Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., SK 3/20
Patryk Kozak
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-9787-4369
Abstrakt
Przedmiotem opracowania jest ocena wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., na mocy którego uznano, że art. 59816 § 1 w zw. z art. 59815 § 1 K.p.c. jest niezgodny z art. 48 ust. 1 oraz art. 72 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim obejmują one sytuacje, w których niewłaściwe wykonywanie lub niewykonywanie obowiązków związane jest z zachowaniem dziecka, niewywołanym przez osobę, pod której pieczą to dziecko się znajduje. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że art. 48 ust. 1 i art. 72 ust. 3 Konstytucji RP są źródłem prawa dziecka do wyrażenia własnego zdania oraz obowiązku jego uwzględnienia przy podejmowaniu decyzji dotyczącej sytuacji dziecka. Wyrok ten nałożył na sąd opiekuńczy, rozpoznający sprawę wykonania kontaktów między rodzicem a dzieckiem, obowiązek każdorazowego ustalenia i uwzględnienia woli dziecka co do kontaktów z rodzicem, jeżeli nie jest ona spowodowana zachowaniem osoby, pod pieczą której dziecko się znajduje. W niniejszym opracowaniu za sprawą zastosowanej metody dogmatyczno-prawnej przeanalizowano istotę postępowania o wykonanie kontaktów rodzica z dzieckiem. Rezultaty dokonanej analizy stanowią podstawę negatywnej oceny glosowanego orzeczenia. Ustalenie rzeczywistej woli dziecka co do kontynuowania kontaktów z rodzicem powinno bowiem następować w postępowaniu o ustalenie kontaktów z dzieckiem. Celem postępowania o wykonanie kontaktów rodzica z dzieckiem jest przede wszystkim wyegzekwowanie kontaktów pomiędzy rodzicem i dzieckiem określonych w orzeczeniu sądu lub ugodzie. Ponadto ustanowienie kontaktów jako prawa, z którego dziecko może zrezygnować, stwarza ryzyko alienacji rodzicielskiej, co ma niekorzystny wpływ na rozwój duchowy dziecka.
Słowa kluczowe:
kontakty pomiędzy rodzicem a dzieckiem, wola dziecka, dobro dziecka, postępowanie cywilneBibliografia
Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012.
Bodio J., Status dziecka jako uczestnika postępowania nieprocesowego, Warszawa 2019.
Florczak-Wątor M., in: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, ed. P. Tuleja, Warszawa 2019.
Gardziel M.K., Prawo dziecka do wyrażania własnych poglądów, Przegląd Sądowy 2022, no. 7–8.
Gawlik A., Krytyczna glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r. wydanego w sprawie SK 3/20, Nieruchomości@ 2023, no. 1.
Jagieła J., in: Kodeks postępowania cywilnego, vol. 3. Komentarz. Art. 425–729, ed. A. Marciniak, Warszawa 2020.
Jastrzemska S., in: Kodeks postępowania cywilnego, vol. 2. Komentarz do art. 459–1217, ed. T. Szanciło, Warszawa 2023.
Kamieński G., Egzekucja kontaktów z dzieckiem w świetle uchwały SN (III CZP 28/22) i wyroku TK (SK 3/20), Nowa Currenda 2022, no. 7.
Kamieński G., Przesłanki zagrożenia osobie uprawnionej do kontaktów z dzieckiem nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na podstawie art. 59815 § 2 k.p.c. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 13 kwietnia 2022 r. (III CZP 76/22), Orzecznictwo
Sądów Polskich 2023, no. 7–8.
Lipińska J., Postępowanie w sprawach dotyczących wykonywania kontaktów z dzieckiem, Warszawa 2024.
Łukaszewicz R., Suma pieniężna na rzecz osoby uprawnionej do kontaktów a zachowanie małoletniego, Monitor Prawniczy 2022, no. 22.
Malaczyk M., in: Kodeks postępowania cywilnego, vol. IB. Komentarz. Art. 425–729, ed. A. Góra-Błaszczykowska, Warszawa 2020.
Marcewicz O., Postępowanie w sprawach dotyczących wykonania kontaktów z dzieckiem – zagadnienia wybrane, in: Aequitas sequitur legem. Księga jubileuszowa z okazji 75. urodzin Profesora Andrzeja Zielińskiego, eds. K. Flaga-Gieruszyńska, G. Jędrejek, Warszawa 2014. Partyk A., in: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, vol. 2. Art. 506–1217, ed. O.M. Piaskowska, Warszawa 2024.
Rosłan M., Obowiązki sądu opiekuńczego w sprawach dotyczących wykonywania kontaktów z dzieckiem zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22.06.2022 r. (SK 3/20) – problemy praktyczne, Przegląd Sądowy 2023, no. 11–12.
Strus Z., Strus-Wołos M., in: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, vol. 3. Art. 506–729, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
Studzińska J., Charakter prawny postanowienia o wykonywaniu kontaktów z dzieckiem, in: Aequitas sequitur legem. Księga jubileuszowa z okazji 75. urodzin Profesora Andrzeja Zielińskiego, eds. K. Flaga-Gieruszyńska, G. Jędrejek, Warszawa 2014.
Woś P., Przeciwdziałanie alienacji rodzicielskiej w postępowaniu cywilnym – sprawy dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem, Studia Prawnicze KUL 2022, no. 1.
Zajączkowska-Burtowy J., Kontakty z dzieckiem. Prawa i obowiązki, Warszawa 2020.
Zieliński A., Flaga-Gieruszyńska K., in: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, eds. K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Warszawa 2024.
Żochowski K., Wola dziecka ponad ustawą? Glosa krytyczna do Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r. (sygn. akt SK 3/20), Miscellanea Historico-Iuridica 2023, vol. 22, no. 2.
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II https://orcid.org/0000-0001-9787-4369
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
