Posługi i funkcje liturgiczne wykonywane przez kobiety przy ołtarzu w świetle przepisów prawa kanoniczego
Zbigniew Janczewski
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-7395-2526
Abstrakt
Kobiety nie otrzymują w Kościele sakramentu święceń. Czy mogą jednak pełnić inne funkcje i posługi przy ołtarzu, czy istniała lub istnieje możliwość, aby udzielić im święceń diakonatu? Na te właśnie pytania próbuje odpowiedzieć niniejsze studium. Składa się ono zasadniczo z trzech części. Pierwsza ukazuje rys historyczny podjętego problemu, od czasów apostolskich, z uwzględnieniem kwestii diakonis w Kościele. Część druga stanowi analizę terminu „posługa” funkcjonującego w prawie kanonicznym i liturgii. Ostatnia część dotyczy bezpośrednio posług i funkcji liturgicznych wykonywanych przy ołtarzu przez kobiety w ujęciu kanonistycznym i teologicznym. Autor posłużył się metodami historyczno-prawną, analityczno-prawną oraz dogmatyczno-prawną. Przeprowadzone badania wykazały udział kobiet w sprawowaniu kościelnych funkcji liturgicznych oraz w posługach. W początkach działalności Kościoła posługiwały one jako diakonisy, rozdzielały również Komunię świętą. Według aktualnych przepisów prawa kanonicznego kobiety pełnią zarówno różnorodne funkcje, na przykład organistek, jak i posługi ustanowione, chociaż niewykonywane mocą otrzymanych święceń – lektora i akolity. Od roku 2023 r. na podstawie zmiany brzmienia kan. 230 § 1, dokonanego przez papieża Franciszka, ustanawianymi liturgicznie lektorami i akolitami mogą być nie tylko mężczyźni, ale wierni w ogóle, bez względu na płeć.
Słowa kluczowe:
kobieta, posługi, funkcje liturgiczne, lektor, akolita, diakonisa, ustanawianieBibliografia
Brzeziński D., Czy istnieją granice liturgicznej posługi kobiety?, Liturgia Sacra 2022, t. 60, nr 2. (Crossref)
Cappello F.M., Tractatus canonico-moralis de Sacramentis, t. 2, cz. 3, Romae 1935.
Draguła A., Posługi lektora i akolity w perspektywie teologii laikatu, Teologia i Moralność 2022, t. 17, nr 2 (32). (Crossref)
Hemperek P., Uświęcające zadanie Kościoła, w: Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. 3, Lublin 1986.
Jakubiak T., Problem ważności przyjęcia sakramentu święceń w prawie Kościoła katolickiego, Płock 2018.
Janczewski Z., Prawodawstwo Konferencji Episkopatu Polski i prymasa S. Wyszyńskiego w zakresie sakramentów w służbie wspólnoty: święceń i małżeństwa, Prawo Kanoniczne 1999, t. 42, nr 1–2. (Crossref)
Janczewski Z., Zmiana normy zawartej w kan. 230 par. 1 Kodeksu prawa kanonicznego – dopuszczenie kobiet do przyjmowania posług lektoratu i akolitatu, w: Ecclesia Christi. Księga jubileuszowa dedykowana ks. prof. Józefowi Wroceńskiemu SCJ z okazji 40. rocznicy rozpoczęcia pracy naukowej, red. M. Saj, M. Stokłosa, Warszawa 2023.
Krakowiak C., Lektor w historii i we współczesnych dokumentach Kościoła. Kobieta lektor, https://vademecumliturgiczne.pl/2016/10/15/lektor-w-historii-i-we-wspolczesnych-dokumentach-kosciola-kobieta-lektor/ [dostęp: 12.02.2025 r.].
Nadolski B., Liturgika, t. 3. Sakramenty, sakramentalia, błogosławieństwa, Poznań 1992.
Noyes M.P., The First Epistle to Timothy, w: The Interpreter’s Bible, t. 11, Nashville, b.d.
Pastuszko M., Najświętsza Eucharystia według Kodeksu prawa kanonicznego Jana Pawła II, Kielce 1997.
Pohle J., Preuss A., Dogmatic Theology, t. 11. The Sacraments IV, Extreme Unction, Holy Orders, Matrimony, St. Luis–London 1918.
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego https://orcid.org/0000-0002-7395-2526
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
