On the dissonance between the legislature’s actual and declared objectives of shaping the agricultural system - Mikołajczyk, Joanna; Nowak, Ireneusz (Studia Prawnicze KUL, 2024)
U podstaw restrykcyjnych regulacji prawnych, które wprowadzono w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego, leży założenie o szczególnym znaczeniu nieruchomości rolnych w ustroju społeczno-gospodarczym Polski. Cele ustawodawcy można zrekonstruować przede wszystkim na podstawie preambuły ustawy, jak też treści art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Cele te powinny być jednocześnie interpretowane jako zbiór wartości i merytorycznych wymogów kształtowania ustroju rolnego. W preambule ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego określono cele, które zgodnie z założeniami ustawodawcy ma realizować regulacja, a są nimi: wzmocnienie ochrony i rozwój gospodarstw rodzinnych stanowiących podstawę ustroju rolnego Rzeczypospolitej Polskiej; zapewnienie właściwego zagospodarowania ziemi rolnej w Rzeczypospolitej Polskiej; zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego obywateli oraz wspieranie zróżnicowanego rolnictwa prowadzonego w zgodzie z wymogami ochrony środowiska i sprzyjającego rozwojowi obszarów wiejskich. Z kolei przepis art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego expressis verbis określa cele, które mają zostać osiągnięte przy zastosowaniu instrumentarium przewidzianego w ustawie, zaliczając do nich: 1) poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych; 2) przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych; 3) zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rodzinnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach; 4) wspieranie rozwoju obszarów wiejskich; 5) wdrażanie i stosowanie instrumentów wsparcia rolnictwa; 6) aktywną politykę państwa. Zadania wskazane w art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie są spójne z wyrażonymi przez ustawodawcę w preambule założeniami koncepcyjnymi, które przyjmowane są jako uzasadnienie dla podejmowanej działalności ustawodawczej. Zestawienie treści preambuły ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz art. 1 tej regulacji ze środowiskiem polityczno-prawnym, w którym ustawa funkcjonuje, pozwala stwierdzić, iż doszło do dysonansu pomiędzy rzeczywistymi a ujawnionymi intencjami działania ustawodawcy.