Konsekwencje schizmy w polskim prawie wyznaniowym na przykładzie Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X
Kamil Sulkowski
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0009-0005-0158-3185
Abstrakt
Autor podejmuje problem odłączenia się wspólnoty wiernych od jedności z Biskupem Rzymu, a więc zagadnienie będące wewnętrzną sprawą Kościoła katolickiego, analizując jednocześnie jego wpływ na sytuację prawną tej wspólnoty w polskim porządku prawnym. Punktem wyjścia jest przypadek działającego na terenie Polski Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X, potraktowany jako przykład pozwalający przeanalizować skutki prawne dla wspólnoty, która wcześniej była częścią Kościoła katolickiego, a w danym momencie przestała pozostawać z nim w pełnej komunii. Celem opracowania jest ustalenie, czy i w jaki sposób zdarzenie należące do sfery prawa kanonicznego może oddziaływać na stosowanie przepisów prawa państwowego, co w przypadku schizmy nie było szerzej podejmowane w badaniach naukowych. Przeprowadzona metodą dogmatyczną analiza przepisów prawa polskiego i kanonicznego oraz ich wzajemnych relacji w świetle konstytucyjnej zasady autonomii i niezależności kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzi do wniosku, że skutki w prawie polskim nie wynikają z samego pojęcia schizmy, które nie funkcjonuje w ustawodawstwie państwowym, lecz ze zmiany statusu prawnego wspólnoty przestającej należeć do Kościoła katolickiego. Konsekwencje te mogą ujawniać się w różnych dziedzinach prawa, w szczególności w zakresie zawierania małżeństw wyznaniowych wywołujących skutki cywilne, ochrony tajemnicy spowiedzi, nauczania religii w szkołach publicznych oraz prawnokarnej ochrony kultu religijnego.
Słowa kluczowe:
schizma, prawo wyznaniowe, prawo kanoniczne, Kościół katolicki, relacje państwo-Kościół, Bractwo Kapłańskie św. Piusa XBibliografia
Abramowicz A.M., Wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego a zasada równouprawnienia związków wyznaniowych, Studia z Prawa Wyznaniowego 2014, t. 17. (Crossref)
Co sądzić o dekrecie Dykasterii Nauki Wiary z 2 lipca br.?, 13.07.2026, Widomości Tradycji Katolickiej, https://news.fsspx.pl/2026/07/co-sadzic-o-dekrecie-dykasterii-nauki-wiaryz-2-lipca-br/ [dostęp: 16.07.2026 r.]
Hypś S., Przestępstwa przeciwko wolności, wolności sumienia i wyznania, w: Prawo karne, red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Warszawa 2023. (Crossref)
Janiga W., Mezglewski A., Nauczanie religii w szkołach publicznych, Roczniki Nauk Prawnych 2001, t. 11, nr 1.
Mezglewski A., Skierowanie do nauczania religii, Studia z Prawa Wyznaniowego 2000, t. 1.
Mezglewski A., Misztal H., Stanisz P., Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011.
Smyczyński T., Andrzejewski M., Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2024.
Sulkowski K., Ochrona sekretu spowiedzi w prawie kanonicznym i polskim prawie procesowym, Paragraf. Studia z Prawa i Administracji 2025, nr 7. (Crossref)
Szymański M., Tajemnica spowiedzi w prawie polskim – stan aktualny i propozycje zmian, Internetowy Przegląd Prawniczy TBSP UJ 2017, nr 4.
Tkacz S., Zasada nullum crimen sine lege jako źródło poszukiwania językowej granicy wykładni prawa karnego?, Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 2020, t. 23, nr 2. (Crossref)
Zubert B.W., Sacramentale sigillum inviolabile est, w: B.W. Zubert OFM, „Pro iure et vita”. Wybór pism, red. E. Szczot, Lublin 2005.
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II https://orcid.org/0009-0005-0158-3185
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
