Władza, przywództwo i siła polityczna w amerykańskim ruchu syjonistycznym w latach 1914-1920. W stulecie ustanowienia Brytyjskiego Mandatu Palestyny - CHYLIŃSKA, Bożenna (Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 2020)
Pierwsza wojna światowa wyznaczyła Żydom amerykańskim ważną rolę na arenie międzynarodowej. Pozycja Stanów Zjednoczonych jako nowej globalnej potęgi oraz status finansowy społeczności żydowsko-amerykańskiej miały znaczący wpływ na udział Żydów z USA w radach i ciałach kolegialnych światowego żydostwa. Wojna i jej następstwa przyczyniły się do radykalnych zmian w ruchu syjonistycznym, który stał się wyznacznikiem pragmatycznego podejścia do wyzwań stojących przed diasporą żydowską. Pojawiła się nie tylko konieczność, ale i możliwość zjednoczenia wszystkich amerykańskich frakcji syjonistycznych w jednej organizacji posiadającej prężny aparat partyjny oraz wybitne przywództwo, które zrewitalizowało ruch i bardziej uwrażliwiło go na realizację jego głównego celu – ustanowienia dla narodu żydowskiego ojczyzny w Palestynie. Przywództwo Louisa D. Brandeisa okazało się przełomowym momentem w historii syjonizmu amerykańskiego dzięki połączeniu jego silnej osobowości ze spójną ideologią pragmatyzmu amerykańskiego i przyczyniło się do utworzenia najpotężniejszej organizacji syjonistycznej na świecie. Jedynym jej celem stało się wówczas skuteczne wprowadzenie w życie idei odbudowy Palestyny jako narodowej ojczyzny Żydów. Amerykanizacja syjonizmu, związana z praktycznymi przesłankami budowy państwa żydowskiego, stała się bezpośrednią przyczyną ostrego konfliktu władzy między Louisem Brandeisem a Chaimem Weizmannem, liderem europejskiego ruchu syjonistycznego. Był to również konflikt między promowaniem żydowskiego osadnictwa w Palestynie na zasadzie systemowego i metodycznego procesu ekonomicznego a implementacją syntezy wartości społeczno-etycznych i kulturowych, które w przekonaniu Weizmanna syjonizm powinien reprezentować. Artykuł omawia warunki polityczne, dzięki którym syjonizm amerykański zyskał władzę, prestiż oraz szerokie poparcie, a także analizuje okoliczności zorganizowanych i skutecznych zabiegów dyplomatycznych zarówno ze strony Syjonistycznej Organizacji Ameryki, jak i Światowej Organizacji Syjonistycznej. Zabiegi te doprowadziły do głośnego wyartykułowania oraz osiągnięcia wspólnego celu, najpierw poprzez deklarację Balfoura a następnie w wyniku konferencji w San Remo, podczas której ostatecznie powierzono Wielkiej Brytanii utworzenie tak zwanego Mandatu Palestyny. Deklaracja Balfoura oraz decyzje podjęte w San Remo stanowiły nieodzowne warunki wstępne ustanowienia narodowego państwa żydowskiego w Palestynie.