Studia i Analizy Nauk o Polityce

Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "Prawo cywilne i rodzinne wobec wyzwań XXI wieku: perspektywa międzynarodowa"

Krzysztof Jurek — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100

Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "Prawo cywilne i rodzinne wobec wyzwań XXI wieku: perspektywa międzynarodowa", która odbyła się 9 maja 2025 roku, autorstwa Krzysztofa Jurka.

Jan Ryszard Sielezin, Wybrane zagadnienia z metodologii badań. Kontekst historyczny i aktualne problemy, Acta Universitatis Wratislaviensis. Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2024, ss. 184

Anna Szwed-Walczak — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100

Recenzja monografii autorstwa Jana Ryszarda Sielezina, pt. Wybrane zagadnienia z metodologii badań. Kontekst historyczny i aktualne problemy, która ukazała się w 2024 r. nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Wrocławskiego.

Rządy solidarnościowe w Polsce (1989-1993)

Krystyna Leszczyńska-Wichmanowska — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100

Po wyborach parlamentarnych w 1989 r. rozpoczął się proces wymiany elit politycznych w Polsce. Doszło do zastąpienia starej elity rządowej (nomenklatury) nwą elitą rządową - członkami opozycji w latach 1980-1981 i po 1981 r. (Podoski 1992: 155). W latach 1989-1992 misję tworzenia rządu otrzymało sześciu premierów: Czesław Kiszczak, Tadeusz Mazowiecki, Jan K. Bielecki, Jan Olszewski, Waldemar Pawlak i Hanna Suchocka. Premierzy Cz. Kiszczak i W. Pawlak (spoza "Solidarności") nie zdołali utworzyć Rady Ministrów. Wskazanie kandydata na premiera otwiera drogę do uzgodnienia programu działania rządu i jego składu personalnego (Skrzydło 1996: 122-123). Przebieg procesu tworzenia Rady Ministrów niewątpliwie stanowi prognozę dotyczącą skuteczności rządzenia (stabilności i efektywności egzekutywy). Niekwestionowany wpływ na skład personalny i konstrukcję rządów solidarnościowch miał prezydent Lech Wałęsa, premierzy T. Mazowiecki i J. Olszewski, liderzy partii politycznych. O wejściu do czterech pierwszych rządów po przełomie ustrojowym 1989 r. decydowała gama różnorodnych determinant. Rządy soliarnościowe tworzyli prawie wyłącznie mężczyźni (97%). Taki stan rzeczy wynika także z czynników społecznych, w tym przede wszystkim z istniejących stereotypów zarówno na temat kobiet, jak i polityki. W literaturze przedmiotu wskazuje się m.in. na zakorzeniony w społeczeństwie stereotyp, że rolę lidera pełni mężczyzna (Żukiewicz 2011: 168). Ponad połowa członków gabinetów solidarnościowych (52%) posiadała stopnie i tytuły naukowe. Powodem włączenia dużej liczby akademików w nurt politycznego działania był przede wszystkim deficyt ekspertów-praktyków.

Motywowanie polskich wyborców. Kampania polityczna przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w Polsce w 2019 roku

Maria Marczewska-Rytko — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100

Wybory do Parlamentu Europejskiego są zwykle prstrzegane jako wybory o mniejszym znaczeniu (second-order) w porównaniu z wyborami parlamentarnymi czy wyborami prezydenckimi (first-order). W wyboach do Parlamentu Europejskiego w Polsce w 2019 r. odnotowao najwyższą frekwencję spośród dotychczasowych wyborów tego typu. W tym kontekście istotne wydaje się sprawdzenie koncepcji Second-Order Election w odniesieniu do wyborów w Polsce. Celem artykułu jest analiza wyborów do Europarlamentu w kontekście założeń koncepcji Second-Order Election. Przedmiot analizy stanowiły dokumenty partii politycznych, przemówienia liderów partii, dane statystyczne, artykuły prasowe oraz opracowania naukowe. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że część założeń koncepcji Second-Order Election znalazła potwierdzenie, część natomiast została zweryfikowana negatywnie.

Biskup katolicki prezydentem państwa? Paragwajski przypadek Fernanda Lugo

Dawid Pieniężny — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100

Sytuacja, w której w demokracji liberalnej XXI w. biskup katolicki zostaje prezydentem państwa, wydaje się abstrakcyjna. Niemniej jednak miała ona miejsce w Paragwaju, w drugiej dekadzie tego stulecia, za sprawą niezwykłej postaci życia publicznego – Fernanda Lugo. Celem niniejszego artykułu jest analiza możliwości prawnych i faktycznych objęcia urzędu prezydenta Paragwaju przez duchownego katolickiego na przykładzie F. Lugo. Problem badawczy zawiera się w następujących pytaniach: (1) Czy istnieje prawna możliwość objęcia urzędu prezydenta Paragwaju przez duchownego katolickiego? (2) W jaki sposób przepisy Stolicy Apostolskiej i Paragwaju regulują kwestię sprawowania funkcji politycznej przez duchownego? (3) Jak przebiegała kariera duchowna i polityczna F. Lugo? Analiza przypadku (case study) na tle uwarunkowań normatywnych potwierdza, że przypadek ten ma charakter precedensowy.

Wdrażanie budżetów obywatelskich w Polsce - analiza wybranych doświadczeń jednostek samorządu terytorialnego

Krzysztof Jurek — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100

Budżet obywatelski - określany również jako budżet partycypacyjny - jest realizowany w Polsce od 2011 r., kiedy to po raz pierwszy został wprowadzony w mieście Sopocie. Od tamtej pory mechanizm ten zyskał znaczną popularność i został zaadaptowany przez liczne jednostki samorządu terytorialnego. W 2018 r. nastąpiła istotna zma=iana prawna, w wyniku której budżet obywatelski stał się obowiązkowym elementem zarządzania w miastach na prawach powiatu, tracąc swój dotychczas fakultatywny charakter. Niniejszy artykuł podejmuje próbę analizy zróżnicowania w organizacji i wdrażaniu budżetów obywatelskich w wybranych jednostkach samorządowych w Polsce. Przedmiot rozważań stanowią zarówno różnice proceduralne, jak i strukturalne, które wpływają na efektywność funkcjonowania tego instrumentu partycypacji społecznej. Wskazane zostaną czynniki determinujące odmienne praktyki implementacyjne, wynikające z uwarunkowań lokalnych oraz specyfiki poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego.

Rosnąca widoczność jezydów w przestrzeni publicznej w Niemczech: strategie na rzecz uzyskania statusu instytucji publicznej

Oral Orpak — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100

Niemcy są krajem o największej i najlepiej zorganizowanej diasporze jezydzkiej w Europie. Mio to dążenia jezydów do uzyskania prawego uznania jako mniejszościowej wspólnoty religijnej napotykają istotne wyzwania wynikające ze zdecentralizowanego systemu federalnego oraz braku formalnej konstytucji religii jezydzkiej. W Niemczech uznanie religijne należy do kompetencji krajów związkowych, co z kolei prowadzi do zróżnicowanych rozwiązań i utrudnia formułowanie spójnych strategii. W konsekwencji społeczność jezydzka musi dostosowywać swoje działania do odmiennych ram prawnych poszczególnych regionów. Aby uzyskać oficjalne uznanie, zarówno diaspora, jak i sama religia wymagają dalszej instytucjonalizacji. Zrozumienie, w jaki sposób jezydzi poruszają się w tym rozproszonym systemie integracji oraz jak zachowują swoje tradycje w warunkach presji instytucjonalnych, jest kluczowe dla oceny ich postępów na drodze do oficjalnego uznania. Celem artykułu jest przedstawienie najnowszych przemian w społeczności jezydzkiej w Niemczech oraz omówienie strategii, które podejmują na rzecz osiągnięcia oficjalnego uznania.

Wstęp

Agnieszka Łukasik-Turecka , Agnieszka Zaręba — Tue, 23 Dec 2025 00:00:00 +0100