Funkcjonowanie aktów przeciw prawu w kanonicznym porządku prawnym
Ginter Dzierżon
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-5116-959X
Abstrakt
W niniejszym opracowaniu Autora poświęca uwagę problemowi ratio legis aktów przeciw prawu, funkcjonujących w kanonicznym porządku prawnym. Punktem wyjścia jego namysłu jest występowanie pewnych rozwiązań, mianowicie ustawa partykularna przeciwna ustawie powszechnej (kan. 20 CIC), zwyczaj przeciw prawu (kan. 24, 26, 28 CIC), przywilej (78–84 CIC), dyspensa (kan. 85–93 CIC) czy zasada epikei. Pytając o ratio tego stanu prawnego, Autor z jednej strony wyszedł od kwestii zasady legalizmu wynikającej ze specyficznego charakteru kanonicznego porządku prawnego, z drugiej zaś skupił uwagę na naczelnej zasadzie, jaką jest zbawienie człowieka (kan. 1752 KPK). W jego opinii specyfika tego porządku przekłada się na elastyczność systemową. Wykazał, iż wymienione faktory w głównej mierze decydują o możliwości stanowienia aktów przeciw prawu. Ratio tego typu rozwiązań Autor upatruje w powodach teologicznych o charakterze eklezjologicznym oraz eschatologicznym.
Słowa kluczowe:
akty przeciw prawu, kanoniczny porządek prawny, ustawa partykularna, ustawa powszechna, zwyczaj prawny, przywilej, dyspensa, epikeiaBibliografia
Arias J., Valor normativo del acto contra legem, w: La norma en el derecho canónico. Actas del III Congreso Internacional de Derecho Canónico. Pamplona, 10–15 de octubre de 1976, t. 1, Pamplona 1979.
Berlingó S., Nel silenzio del diritto. Risonanze canonistiche, Bologna 2015.
Cattaneo A., Fondamenti ecclesiologici del diritto canonico, Venezia 2011.
Corecco E., Valore dell’atto contra legem, w: La norma en el derecho canónico. Actas del III Congreso Internacional de Derecho Canónico. Pamplona, 10–15 de octubre de 1976, t. 1, Pamplona 1979.
Dzierżon G., Nieobowiązywanie ustawy w kanonicznym porządku prawnym, Prawo Kanoniczne 2025, t. 68, nr 1.
Errázuriz C.J., Curso fundamental sobre el derecho de la Iglesia, t. 1, Pamplona 2021.
Fedele P., Consideraiones sobre la dispensa y sobre otras institutiones en la ordenación canónica, Revista Española de Derecho Canónico 1947, t. 2, nr 3.
Gałkowski T., Prawo Boże w kanonistyce, Warszawa 2023.
Hervada J., El ordenamiento canónico, Pamplona 2008.
Horta Espinoza J., Una legge fatta a misura dell’uomo. Introduzione ai libri I e II del Codice di Diritto Canonico, Roma 2007.
Jiménez Urresti T.I., De la teología a la canonística, Salamanca 1993.
Juros H., Krukowski J., Epikeia, w: Leksykon Prawa Kanonicznego, red. M. Sitarz, Lublin 2019.
Marzoa A., La juridicidad del derecho canónico, w: I principi per la revisione del Codice di Diritto Canonico, red. J. Canosa, Milano 2000.
Miras J., Canosa J., Baura E., Compendio de derecho administrativo canónico, Pamplona 2001.
Ochoa X., Index verborum ac locutionum Codicis iuris canonici, Città del Vaticano 1984.
Otaduy J., Igualidad y disversidad, unidad y pluralismo, Universal y particular. El derecho canónico sometido a prueba, w: Diritto canonico e culture giuridiche nel centenario del
Codex Iuris Canonici del 1917, red. J. Miñambres, Roma 2019.
Otaduy J., Los medios interpretativos de la ley canónica (y su relación con las distintas doctrinas de la interpretación), Ius Canonicum 1995, t. 35, nr 70.
Pree H., Esercizio della potestà e diritti dei fedeli, Ius Ecclesiae 1999, t. 11, nr 1.
Pree H., Le tecniche canoniche di flessibilizzazione di diritto canonico: possibilità e limiti ecclesiastici di impegno, Ius Ecclesiae 2000, t. 12, nr 3.
Serra B., Ad normam iuris. Paradigma della legalità nel diritto canonico, Torino 2018.
Serra B., Sul principio di legalità nell’ordinamento canonico: profili funzionali, Stato, Chiese e pluralismo confesionale 2011, nr 11.
Sobański R., Kościół – prawo – zbawienie, Katowice 1979.
Solá Granell P., Alcance del principio de legalidad en el Código de Derecho Canónico de 1983, Anuario de Derecho Canónico 2015, t. 3, nr 4.
Zuanazzi I., Legalidad [Principio de], w: Diccionario general de Derecho canónico, red. J. Otaduy, A. Viana, J. Sedano, t. 4, Pamplona 2012.
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie https://orcid.org/0000-0002-5116-959X
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
