Studies on the legal culture of the 13th and 14th century - the Book of Elbląg anf the Book of Henryków - Lis, Artur (Przegląd Prawno-Ekonomiczny, 2013)
Źródłem poznania dawnego prawa Polski piastowskiej jest „Księga Henrykowska” i „Księga Elbląska”. Pierwsza z nich zachowała się jako dzieło podzielone na dwie księgi oraz dodatek, będący najstarszym katalogiem biskupów wrocławskich. Księga pierwsza spisana została około 1269-1273, przez trzeciego z kolei opata klasztoru w Henrykowie – Piotra; zaś księga II której autorem był również zakonnik została doprowadzona do końca 1310 roku. „Księga Henrykowska” nie jest spisem prawa lecz daje opis jego funkcjonowania, oprócz dokładnego przedstawienia rozwoju majątku klasztornego, przekazuje informacje o ówczesnym prawie do ziemi poszczególnych grup jej dzierżycieli. Dzieło to jest źródłem wiadomości o tzw. prawie bliższości oraz pozwala wyjaśnić różnice pomiędzy patrymonium a ziemią uzyskaną drogą kupna czy nadania. Źródła na jakich oparł się opat Piotr, jak i jego kontynuator w księdze II, to informacje pochodzące z autopsji, od naocznych świadków lub osób dobrze poinformowanych (np. notariusz Konrad, rezydent klasztorny - chłop Kwiecik). Ważnym rodzajem źródeł wykorzystanych przez autora są dokumenty znajdujące się w klasztornym archiwum. „Księga Elbląska” – „Najstarszy Zwód Prawa Polskiego” jest spisem prywatnym dokonanym przez nieznanego pisarza, w języku niemieckim na potrzeby zakonu krzyżackiego, pod którego władzą mieszkała ludność polska. Zasada osobowości prawa przestrzegana przez krzyżacki wymiar sprawiedliwości gwarantowała Polakom stosowanie w praktyce własnego prawa zwyczajowego. Zwód prawa powstał najpewniej około 1253-1320 roku. Najnowsze wydanie źródła z 1995 roku Józefa Matuszewskiego i Jacka Matuszewskiego oparte jest na fotokopii fragmentu manuskryptu Holczwesschera. „Najstarszy Zwód Prawa Polskiego” składa się z 29 nienumerowanych artykułów. Pierwsze artykuły przedstawiają organizację sądową (art. 1-3) postępowanie sądowe (art. 4-6), prawo karne (art. 7-20, 26-27), prawo spadkowe (art. 21-22), sądy boże „ordalia” (art. 23-25), problemy związane ze zbiegostwem chłopów (art. 28), ciężary feudalne chłopa (art. 29).