Kara dyscyplinarna złożenia sędziego z urzędu jako przesłanka odmowy wpisu na listę radców prawnych

Jarosław Kowalski

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie , Polska
https://orcid.org/0000-0002-4731-1928

Antoni Zalewski


https://orcid.org/0009-0001-1566-8367


Abstrakt

Artykuł poświęcony jest analizie wpływu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów - w szczególności kary złożenia z urzędu - na możliwość uzyskania wpisu na listę radców prawnych. Punkt wyjścia stanowi charakterystyka zawodów sędziego i radcy prawnego jako zawodów zaufania publicznego, objętych podwyższonymi standardami etycznymi oraz szczególnym reżimem odpowiedzialności. Autorzy wskazują, że kara pozbawienia prawa do wykonywania zawodu ma w przypadku sędziów charakter trwały i nieodwracalny, co odróżnia ją od analogicznych sankcji przewidzianych wobec innych profesji prawniczych. W artykule omówiono przesłanki dostępu do zawodu radcy prawnego, ze szczególnym uwzględnieniem wymogu nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Analiza orzecznictwa prowadzi do wniosku, iż złożenie sędziego z urzędu może stanowić istotną podstawę odmowy wpisu na listę radców prawnych, choć nie ma charakteru automatycznego i wymaga każdorazowo indywidualnej, wszechstronnej oceny. 

Słowa kluczowe:

kara dyscyplinarna, zawody prawnicze, sędzia, radca prawny, złożenie z urzędu



Akty prawne

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 499.

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 z późn. zm.

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 z późn. zm.

Uchwała Nr 25/2017 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2017 r., Zbiór Zasad Etyki Zawodowej Sędziów, Załącznik do uchwały nr 25/2017 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2017 r.

Orzecznictwo

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2012 r., K 3/10, OTK-A 2012, nr 3, poz. 25.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., SNO 43/12, LEX nr 1228648.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 1983 r., II SA 1358/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 97.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2007 r., II GSK 231/07, ONSAiWSA 2009, nr 1, poz. 10.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2009 r., II GSK 660/08, LEX nr 484129.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., II GSK 478/11, LEX nr 1244699.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2017 r., II GSK 3413/15, LEX nr 2432968.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., II GSK 81/20, LEX nr 3053016.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2021 r., II GSK 742/19, LEX nr 3198479.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2023 r., II GSK 457/20, LEX nr 3621520.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2023 r., II GSK 2690/21, LEX nr 3605986.24

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., II GSK 1014/20, LEX nr 3659760.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r., II GSK 2180/22, LEX nr 3694479.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2024 r., II GSK 63/21, LEX nr 3781957.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2024 r., II GSK 1513/23, LEX nr 3713425.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., II GSK 1317/21, LEX nr 3824079.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2025 r., II GSK 65/22, LEX nr 3920504.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2025 r., II GSK 394/22, LEX nr 3937490.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., VI SA/Wa 1450/09, LEX nr 589497.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2014 r., VI SA/Wa 2883/13, LEX nr 1504776.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r., VI SA/Wa 3488/13, LEX nr 1486608.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r., VI SA/Wa 160/15, LEX nr 181980.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2018 r., VI SA/Wa 486/18, LEX nr 2645305.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r., VI SA/Wa 2390/18, LEX nr 3018874.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2021 r., VI SA/Wa 1029/21, LEX nr 3331440.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2024 r., VI SA/Wa 370/24, LEX nr 3851760.

Literatura

Budyn-Kulik, M., Kozłowska-Kalisz, P. (2025). Komentarz do art. 40. W: M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany. LEX/el.

Czeczot, P. (2025). Przesłanka nieskazitelności charakteru na przykładzie zawodów adwokata, radcy prawnego i sędziego – analiza konstytucyjnoprawna. Kortowski Przegląd Prawniczy, 4, 47–61. https://doi.org/10.31648/kpp.120302/2026

Grzonka, L., Kostrubiec, J. (2007). Zawód zaufania publicznego. Przyczynek do dyskusji. Studia Iuridica Lublinensia, 9, 25–34.

Korzeniowska-Lasota, A. (2012). Kara złożenia sędziego z urzędu. Studia Prawnoustrojowe, 18, 59–75.

Kowalski, J. (2025). Migracje pomiędzy zawodami prawniczymi na przykładzie zawodu prokuratora i notariusza. Przegląd Prawno-Ekonomiczny, 2, 11–30. https://doi.org/ https://doi.org/10.31743/ppe.18411

Kowalski, J. (2026). Liberalizacja prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Studia Prawno-Ekonomiczne, 138, 9–30. https://doi.org/10.26485/SPE/2026/138/1

Kozielewicz, W. (2023). Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych i notariuszy (wyd. 3). Wolters Kluwer Polska.

Lewandowski, S. (2015). Retoryczne i logiczne podstawy argumentacji prawniczej (wyd. 2). Wolters Kluwer Polska.

Ławnikowicz, G., Pilipiec, S. (2016). Nieskazitelność charakteru i nieposzlakowana opinia w prawie prawniczych samorządów zawodowych. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G. Ius, 63(2), 233–259. https://doi.org/10.17951/g.2016.63.2.233

Maroń, G. (2025). Instytucja ślubowania radcy prawnego w polskim porządku prawnym. Radca Prawny. Zeszyty Naukowe, 1(42), 115–130. https://doi.org/10.4467/23921943RP.25.008.21373

Misiejuk, I. (2015). Charakter prawny uchwał związanych z wpisem na listę radców prawnych i aplikantów radcowskich, usunięciem wpisu, jego przeniesieniem oraz zawieszeniem prawa do wykonywania zawodu. Radca Prawny. Zeszyty Naukowe, 2(3), 97–109.

Pobierz

Opublikowane
2026-06-30


Kowalski, J., & Zalewski, A. (2026). Kara dyscyplinarna złożenia sędziego z urzędu jako przesłanka odmowy wpisu na listę radców prawnych. Przegląd Prawno-Ekonomiczny, (2), 71–88. https://doi.org/10.31743/ppe.19612

Jarosław Kowalski  jaroslaw.kowalski@mail.umcs.pl
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

dr Jarosław Kowalski, radca prawny, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Informatycznego i Zawodów Prawniczych

https://orcid.org/0000-0002-4731-1928



Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.