Relacja mistrz – uczeń. Dziedzictwo naukowe i model formacji kanonisty na przykładzie drogi życiowej prof. dr. hab. dr. h.c. Bronisława Wenantego Zuberta OFM oraz dr hab. Elżbiety Szczot, prof. KUL
Lidia Fiejdasz-Buczek
Abstrakt
Niniejszy artykuł podejmuje refleksję nad istotą klasycznego modelu relacji mistrz–uczeń, bazując na analizie drogi akademickiej dwojga uczonych związanych z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim: o. prof. Bronisława W. Zuberta OFM oraz dr hab. Elżbiety Szczot. Zasadniczym celem opracowania jest zbadanie cech autentycznego mistrzostwa, które – posadowione na wspólnocie wartości – wykracza poza formalny przekaz wiedzy, stając się procesem głębokiej formacji personalnej i naukowej. W pierwszej części zarysowano sylwetkę naukową o. Zuberta, ze szczególnym uwzględnieniem jego dbałości o warsztat metodologiczny podopiecznych. Kolejne fragmenty stanowią praktyczną egzemplifikację założeń teoretycznych, ukazując, w jaki sposób uczeń przejmuje, a następnie samodzielnie rozwija i wzbogaca dziedzictwo swojego Mistrza. Przykład drogi naukowej E. Szczot służy tu jako studium przypadku ilustrujące tzw. fazę przekroczenia – moment, w którym rzetelna formacja pozwala na podjęcie śmiałych wyzwań interdyscyplinarnych oraz skuteczne odnalezienie się w systemie współczesnej nauki, bez utraty wrażliwości na drugiego człowieka. Opracowanie stanowi próbę zdiagnozowania warunków, w jakich możliwa jest udana akademicka „sztafeta pokoleń”. Analizowana relacja staje się dla autorki punktem wyjścia do szerszej refleksji nad statusem i przyszłością tradycyjnych więzi uniwersyteckich w dobie postępującej technicyzacji i odosobnienia badawczego, będąc zarazem zachętą dla czytelnika do samodzielnej odpowiedzi na pytanie o rolę i definicję prawdziwego Mistrza we współczesnej przestrzeni akademickiej.
Słowa kluczowe:
Instytut Prawa Kanonicznego KUL, Instytut Europeistyki KUL, etos akademicki, pedagogika personalistyczna, formacja naukowca, sztafeta pokoleńBibliografia
Bar W., Szczot E., Dydaktyka i badania z zakresu prawa kanonizacyjnego oraz sakramentów świętych, w: 100 lat nauk prawnych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, red. K. Burczak, E. Czepczyńska, M. Dyjakowska, M. Jońca, S. Kwiecień, Lublin 2018.
Bauman T., Mistrzowie i szkoły myślenia w uniwersytecie, w: Gdańskie rodowody pedagogiczne. Geneza, kontynuacje, inspiracje, przemieszczenia znaczeń wychowawczych, red. E. Rodziewicz, K. Rzedzicka, E. Zalewska, Gdańsk 2004.
Brągiel J., Relacja mistrz – uczeń. Czy współcześnie jest możliwa?, Pedagogika Społeczna Nova 2023, t. 3, nr 5. (Crossref)
Bronisław Wenanty Zubert OFM, Pro iure et vita. Wybór pism, red. E. Szczot, Lublin 2005.
Buczek L., Fiejdasz-Buczek L., Elżbieta Szczot 1965–2024, w: Profesorowie Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, red. A. Dębiński, J. Misztal-Konecka, W.Sz. Staszewski, K. Adamczewski, wyd. 3, Lublin 2024.
Dębiński A., Laudacja na cześć Profesora Janusza Sondela z okazji odnowienia doktoratu, Kraków, 5 marca 2015 r., w: A. Dębiński, Semper Deo et Patriae. Wybór tekstów Rektora KUL, t. 1, cz. 2. Przemówienia i listy, Lublin 2020.
Dębiński A., Słowo z okazji wręczenia Księgi Jubileuszowej Ks. Prof. Stanisławowi Wilkowi, w: Semper Deo et Patriae. Wybór tekstów Rektora KUL, t. 1, cz. 2. Przemówienia i listy, Lublin 2020.
Dybeł K., Mistrz i uczeń w starofrancuskiej literaturze powieściowej, Kraków 2013.
Fiejdasz L., Sprawozdanie z wyjazdu naukowo-pielgrzymkowego pracowników i studentów Instytutu Prawa Kanonicznego do Rzymu w dniach 20–29 października 2006 roku, Roczniki Nauk Prawnych 2007, t. 17, nr 2.
Fiejdasz-Buczek L., Elżbieta Szczot (1965–2024). W służbie rodzinie, nauce, Kościołowi, Studia Prawnicze KUL 2024, nr 2. (Crossref)
Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, wyd. 3 zm. i uzup., Poznań–Warszawa–Lublin 1959.
Kędracka M., Professor Elżbieta Szczot at the John Paul II Catholic University of Lublin (1965–2024) – In Pursuit of Truth: a Scholarly Life Guided by Faith and Reason, Philosophy and Canon Law 2024, t. 10, nr 2. (Crossref)
Misztal H., Laudacja, w: Ex plenitudine cordis. Materiały z Międzynarodowej Konferencji dotyczącej prawnej regulacji sakramentu pokuty oraz wręczenia prof. dr. hab. Bronisławowi W. Zubertowi OFM Księgi pamiątkowej „Plenitudo legis dilectio”. Katolicki Uniwersytet Lubelski – 11 maja 2000 r., red. E. Szczot, Lublin 2000.
Misztal H., Prof. dr hab. Wenanty Bronisław Zubert OFM klasyk kanonistyki polskiej, w: „Plenitudo legis dilectio”. Księga pamiątkowa dedykowana prof. dr. hab. W. Bronisławowi Zubertowi z okazji 65. rocznicy urodzin, red. A. Dębiński, E. Szczot, Lublin 2000.
Moszczyński W., Odpowiedzialność mistrza, w: Edukacja aksjologiczna, t. 2. Odpowiedzialność pedagoga, red. K. Olbrycht, Katowice 1995.
Papież do urzędników Kurii i Państwa Watykańskiego o znaczeniu pamięci i misyjności, https:// www.ekai.pl/papiez-do-urzednikow-kurii-i-panstwa-watykanskiego-o-znaczeniu-pamieci-i-misyjnosci/ [dostęp: 25.05.2025 r.].
„Plenitudo legis dilectio”. Księga pamiątkowa dedykowana prof. dr. hab. Bronisławowi W. Zubertowi OFM z okazji 65. rocznicy urodzin, red. A. Dębiński, E. Szczot, Lublin 2000.
Prawo sakramentów. Wybór źródeł Kościoła łacińskiego, red. E. Szczot, D. Kwiatkowski, W. Lech, Lublin 2017; wyd. 2, Lublin 2019.
Skorupa A., Profesor. Wychowawca. Przyjaciel. 30 V 2015 r. odszedł do Pana prof. dr hab. Bronisław Wenanty Zubert OFM, Przegląd Uniwersytecki 2015, R. 27, lipiec–październik, nr 4–5 (156–157).
Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/slowniki/Mistrz.html [dostęp: 22.05.2025 r.].
Słownik łacińsko-polski, t. 2 [D–H], red. M. Plezia, Warszawa 2007.
Stróżewski W., Promieniowanie mistrza, W Drodze 2007, nr 402 (2).
Szczot E., Katedra Prawa Sakramentów Świętych, w: Księga jubileuszowa z okazji 90-lecia Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, red. A. Dębiński, M. Ganczar, S. Jóźwiak, A. Kawałko, M. Kruszewska-Gagoś, H. Witczak, Lublin 2008.
Szczot E., Obszary naukowo-dydaktyczne prowadzone w Katedrze Nauk o Polityce, w: 100 lat nauk prawnych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, red. K. Burczak, E. Czepczyńska, M. Dyjakowska, M. Jońca, S. Kwiecień, Lublin 2018.
Szczot E., Ochrona rodziny w prawie Kościoła łacińskiego, Lublin 2010.
Szczot E., Prawo wiernego do Eucharystii według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku, Lublin 2000.
Szczot E., Zubert Bronisław Wenanty, w: Encyklopedia 100-lecia KUL, t. 2, red. E. Gigilewicz i in., Lublin 2018.
Zieliński M., Relacja mistrz – uczeń jako fundament zdobywania wiedzy, w: Kogo szukasz? (J 20,15). Księga Pamiątkowa dla Księdza Profesora Henryka Witczyka w 65. rocznicę urodzin, red. W. Chrostowski, M. Kowalski, Warszawa–Kielce 2021.
Zubert B.W., Dixeris ingratum dixisti omne malum. Przedmowa wygłoszona 11 maja 2000 r. podczas uroczystości wręczenia księgi pamiątkowej, w: Ex plenitudine cordis. Materiały z Międzynarodowej Konferencji dotyczącej prawnej regulacji sakramentu pokuty oraz wręczenia prof. dr. hab. Bronisławowi W. Zubertowi OFM Księgi pamiątkowej „Plenitudo legis dilectio”. Katolicki Uniwersytet Lubelski – 11 maja 2000 r., red. E. Szczot, Lublin 2000.
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
