kruszyński Tadeusz, Znaczenie pierścienia w dawnych wiekach i pierścienie królowej Bony, “Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności”, (1950) no. 2, pp. 37–40.

Kutrzeba Stanisław, Źródła polskiego ceremoniału koronacyjnego, “Przegląd Historyczny”, 12 (1911) pp. 285–307.

Lachs Jan, Dawne aptekarstwo krakowskie, Warszawa 1933.

Letkiewicz Ewa, Domniemany pierścień Zygmunta I, “Biuletyn Historii Sztuki”, 69 (2007) no. 1–2, pp. 109–114.

Letkiewicz Ewa, Royal Jewels of Poland and Lithuania. Collections of the Jagiellon and Vasa Dynasts, Turnhotut 2024. (Crossref)

List nieznanego dworzanina do nieznanej osobistości określanej mianem “dominatio”, Kraków 5 IV 1548 r. (AGAD, Zbiór Branickich z Suchej, sygn. 178/211, ff. 1-3), ed. J. G ołąb, in: Julian Gołąb, Pogrzeb króla Zygmunta Starego, Kraków 1916, pp. 46–48.

Marquardt Brigitte, Schmuck. Klassizismus und Biedermeier 1780–1850. Deutschland, Ősterreich, Schweitz, München 1998.

Mencfel Michał, The Poet’s Scull: National trauma, a passion for graves, and the collecting of national memorabilia in early nineteenth-century Poland, “Journal of the History of Collections”, 34 (2022) no. 1, pp. 157–174. (Crossref)

Ogden Jack, Diamonds. En Early History of the King of Gems, New Haven–London 2018. (Crossref)

Pierścienie czterech tysiącleci. 13.12.2000–15.01.2001. Wprowadzenie do wystawy, Częstochowa 2000.

Pomian Krzysztof, Collectionneurs, amateurs et curieux Paris, Venise: XVIe–XVIIe siècle, Paris 1987.

Rest Friedrich, Our Christian Symbols, Cleveland 1982.

Rijks Marlise, Gems and Counterfeited Gems in Early Modern Antwerp: From Workshops to Collections, in: Gems in the Early Modern World. Materials, Knowledge and Global Trade. 1450–1800, eds. M. Bycroft, S. Dupré, Cham 2019, pp. 309–342. (Crossref)

Ringe aus vier Jahrtausenden, ed. F. F alk, Pforzheim 1969.

Rutkowska-Płachcińska Anna, Późnośredniowieczne polskie rękopisy o chorobach i leczeniu oczu, “Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 18 (2000) pp. 6.

Scarisbrick Diana, Diamonds. The Collection of Benjamin Zucker, Paris–Chicago–New York 2019.

Scarisbrick Diana, Diamond Jewellery. 700 Years of Glory and Glamour, London 2019.

Tillander Herbert, Diamond Cuts in Historic Jewellery 1881–1910, London 1995.

Walgrave Jan, Diamant: geschiedenis en techniek: catalogus, Deurne–Antwerpen 1968.

Walgrave Jan, Ring with table-cut diamond, in: Royal Jewel. From Charlemagne to the Romanovs, ed. D. Scarisbrick, Ch. Vachaudez, J. Walgrave, New York 2008.

Walgrave Jan, The Splendour of Diamond: 400 Years of Diamond Jewellery in Europe, Tokyo 2003.

Wspomnienia Ambrożego Grabowskiego, vol. 1–2, ed. S. Estreicher, Kraków 1909.

Wyrozumski Jerzy, Horyzont polityczny Janka z Czarnkowa, “Studia Źródłoznawcze”, 32/33 (1990) pp. 57–65.

Żygulski Zdzisław jun., Dzieje zbiorów puławskich (Świątynia Sybilli i Dom Gotycki), Kraków 1962.

Żygulski Zdzisław jun., Pamiątki wawelskie w zbiorach puławskich, “Studia do Dziejów Wawelu”, (1961) no. 2, pp. 377–413.

Żygulski Zdzisław jun., Puławy, in: Muzeum Czartoryskich. Historia i zbiory, Kraków 1998, pp. 11–93.

Netography

Cellini Benvenuto, The Autobiography of Benvenuto Cellini, https://gutenberg.org/cache/epub/4028/pg4028-images.html (access: 13.04.2025).

Kolekcje królów polskich – konferencja naukowa. Dzień 2, from 51:08 min, https://www.youtube.com/watch?v=k3Mr5DTtLqw (access: 13.04.2025).

Kozubal Marek, Zrabowany pierścień króla Zygmunta Starego w niemieckich rękach, https://historia.rp.pl/historia/art42564701-zrabowany-pierscien-krola-zygmuntastarego-w-niemieckich-rekach (access: 21.06.2025).

Modrzejewski Tomasz, Polish King’s Sigismund I stolen ring found in a German museum, https://www.britishpoles.uk/polish-kings-sigismund-i-stolen-ring-found-in-agerman-museum/ (access: 26.06.2025).