On-chain governance a sankcje gospodarcze wobec oprogramowania chroniącego prywatność - przypadek Tornado Cash
Abstrakt
Przedmiotem badań jest on-chain governance na blockhaianie i problemy jakie powstają w związku z tą technologią oraz jej oryginalnym sposobem działania. Zastosowano metodę studium przypadku. Przykładem służącym generalizacji analitycznej jest zdecentralizowany protokół działający na blockchainie Ethereum - mikser kryptowalut Tornado Cash. Analiza obejmuje lata 2019-2025. Przedstawiono dziesięć kluczowych wydarzeń w tym czasie, w których istotne fakty odkrywały kolejne warstwy trudnych problemów zarządzania łańcuchowego. Rysująca się w doktrynie i w praktyce koncepcja działania społeczności na blockchainie bez centralnego zarządzania, budującej zaufanie poprzez technologię jest niejednoznacznie oceniana przez władze państw. Nie jest także pewne, że deweloperzy nie będą ponosić odpowiedzialności za działania przestępcze osób trzecich na platformie, ponieważ kluczem do podjęcia decyzji w tej sprawie jest wykazanie zamiaru bezpośredniego albo ewentualnego programistów oraz ustalenie, czy byli finansowo zainteresowani nielegalnymi transakcjami. Nie ma także pewności, czy ten sposób zarządzania, z uwagi na możliwe głosowania społeczności za pomocą tokenów nad zmianami protokołu kwalifikowany przez władzę jako zdecentralizowany. Odpowiedzi na razie są prowizoryczne, bo narzędzia na blockchainie są in statu nascendi.
Słowa kluczowe:
blockchain, on-chain governance, mikser kryptowalut, pranie pieniędzy, token zarządzaniaOświadczenie o wykorzystaniu AI:
Grammarly for language checksBibliografia
Legal acts
Wyoming State Legislature. (2022). Original Senate File No. SF0068, Enrolled Act No. 16 – Decentralized Autonomous Organizations Amendments. Retrieved
November 15, 2025, from: https://www.wyoleg.gov/Legislation/2022/SF0068/
United States Code Annotated. (1977). Title 50 – War and National Defense, Chapter 35 – International Emergency Economic Powers. Retrieved November 15, 2025, from: https://uscode.house.gov/view.xhtml?path=/prelim@title50/chapter35&edition=prelim
Government documents
United States Court of Appeals. (2024). Case: 23-50669. Retrieved November 15, 2025, from: https://www.ca5.uscourts.gov/
Federal Bureau of Investigation (FBI). (n.d.). Roman Semenov – Most Wanted. Retrieved November 15, 2025, from: https://www.fbi.gov/wanted/wcc/roman-semenov/download.pdf
Congressional Research Service. (n.d.). The International Emergency Economic Powers Act: Origins, evolution, and use. Retrieved November 15, 2025, from: https://www.congress.gov/crs-product/R45618
Office of Foreign Assets Control (OFAC). (n.d.). Homepage. Retrieved November 15, 2025, from: http://ofac.treasury.gov/
Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN). (2023). FinCEN proposes new regulation to enhance transparency in convertible virtual currency mixing and
combat terrorist financing. Retrieved November 15, 2025, from: https://www.fincen.gov/news/news-releases/fincen-proposes-new-regulation-enhance-transparency-convertible-virtual-currency/
Federal Register. (2023). Proposal of special measure regarding convertible virtual currency mixing, as a class of transactions of primary money laundering concern. Retrieved November 15, 2025, from: https://www.federalregister.gov/documents/2023/10/23/2023-23449/proposal-of-special-measure-regarding-convertible-virtual-currency-mixing-as-a-class-of-transactions/
United States Attorney’s Office (SDNY). (2023). Tornado Cash founders charged with money laundering and sanctions violations. Retrieved November 15, 2025, from: https://www.justice.gov/usao-sdny/pr/tornado-cash-founders-charged-money-laundering-and-sanctions-violations
Literature
Au, S., & Power, T. (2018). Tokenomics: The crypto shift of blockchains, ICOs, and tokens. Packt Publishing.
Bielecki, K. (2020). ABC Blockchaina. Nakład autora.
Bonca, M. A. (2024). From Kadurru to token: The real estate market’s path to tokenisation. Transformacje, 4, 90–110.
Bonca, M. A. (2025a). Czy w piaskownicach regulacyjnych ujawniają się – poza regulacyjnymi – także inne problemy innowacji gospodarczych? Na przykładzie analizy wyników Europejskiej Piaskownicy Regulacyjnej Blockchain 2023/2024. Nauki Ekonomiczne, 41, 179–198. https://doi.org/10.19251/ne/2025.41(10)
Bonca, M. A. (2025b). Will tokenisation of the economy change the foundations of trust in transactions? Selected issues in the context of decentralised public blockchain networks. e-mentor, 3(110), 73–86. https://doi.org/10.15219/em110.1716
Brummer, C. J., & Seira, R. (2022). Legal wrappers and DAOs (May 30, 2022). SSRN. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4123737
Chohan, U. W. (2017). Decentralised Autonomous Organisation (DAOs): Their present and future. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.3082055
Fischer, A., & Valiente, M. C. (2021). Blockchain governance. Internet Policy Review, 10(2). https://doi.org/10.14763/2021.2.1554
Glinka, R., & Czakon, W. (2021). Podstawy badań jakościowych. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Jamka, R. (2025). Zdecentralizowane organizacje autonomiczne (DAO) – rekonesans potencjału rewolucyjnego. Palestra, 1, 192–208. https://doi.
org/10.54383/0031-0344.2025.01.13
Kaili, E., & Psarrakis, D. (Eds.). (2021). Disintermediation economics: The impact of blockchain on markets and policies. Palgrave Macmillan.
Lacity, M. C., & Treiblmaier, H. (Eds.). (2022). Blockchains and token economy: Theory and practice. Palgrave Macmillan.
Llamas Covarrubias, J. Z., & Llamas Covarrubias, I. N. (2021). Different types of government and governance in the blockchain. Journal of Governance & Regulation,
(1), 8–21. https://doi.org/10.22495/jgrv10i1art1
Lumineau, F., Schilke, O., & Wang, W. (2023). Organizational trust in the age of the fourth industrial revolution: Shifts in the form, production, and targets of trust. Journal of Management Inquiry, 32(1), 21–34. https://doi.org/10.1177/10564926221127852
Łabędzki, R. (2025). Management in Decentralised Autonomous Organisations (DAO): Analysis of proposals. Organizacja i Kierowanie, 197(1), 79–101.
Motyka, K. (2006). Prawo do prywatności i dylematy współczesnej ochrony praw człowieka. Na przykładzie Stanów Zjednoczonych. Oficyna Wydawnicza Verba.
Nogalski, B. (2000). Nadzór właścicielski w holdingu. In: M. Romanowska, M. Trocki & B. Wawrzyniak (Eds.), Grupy kapitałowe w Polsce (s. 237–255). Difin.
Oksanowicz, P. (2018). Biała księga blockchain. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Piech, K. (Ed.). (2016). Leksykon pojęć na temat technologii blockchain i kryptowalut. Retrieved November 10, 2025, from: https://www.gov.pl/documents/31305/0/leksykon_pojec_na_temat_technologii_blockchain_i_kryptowalut.pdf
Piech, P. (2020). Blockchain a ludzie. Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk, 1(61), 46–51. https://doi.org/10.24425/academiaPAS.2020.135927
Reijers, W., O’Brolcháin, F., & Haynes, P. (2016). Governance in blockchain technologies & social contract theories. Ledger, 1, 134–151. https://doi.org/10.5195/ledger.2016.62
Schmid, E., Truebestein, M., & Aepli, M. D. (2024). Tokenization in real estate: Opportunities and challenges. Springer.
Schwab, K., & Malleret, T. (2023). Wielka narracja. Dla lepszej przyszłości (A. D. Kamińska, Trans.). Studio Emka.
Sharma, D., Sharma, V., Yadav, A., Amit, V., & Kewaliya, V. (2022). The interface of competition law and blockchain technology: A global perspective. Krytyka
Prawa. Niezależne Studia Nad Prawem, 14(1), 214–225. https://doi.org/10.7206/kp.2080-1084.516
Shetty, S. S., Kamhoua, Ch. A., & Njilla, I. I. (2020). Blockchain i bezpieczeństwo systemów rozproszonych (K. Konatowicz, Trans.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Singh, N. (2020). Blockchain governance principles: Everything you need to know. 101 Blockchains. Retrieved November 5, 2025, from: https://101blockchains.com/blockchain-governance/
Szelągowska, A. (2022). Tokenisation jako wyznacznik rozwoju nowych technologii. Zeszyty Naukowe Wydziału Nauk Ekonomicznych, 26, 233–242.
Szpringer, W. (2019). Blockchain jako innowacja systemowa. Od internetu informacji do internetu wartości. Wyzwania dla sektora bankowego. Poltext.
Szpringer, W. (2021). Platformization in the digital economy – new challenges for regulation. Studia i Materiały Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski, 1, 102–118. https://doi.org/10.7172/1733-9758.2021.34.8
Szostek, D. (2018). Blockchain a prawo. C. H. Beck.
Szostek, D. (Ed.). (2021). Legal Tech. Czyli jak bezpiecznie korzystać z narzędzi informatycznych w organizacji, w tym w kancelarii oraz dziale prawnym. Warszawa: C. H. Beck.
Tapscott, D., & Tapscott, A. (2019). Blockchain. Rewolucja (P. Zagórska, A. Wrona, M. Wodolski, W. Sikorski & A. Dembowska, Trans.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Voshmgir, S. (2023). Token economy: How the Web3 reinvents the internet. BlockchainHub.
Wójcik, P. (2013). Znaczenie studium przypadku jako metody badawczej w naukach o zarządzaniu. e-mentor, 1(48), 17–22.
Yin, R. K. (2024). Studium przypadku w badaniach naukowych. Projektowanie, metody i zastosowanie (J. Gilewicz, Trans.). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Online sources
Bitcoin.pl. (n.d.). Konwój wolności – konfiskata. Retrieved November 15, 2025, from: https://bitcoin.pl/konwoj-wolnosci-konfiskata/
Cryptonomist. (2025). Ethereum Foundation reorganizes: New strategy to tackle protocol challenges. Retrieved November 15, 2025, from: https://en.cryptonomist.ch/2025/06/03/ethereum-foundation-reorganizes-new-strategy-to-tackle-the-challenges-of-the-protocol/
DeepDAO. (n.d.). Organizations. Retrieved November 15, 2025, from: https://deepdao.io/organizations
FIOD. (2022, August 12). Arrest of suspected developer of Tornado Cash. Retrieved November 10, 2025, from: https://www.fiod.nl/arrest-of-suspected-developer-of-tornadocash/
Invezz. (2024). Hakerzy z Korei Północnej wykorzystują Tornado Cash do prania skradzionej kryptowaluty. Retrieved November 15, 2025, from: https://invezz.com/pl/wiadomosci/2024/05/20/hakerzy-z-korei-polnocnej-wykorzystuja-tornado-cash-do-prania-skradzionej-kryptowaluty/
Ledger Insights. (2024). NY Fed paper: Tornado Cash sanctions show Ethereum’s censorship resistance is “tenuous.” Retrieved November 15, 2025, from: https://www.ledgerinsights.com/ny-fed-paper-tornado-cash-sanctions-show-ethereums-censorship-resistance-is-tenuous/
Mitrade Insights. (2025). Tornado Cash’s Roman Storm heads to trial in blockbuster crypto case. Retrieved November 8, 2025, from: https://www.mitrade.com/insights/news/live-news/article-3-716129-20250325/
PortalCripto. (n.d.). Fundador do Tornado Cash é acusado de lavar US$ 12 bilhão em fundos. Retrieved November 15, 2025, from: https://portalcripto.com.br/pl/fundador-do-tornado-cash-e-acusado-de-lavar-us-12-bilhao-em-fundos/
Tornado Cash. (n.d.). Homepage. Retrieved November 15, 2025, from: http://tornado.cash
Traders Union. (2025). Ethereum foundation pledges. Retrieved January 10, 2025, from: https://tradersunion.com/pl/news/cryptocurrency-news/show/313677-ethereum-foundation-pledges/
TRM Team. (2023). Tornado Cash volume dramatically reduced post sanctions, but illicit actors are still using the mixer. Retrieved January 10, 2025, from: https://www.trmlabs.com/resources/blog/tornado-cash-volume-dramatically-reduced-post-sanctions-but-illicit-actors-are-still-using-the-mixer.
Venable LLP. (2025). A legal whirlwind settles: Treasury lifts sanctions on Tornado Cash. Retrieved November 10, 2025, from: https://www.venable.com/insights/
publications/2025/04/a-legal-whirlwind-settles-treasury-lifts-sanctions
a:1:{s:5:"pl_PL";s:3:"n/d";} https://orcid.org/0009-0002-1529-5692
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
