„Pogrążyć się w sobie”. O elitarnym charakterze samotności w myśli José Ortegi y Gasseta - POLIT, Krzysztof (Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 2022)
Samotność stanowi centralną kategorię w filozofii człowieka według José Ortegi y Gasseta. W przekonaniu filozofa człowiek wyłonił się ze świata zwierzęcego dlatego, że dzięki umiejętności pogrążania się w sobie (hiszp. ensimismarse), czyli pozostawania w samotności, zaczął stopniowo uniezależniać się od natury. Możliwość pozostawania w samotności, automatycznie powodująca uniezależnianie się rodzaju ludzkiego od świata zewnętrznego, stanowiła źródło wszystkich działań człowieka o charakterze twórczym, czyli nauki, techniki i kultury. Ceną, jaką płacimy za możliwość tworzenia, jest jednak nasze wewnętrzne rozdarcie. Chociaż mamy bardzo silną potrzebę kontaktu z innymi, tylko w momentach samotności żyjemy życiem w pełni autentycznym i twórczym.