The EU and Polish Legal Framework on Aquatic Invasive Alien Species
Elżbieta Małgorzata Zębek
University of Warmia and Mazury in Olsztyn , Polandhttps://orcid.org/0000-0002-8637-8391
Abstract
Invasive alien species pose a serious threat to the aquatic environment, both ecologically and economically. Therefore, their introduction and spread must be prevented using the appropriate legal instruments. In the EU, protection against invasive species is detailed in Regulation No. 1143/2014, while in Poland, it is regulated by the Act on Alien Species of 2021. This article claims to present the status and legal instrumtnes relating to the prevention of the introduction and spread of invasive alien species in inland waters in the EU and Poland in the context of the ecological disaster in the River Oder. Based on the analysis, legal gaps have been identified, particularly regarding the identification and consideration of invasive species in assessing the ecological status of waters. The analysis concludes that the legal protection of waters should be comprehensive, taking into account regulations governing invasive species, primarily in a preventive and remedia context, by implementing appropriate proceduresfor monitoring IAS in waters. More detailed procedures for the detection and control of aquatic invasive species, and extending the catalogue of invasive species to include algae, may help to limit their distribution in the environment and protect the biodiversity of aquatic ecosystems.
Keywords:
environmental law, invasive alien species, aquatic ecosystems, legal instruments, monitoring and control systemReferences
Baquero, Rocío A., Daniel Ayllón, and Graciela G. Nicola. “Are the EU Biosecurity Legislative Frameworks Sufficiently Effective to Prevent Biological Invasions in the Natura 2000 Network? – A Case Study in Mediterranean Europe.” Environmental Science & Policy 120 (2021): 21–28. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2021.02.007.
“Bioinvasion and Global Environmental Governance: The Transnational Policy Network on Invasive Alien Species.” Accessed February 15, 2026. https://www.cbd.int/invasive/doc/legislation/european-union.pdf.
Boon, Philip J., Stacey A. Clarke, and Gordon H. Copp. “Alien Species and the EU Water Framework Directive: A Comparative Assessment of European Approaches.” Biological Invasions 22 (2020): 1497–512. https://doi.org/10.1007/s10530-020-02201-z.
Ciechanowicz-McLean, Janina. “Aktualne problemy nauki prawa ochrony środowiska.” Studia Prawnoustrojowe, no. 43 (2019): 35–50. https://doi.org/10.31648/sp.4594.
Dajdok, Zygmunt, and Paweł Pawlaczyk, eds. Inwazyjne gatunki roślin ekosystemów mokradłowych Polski. Świebodzin: Wydawnictwo Klubu Przyrodników, 2009.
Danecka, Daria, and Wojciech Radecki. “Instrumenty penalne w niemieckich, czeskich, słowackich i polskich przepisach o inwazyjnych gatunkach obcych. Część I,” Prokuratura i Prawo, no. 11 (2025): 141–69.
Domaradzki, Krzysztof. “Inwazyjne gatunki chwastów w rolniczej przestrzeni produkcyjnej wyzwaniem dla polskiego rolnictwa.” Studia i Raporty IUNG-PIB 72, no. 26 (2024): 9–27. https://doi.org/10.26114/sir.iung.2024.72.01.
Dyderski, Marcin K., and Łukasz Dylewski. “Gatunki inwazyjne.” Magazyn Polskiej Akademii Nauk 59–60, no. 3–4 (2019): 32–37.
Dziwisz, Stanisław. “Wdrożenie do polskiego porządku prawnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych.” Zeszyty Prawnicze BAS 69, no. 1 (2021): 64–80. https://doi.org/10.31268/ZPBAS.2021.04.
Elton, Charles. The Ecology of Invasions by Animals and Plants. London: Methuen, 1958.
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. “Procedura monitorowania interwencyjnego Prymnesium parvum złotej algi.” 4th ed. November 7, 2023. Accessed December 12, 2025. https://www.gov.pl/web/odra/opis-procedury.
Głowaciński, Zbigniew, Henryk Okarma, Jerzy Pawłowski, and Wojciech Solarz, eds. Gatunki obce w faunie Polski. Vol. 1, Przegląd i ocena stanu. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2011.
Kolada, Agnieszka, ed. Podręcznik do monitoringu elementów biologicznych i klasyfikacji stanu ekologicznego wód powierzchniowych. Warszawa: Głowny Inspektorat Ochrony Środowiska. Departament Monitoringu Środowiska, 2020.
Kolada Agnieszka, ed. Wstępny raport zespołu ds. sytuacji na rzece Odrze. Warszawa: IOŚ-PIB, 2022.
Król, Monika A. “Zagrożenia dla środowiska związane ze zmianami klimatu a podmiotowe prawo do środowiska w świetle prawa międzynarodowego.” Gdańskie Studia Prawnicze 61, no. 4 (2023): 83–107. https://doi.org/10.26881/gsp.2023.4.05.
Łukaszuk, Leonard. “Aspekty prawne współczesnej akwakultury morskiej (wybrane zagadnienia).” Prawo Morskie 24 (2008): 127–44.
Łyżwa, Rafał. “Odpowiedzialność karna za przetrzymywanie okazu obcego gatunku inwazyjnego stanowiącego zagrożenie dla Polski – proponowany kierunek rozwiązania studium przypadku z nr. 1/2023.” Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury 50, no. 2 (2023): 101–6. https://doi.org/10.53024/7.2.50.2023.
Najberek, Kamil, and Wojciech Solarz. “Gatunki obce. Przyczyny inwazyjnych zachowań i sposoby zwalczania.” Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych 65, no. 1 (2016): 81–91.
Nawrotek, Emilia. “Ochrona gatunków rodzimych przed inwazjami biologicznymi.” Studia Iuridica, no. 78 (2018): 348–58.
Pfeiffer, Jeanine M., and Robert A. Voeks. “Biological Invasions and Biocultural Diversity: Linking Ecological and Cultural Systems.” Environmental Conservation 35, no. 4 (2008): 281–93. https://doi.org/10.1017/S0376892908005146.
Pieńkowski, Łukasz. “Inwazyjne gatunki obce roślin i zwierząt – wadliwy system rozpoznania i zwalczania.” Kontrola Państwowa, no. 5 (2025): 89–103. https://doi.org/10.53122/ISSN.0452-5027/2025.1.31.
Rakoczy, Bartosz, Roman Stec, and Agnieszka Woźniak. Prawo łowieckie. Komentarz. Warszawa: Lex a Wolters Kluwer business, 2014. LEX/el.
Roy, Helen E., Sven Bacher, Franz Essl, Tim Adriaens, David C. Aldridge, John D.D. Bishop, Tim M. Blackburn et al., “Developing a List of Invasive Alien Species likely to Threaten Biodiversity and Ecosystems in the European Union.” Global Change Biology 25, no. 3 (2019): 1032–48. https://doi.org/10.1111/gcb.14527.
Shannon, Caitriona, Claire H. Quinn, Alison M. Dunn, and Paul D. Stebbing. “Coherence of Marine Alien Species Biosecurity Legislation: A Study of England and Wales.” Marine Pollution Bulletin 161 (2020): 111796. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2020.111796.
Shine, Clare, Marianne Kettunen, Piero Genovesi, Stephan Gollasch, and Shyama Pagad. Technical Support to EU Strategy on Invasive Species (IAS) – Policy Options to Control the Negative Impacts of IAS on Biodiversity in Europe and the EU. Final module report for the European Commission. Brussels: Institute for European Environmental Policy, 2008.
Solarz, Wojciech. “Przyczyny i skutki inwazji biologicznych na świecie i w Polsce.” Studia i Materiały CEPL w Rogowie 33, no. 4 (2012): 9–14.
Stępniak, Kamil. “Charakterystyka instrumentów prawnych służących ochronie różnorodności biologicznej w Polsce.” Przegląd Prawa Ochrony Środowiska, no. 2 (2026): 157–64. https://doi.org/10.12775/PPOS.2016.015.
Tollington, Simon, Anne Turbé, Wolfgang Rabitsch, Jim J. Groombridge, Riccardo Scalera, Franz Essl, Helen Roy, and Assaf Shwartz. “Making the EU Legislation on Invasive Species a Conservation Success.” Conservation Letters 10, no. 1 (2015): 112–20. https://doi.org/10.1111/conl.12214.
Vandekerkhove, Jochen, and Ana Cristina Cardoso. Alien Species and the Water Framework Directive. JRC Scientific and Technical Reports. Luxembourg, 2010.
Wood, Louisa E., Stacey A. Clarke, Debbie Murphy, Phil I. Davison, Mark A. Thrush, David Bass, Silvana N.R. Birchenough, Edmund J. Peeler, and Hannah J. Tidbury. “Monitoring of Non-Indigenous Marine Species for Legislative and Policy Goals in the UK.” Marine Policy 162 (2024): 106027. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2024.106027.
Zębek, Elżbieta. “Legal Solutions of Lake Monitoring Systems in Poland in Compliance with the Water Framework Directive.” Review of European and Comparative Law 49, no. 2 (2022): 173–201. https://doi.org/10.31743/recl.13419.
Zębek, Elżbieta. “Prawna ochrona i odbudowa zdegradowanych ekosystemów wodnych na przykładzie rzeki Odry.” Dyskurs Prawniczy i Administracyjny, no. 3 (2025): 129–48. https://doi.org/10.61823/dpia.2025.3.341.
Zębek, Elżbieta, and Agnieszka Napiórkowska-Krzebietke. “Działania prawne i naprawcze wobec szkód w środowisku wodnym. Studium przypadku katastrofy ekologicznej na rzece Odrze.”Zeszyty Prawnicze BAS 79, no. 3 (2023): 48–72. https://doi.org/10.31268/ZPBAS.2023.52.
Zębek, Elżbieta, and Agnieszka Napiórkowska-Krzebietke. “Legal Protection of Ichthyofauna in Natura 2000 Sites in Poland: A Case Study of an Ecological Disaster in the Oder River.” Review of European and Comparative Law 62, no. 3 (2025): 223–50. https://doi.org/10.31743/recl.18414.
University of Warmia and Mazury in Olsztyn https://orcid.org/0000-0002-8637-8391
