O wolności woli w psychologii - KUNCEWICZ, Dorota K.; KUNCEWICZ, Dariusz S. (Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 2022)
W artykule poddano refleksji status zagadnienia wolnej woli w psychologii akademickiej i praktyce psychologicznej. We współczesnej psychologii akademickiej, zdominowanej przez przyrodniczy model uprawiania nauki, zwykle abstrahuje się od pojęcia wolnej woli bądź jest ono sprowadzone do rangi mechanizmu psychologicznego lub złudnego przekonania. W praktyce psychologicznej pierwotne, osadzone w filozofii i etyce rozumienie wolnej woli zostało zepchnięte na margines jako nieprzydatne w kontekście przekonania o determinizmie zaburzeń i subiektywności prawdy. Wolna wola w jej pierwotnym znaczeniu jest jednak wyraźnie obecna w pracach klasyków psychologii oraz w podejściu terapeutycznym skoncentrowanym na analizie decyzji pacjentów. Powrotu zagadnień wolnej woli i pokrewnych do psychologii należy spodziewać się w ramach jej nurtu personalistyczno-egzystencjalnego, pomimo że aktualnie boryka się on z ograniczeniami metodologicznymi. W końcowej części artykułu zaproponowano drogę przezwyciężenia tych ograniczeń w oparciu o osadzoną w realizmie poznawczym metodologię hermeneutyki literackiej oraz dalsze, uwzględniające wolność ludzkiej woli kierunki badań istotne dla teorii i praktyki psychologicznej.