Wydział teologiczny na uniwersytecie. Aspekt historyczny i prawny - Góralski, Wojciech (Studia Nauk Teologicznych PAN, 2020)
Poczynając od Bolonii i Paryża, klasyczny model uniwersytetu europejskiego obejmował zazwyczaj cztery wydziały: teologiczny, filozoficzny, prawny (prawa świeckiego i kanonicznego) oraz medyczny. Należy pamiętać, że utworzenie wydziału teologicznego musiało być uzgodnione ze Stolicą Apostolską. Ta sama struktura uniwersytecka istniała także w Polsce, kiedy w 1364 r. powstał Uniwersytet Krakowski. Począwszy od 1397 r. miał swój Wydział Teologiczny. Wydział ten funkcjonował również na innych uniwersytetach: w Wilnie (1578), w Zamościu (Akademia Zamojska, 1595), we Lwowie (1759), w Warszawie (1817), w Lublinie (Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1918), ponownie w Warszawie (Akademia Teologiczna, 1954, a następnie Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 1999), w Opolu (1994), w Poznaniu (1988), w Olsztynie (1999), w Katowicach (2000), w Toruniu (2001) i w Szczecinie (2003). Ponadto, po likwidacji Wydziału Teologicznego w Krakowie, powstał Papieski Wydział Teologiczny (1959), przekształcony w Papieską Akademię Teologiczną (1974). Powstał również Wydział Teologiczny we Wrocławiu (1964), przekształcony w Papieski Wydział Teologiczny (1974), w Poznaniu (1968), przekształcony w Papieski Wydział Teologiczny (1974), a następnie w Warszawie - jako Papieski Wydział Teologiczny (1982). Katolicki Uniwersytet Lubelski (gdzie istniał Wydział Teologiczny), a także Papieskie Wydziały Teologiczne mają status szkół kościelnych, które są traktowane jako wyższe szkoły publiczne. W III Rzeczypospolitej (po 1989 r.) powstały wydziały teologiczne na uczelniach publicznych: w Opolu (1994), Olsztynie (1999), Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (1999), Poznaniu (1998), Katowicach (2000), Toruniu (2001) i Szczecinie (2003). Zgodnie z przepisami prawa polskiego i prawa kanonicznego, wymienione wyżej wydziały odpowiadają zarówno przed władzami kościelnymi, jak i państwowymi.