Walka o zachowanie wiary nicejskiej w połowie IV wieku - Grzywaczewski, Józef (Studia Nauk Teologicznych PAN, 2020)
W artykule zasygnalizowano wysiłki biskupów wschodnich i zachodnich zmierzające do zachowania wiary wyrażonej w symbolu nicejskim. Dramatycznie przebiegł synod w Rimini (359). Biskupi łacińscy oburzeni próbą narzucenia im koncepcji ariańskiej opowiedzieli się za nicejskim wyznaniem wiary, w kanonach ogłosili depozycje biskupów o nastawieniu ariańskim i skierowali list do cesarza Konstantyna. Gdy cesarz nie zaaprobował ich postawy, pod naciskiem jego wysłanników zmienili zdanie i zaakceptowali wyznanie wiary o charakterze pro-ariańskim. Tendencje pro-ariańskie zwyciężyły również na synodzie w Seleucji (359). Zdecydowanie ariańska opcja zwyciężyła na synodzie w Konstantynopolu (360). Tymczasem synod zorganizowany przez Hilarego z Poitiers w Paryżu (361) zdecydowanie odrzucił poglądy ariańskie i opowiedział się na nicejskim wyznaniem wiary. W ten sposób, podobnie jak na synodzie w Sardyce (343-344), zarysował się podział według strefy językowej: biskupi greccy przechylali się w kierunku arianizmu, natomiast biskupi łacińscy opowiadali się na credo z Nicei. Na definitywne rozstrzygniecie tej kwestii należało poczekać do Soboru w Konstantynopolu (381), gdzie postanowiono powrócić do koncepcji nicejskiej, według której Syn jest współistotny Ojcu.