Podstawy teologiczne i prawne nominacji osób, które nie przyjęły święceń, na kierownicze urzędy w Kurii Rzymskiej
Abstrakt
W artykule przedstawiono teologiczne i prawne podstawy nominacji osób nieposiadających sakramentu święceń na kierownicze urzędy w Kurii Rzymskiej w kontekście konstytucji apostolskiej Praedicate Evangelium. Punktem odniesienia stała się nominacja kobiety na urząd prefekta jednej z dykasterii. Wskazano, że możliwość powierzania takich urzędów osobom świeckim znajduje uzasadnienie w teologii chrztu, podkreślającej powszechne powołanie wszystkich ochrzczonych do uczestnictwa w misji Kościoła, oraz w obowiązujących normach prawa kanonicznego. Przeanalizowano rozróżnienie między władzą świętą (potestas sacra) a władzą rządzenia (potestas regiminis), a także wskazano zakres urzędów, które nie są związane z troską o dusze i wykonywaniem władzy wynikającej z sakramentu święceń. Z równości wiernych w godności i działaniu, wynikającej z chrztu, wyprowadzono podstawę ich współodpowiedzialności za misję Kościoła. W konsekwencji wykazano, że nominacje osób bez święceń na określone kierownicze urzędy kurialne mieszczą się w granicach obowiązującego prawa oraz teologicznej wizji współodpowiedzialności ochrzczonych.
Słowa kluczowe:
Kuria Rzymska, papież, władza, urząd kościelny, osoba świeckaBibliografia
Alwan H., De separatione coniugum, w: Commento al Codice dei Canoni delle Chiese Orientali, red. P.V. Pinto, Città del Vaticano 2001.
Arrieta J.I., Codice di Diritto Canonico e Leggi Complementari. Commentato, Roma 2025.
Arrieta J.I., Curia Romana, w: Diccionario General de Derecho Canónico, t. 2, red. J. Otaduy, A. Viana, J. Sedano, Cizur Menor (Navarra) 2012.
Aumenta S.F., Interlandi R., La Curia Romana secondo Praedicate Evangelium. Tra storia e riforma, Roma 2023.
Brinda Š., Requirements Concerning the Qualities of a Candidate for the Episcopacy in Medieval and Contemporary Ecclesiastical Normative Acts, TEKA Komisji Prawniczej PAN – Oddział w Lublinie 2025, t. 18, nr 1.
Cattaneo A., Potestad de Orden, w: Diccionario General de Derecho Canónico, t. 6, red. J. Otaduy, A. Viana, J. Sedano, Cizur Menor (Navarra) 2012.
Dzierżon G., Kontrowersje wokół systemowego umocowania władzy rządzenia w kanonicznym porządku prawnym (kan. 129 §§ 1–2 KPK), w: Posługa władzy w kontekście zmian w prawie dotyczącym instytutów życia konsekrowanego i stowarzyszeń życia apostolskiego, Marki 2024.
Erdö P., Il sacramento dell’ordine e il potere di governo ecclesiastico, Ius Ecclesiae 2023, t. 35, nr 2.
Erdö P., Il senso della capacitá del laici agli uffici nella Chiesa, Fidelium Iura 1992, nr 2.
Ghirlanda G., Il diritto nella Chiesa. Mistero di comunione. Compendio di diritto ecclesiale, Roma 2024.
Interlandi R., Chierici e laici soggetti della potestà di governo nella Chiesa. Lettura del can. 129, Roma 2025.
Krukowski J., Kuria Rzymska, w: Leksykon Prawa Kanonicznego, red. M. Sitarz, Lublin 2019. L’Osservatore Romano, CLXV, 7.01.2025.
La novità del ruolo dei laici, L’Osservatore Romano, CLXII, 21.03.2022.
Martín J.G., Le norme generali del Codex Iuris Canonici, Venezia 2015.
Miralles A., Comune condizione dei battezzati come discepoli di Cristo in rapporto al sacerdozio ministeriale, Annales Theologici 1987, t. 1, nr 1–2.
Molano E., La potestad de gobierno en la Iglesia. Sobre el origen, fundamento y naturaleza de la potestad, w: Studi sul diritto del governo e dell’organizzazione della Chiesa in onore di Mons. Juan Ignacio Arrieta, t. 1, Venezia 2021.
Moscariello G., Nuove prospettive per la ministerialità dei fedeli laici alla luce dell’Esortazione apostolica postsinodale Querida Amazonia, w: Studi sul diritto del governo e dell’organizzazione della Chiesa in onore di Mons. Juan Ignacio Arrieta, t. 1, Venezia 2021.
Motiuk D., C. 180, w: A Practical Commentary to the Code of Canons of the Eastern Churches, t. 1, red. J.D. Faris, J. Abbass, Montréal 2019.
Mörsdorf K., Fondamenti del Diritto canonico, Venezia 2008.
Ocàriz F., La partecipazione dei laici alla missione della Chiesa, Annales Theologici 1987, t. 1, nr 1–2.
Sala Stampa della Santa Sede, Bollettino, https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2023/10/07/0705/01539.html [dostęp: 10.04.2026 r.].
Słowikowska A., Uczestnictwo wiernych świeckich w liturgii Kościoła łacińskiego, Lublin 2014.
Tkhorovskyy M., Procedura per la nomina dei vescovi. Evoluzione dal Codice del 1917 al Codice del 1983, Roma 2004.
Trevisan G., Le buone qualità del candidato all’episcopato, Quaderni di diritto ecclesiale 1999, t. 12, nr 1.
Viana A., C. 129, w: Comentario exegético al Código de Derecho Canónico, t. 1, red. Á. Marzoa, J. Miras, R. Rodríguez-Ocaña, Pamplona 2002.
Viana A., De potestate regiminis, w: Comentario exegético al Código de Derecho Canónico, t. 1, red. Á. Marzoa, J. Miras, R. Rodríguez-Ocaña, Pamplona 2002.
Viana A., El problema de la participación de los laicos en la potestad de régimen. Dos vías de solución, Ius Canonicum 2014, t. 54, nr 108.
Viana A., La potestà della Curia Romana secondo la costituzione apostolica Praedicate Evangelium, Ephemerides Iuris Canonici 2022, , t. 62, nr 2.
Vladár V., Stylus Romanae curiae v kódexovom práve Katolíckej církvi, Studia Theologica 2020, t. 22, nr 2.
Zuanazzi I., La corresponsabilità dei fedeli laici nel governo della Chiesa, w: Il governo nel servizio della comunione ecclesiale, red. Gruppo Italiano Docenti di Diritto Canonico, Milano 2017.
Akademie kanonického práva
Tytuł, imię i nazwisko: Ks. dr Štefan Brinda
Data urodzenia: 21.07.1979 Trebišov, Sk.
Adres korespondencyjny: Křečovice 29, Křečovice 257 56, Cz.
Email: stefan.brinda@gmail.com
Tel: +420732530579
Wykształcenie:
2016–2020 studium doktoranckie, Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji, promotor ks. dr hab. Mirosław Sitarz, prof. KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin, tytuł Dr.
2012–2016 Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Lublin. 22.06. 2016, Licentiatus in Iure Canonico, tytuł Lic. 18.05. 2016 tytuł Magister w zakresie Prawa Kanonicznego.
2006–2009 Facoltà di Teologia, Pontificia Università Lateranense.
2003–2006 Katolická teologická fakulta Univerzity Karlovy, Praha.
2002–2003 Teologický Konvikt, Olomouc.
Metropolitalny Sąd Kościelny Archidiecezji Praskiej:
Od 1.3.2025 defensor vinculi.
Od 15.9.2025 – 14.9.2028 defensor vinculi pro tribunál pro vyšetřování žádostí o papežskou dispens ke zrušení manželského svazku ve prospěch víry v případech spadajících do Arcidiecéze pražské.
https://orcid.org/0000-0002-0385-156XLicencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
