Słuchanie uwarunkowane kulturowo i społecznie. O kontekstualnym odbiorze muzyki - MAŁANICZ-PRZYBYLSKA, Maria (Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 2019)
W niniejszym artykule autorka stara się przybliżyć antropologiczną perspektywę słuchania muzyki. Punktem wyjścia w tym rozważaniach uczyniła dyskurs akademicki i profesjonalny, który powstał w Europie Zachodniej i przez długi czas wyznaczał sposoby myślenia i pisania zarówno o samej muzyce, jak i o jej odbiorze. Dyskurs ten wywodził się z europejskiego (zachodniego) pojmowania sztuki jako takiej, na pierwszym miejscu stawiał autonomiczne dzieło, jego wewnętrzną wartość, złożoność czy sposoby analizy. Dlatego też niemal do połowy dwudziestego wieku nie obejmował innych rodzajów muzyki niż zachodnia muzyka artystyczna – tak zwana muzyka klasyczna. W tym kontekście zarówno muzykę tradycyjną, etniczną, pochodzącą z innych kontynentów, jak też muzykę użytkową, popularną postrzegano z pozycji hegemonistycznej wyższości. Perspektywa dominującego dyskursu zachodniego zaczęła się zmieniać po drugiej wojnie światowej, kiedy w Stanach Zjednoczonych powstała profesjonalna antropologia muzyki oraz gdy muzyka popularna stała się tak powszechna, że badacze społeczni zostali zmuszeni do dostrzeżenia jej ogromnego wpływu na kształtowanie ludzkich zachowań i światopoglądów. Kolejnym przełomem wyznaczającym nowe drogi rozumienia miejsca muzyki w życiu społecznym było rozpowszechnienie się muzyki nagrywanej. Badania dotyczące tego fenomenu wciąż prężnie się rozwijają, obecnie bowiem sama technologia bezustannie zmienia nasze sposoby słuchania. Autorka zastanawia się nad konsekwencjami wpływu wskazanych powyżej kontekstów historycznych, społecznych i kulturowych na nasze wybory muzyczne, angażowanie się w działania muzyczne oraz na sam proces słuchania.