Metodologia badań nad monodią liturgiczną - Pawlak, Ireneusz (Studia Nauk Teologicznych PAN, 2020)
Przez monodię liturgiczną rozumie się pieśni w jednym głosie, które nie wymagają akompaniamentu instrumentalnego. Obejmuje ona przede wszystkim: pieśni gregoriańskie, repertuar neogregoriański oraz jednogłosowy repertuar liturgiczny w językach narodowych. Główne metody analizy monodii zostały przyjęte przez nauki historyczne (heurystyka i metody pośrednie: filologiczne, geograficzne, porównawcze, indukcyjne i redukcyjne). W muzykologii średniowiecznej znaczenie zyskała metoda genealogiczna stosowana do określania tzw. rodziny rękopisów, czyli przypisywania ich do ściśle określonego kręgu geograficznego i kulturowego. Obecnie metoda ta jest powszechnie stosowana. Bez wątpienia zatem metoda porównawcza ma pierwszeństwo. Poniżej przedstawiono metodę opartą na aspekcie modalnym chorału gregoriańskiego. Opiera się ona na analizie typów skali melodii. Dlatego też koncentruje się bardziej na końcówkach utworów, niż na podkreślaniu tzw. struktur melodycznych, zwłaszcza początkowych. Pełna metoda analizy nie została jeszcze opracowana w kontekście śpiewu neogregoriańskiego. Opiera się ona dotychczas na badaniach nad związkiem melodii z tekstem (użycie melizmów, dynamiczny akcent). Melodia bada interwały, płynność ruchu dźwiękowego, naprzemienność trybów, przyjęcie zasady piątej tonalności (zamiast obecnej tonalności kwartalnej). Kolejne analizy monodii liturgicznej mogą przynieść zarówno korektę obecnych metod, jak i opracowanie zupełnie nowych metod analizy.