Dwa gotyckie krzyże relikwiarzowe z kościoła św. Jakuba w Toruniu w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu w świetle najnowszych badań - Raczkowski, Juliusz; Jakubek-Raczkowska, Monika (Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 2025)
W niedużym zespole średniowiecznego złotnictwa, zachowanym z dziedzictwa Torunia i państwa zakonnego w Prusach, uwagę zwracają dwa sporych rozmiarów krzyże relikwiarzowe, przeznaczone pierwotnie dla partykuł drzewa Krzyża św., przechowywane w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu a wcześniej w Pelplinie. Są to dzieła ze złoconego srebra, inkrustowane i grawerowane; oba w literaturze wiązane są z kościołem św. Jakuba w Toruniu, gdzie znajdowały się od XIX w. Autorzy dokonują rozwarstwienia obu zabytków, wskazując na ich strukturalną złożoność, analizują ich formę i zdobienia, materiał (w analizie wykorzystano badania składu pierwiastkowego stopów metali z zastosowaniem XRF) i technikę wykonania. Wskazują na zróżnicowanie historyczne struktury obu dzieł, w które czytelne są wielokrotne przekształcenia, jak aktualizacja stylowa, zmiana funkcji, naprawy i inne. Żadne z nich nie znajdowało się pierwotnie w kościele św. Jakuba, w którym w średniowieczu odnotowane relikwie drzewa Krzyża św. Mniejszy obiekt (nr inw. MDT-Z-51) może pochodzić od cysterek-benedyktynek (które w kościele św. Krzyża miały tę relikwię) i być może wraz z nimi po reformie trafił do kościoła św. Jakuba. W obecnej formie integruje części trzech różnych XV-wiecznych przedmiotów, z których przynajmniej stopa została dodana dopiero w XX wieku. Większy z krzyży (nr inw. MDT-Z-55), niezwykle kunsztownej roboty, to być może znany z toruńskich źródeł dominikańskich Crux argentea deaurata. Jego główna część, najprawdopodobniej nadreńskiej proweniencji artystycznej, pochodzi z końca XIV wieku; XVII-wieczna stopa, dodana najpewniej przez dominikanów, to dzieło miejscowe z warsztatu Albrechta I Weimmera. Do kościoła św. Jakuba trafiła najpewniej po 1834 r. (kasaty pruskie).