System kaucyjny jako instrument polityki środowiskowej w Polsce – ocena skuteczności na przykładzie opakowań po napojach
Łukasz Furman
Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-9156-8165
Abstrakt
Celem artykułu jest ocena skuteczności systemu kaucyjnego jako instrumentu polityki środowiskowej w Polsce na przykładzie opakowań po napojach. W pracy zastosowano podejście jakościowo-ilościowe, oparte na analizie literatury przedmiotu oraz danych wtórnych pochodzących z raportów krajowych i międzynarodowych. Analiza obejmuje zarówno podstawy teoretyczne funkcjonowania systemów kaucyjnych, jak i doświadczenia wybranych krajów europejskich oraz pierwsze efekty wdrożenia systemu w Polsce. Wyniki badań wskazują, że system kaucyjny jest skutecznym narzędziem zwiększającym poziom selektywnej zbiórki oraz poprawiającym jakość surowców wtórnych. Jednocześnie jego efektywność zależy od czynników instytucjonalnych, organizacyjnych i infrastrukturalnych, w szczególności od dostępności punktów zwrotu i wygody użytkowników. System przyczynia się również do ograniczenia zaśmiecania środowiska i wspiera realizację założeń gospodarki o obiegu zamkniętym.
Słowa kluczowe:
system kaucyjny, polityka środowiskowa, recykling, gospodarka o obiegu zamkniętym, opakowania po napojachBibliografia
Akty prawne
Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r. poz. 1852.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko PE/11/2019/REV/1, Dz. Urz. UE L 155 z 12.06.2019, s. 1–19.
Literatura
Baumol, W. J., Oates, W. E. (1988). The theory of environmental policy (wyd. 2). Cambridge University Press.
Broniewicz, E., Larsson, A., Piontek, W., Sidorczuk-Pietraszko, E. (2023). Economic effects of introducing a deposit-return system for packaging in Poland. Economics and Environment, 86(3), 169–185. https://doi.org/10.34659/eis.2023.86.3.718
Kaucja.pl. (2026). Puls Systemu: od deklaracji do nawyku. Pobrane 30 kwietnia 2026 z: https://www.kaucja.pl/czytaj-wiecej/aktualnosci/kaucja-plpuls-systemu-od-deklaracji-do-nawyku
Kinnaman, T. C., Fullerton, D. (2002). The economics of residential solid waste management. W: D. Fullerton i T. C. Kinnaman (red.), The economics of household garbage and recycling behavior (s. 1–48). Edward Elgar Publishing.
Laubinger, F., Brown, A., Dubois, M., Börkey, P. (2022). Deposit-refund systems and the interplay with additional mandatory extended producer responsibility policies (OECD Environment Working Papers No. 208). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a80f4b26-en
Linderhof, V., Kooreman, P., Allers, M., Wiersma, D. (2001). Weight-based pricing in the collection of household waste: The Oostzaan case. Resource and Energy Economics, 23(4), 359–371. https://doi.org/10.1016/S0928-7655(01)00044-6
OECD. 2019. Waste management and the circular economy in selected OECD countries: Evidence from Environmental Performance Reviews. OECD Environmental Performance Reviews (September 23, 2019). Pobrane 30 kwietnia 2026 z: https://www.oecd.org/en/publications/waste-management-and-the-circular-economy-in-selected-oecd-countries_9789264309395-en.html
Pigou, A. C. (1920). The economics of welfare. Macmillan and Co.
Piontek, F., Sidorczuk-Pietraszko, E., Rachwał, M. (2024). Will deposit-return system will be effective in achieving the objectives of Single Use Plastic Directive for plastic bottles in Poland? Economics and Environment, 90(3), 970. https://doi.org/10.34659/eis.2024.90.3.970
Sigman, H. A. (1995). A comparison of public policies for lead recycling. The RAND Journal of Economics, 26(3), 452–478. https://doi.org/10.2307/2555998
Walls, M. A. (2011). Deposit-refund systems in practice and theory (Resources for the Future Discussion Paper No. 11–47).
Ziółko, M., Ziółkowska, N. (2024). Deposit system as a reverse logistics tool in a circular economy. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 68(1), 161–173.
Żylicz, T. (2004). Ekonomia środowiska i zasobów naturalnych. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie https://orcid.org/0000-0002-9156-8165
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
