Od inteligencji do klasy średniej. „Dzieje” ethosu inteligenckiego w filmie polskim po 1989 roku - MARCZAK, Mariola (Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 2016)
Inteligencja w społeczeństwach Europy Zachodniej pełni funkcje kulturotwórcze, które charakteryzowane są przez pewien zbiór wartości wywiedzionych z oświecenia (imperatyw dążenia do prawdy, krytycznej oceny rzeczywistości, niezależności intelektualnej i politycznej). W Polsce warstwa ludzi wykształconych, na której ciąży obowiązek przekraczania partykularnych interesów i przyjmowania odpowiedzialności za zbiorowość, kształtowała się w okresie romantyzmu i utraty niepodległości, dlatego też najistotniejsze elementy ethosu polskiej inteligencji wywodzą się z tego nurtu kulturowego i pozostają w ścisłym związku z tradycją niepodległościową. W okresie po transformacji ustrojowej inteligencja polska została poddana szczególnej presji, której efektem była jej wielotorowa transformacja; modyfikacji ulegał również ethos inteligencki zastępowany ethosem klasy średniej. Kino tego okresu, rozpatrywane całościowo dokumentuje ten proces w wielu istotnych aspektach.