Konkordat z 1925 r. a konkordat z 1993 r., czyli regres rodzimej kultury prawnej w sprawach wyznaniowych. Refleksje w 100-lecie pierwszego, nowoczesnego polskiego układu ze Stolicą Apostolską - Borecki, Paweł (Studia z Prawa Wyznaniowego, 2025)
Przeprowadzona analiza okoliczności zawarcia, treści oraz procesu wykonania polskich konkordatów z 1925 r. oraz z 1993 r. pozwala na stwierdzenie szeregu podobieństw między nimi. Były to akty zawarte w odmiennych epokach w dziejach Kościoła Katolickiego i państwa polskiego. Między obiema umowami występują też zatem istotne różnice. Wynikają one z odmiennych aksjologii, a także z różnych funkcji, jakie przypisywały konkordatom władze polskie. W artykule podjęto się spojrzenia na owe traktaty w szerszej perspektywie historycznej i geopolitycznej. Oba konkordaty miały zwłaszcza dla Kościoła pełnić funkcję gwarancyjną. Umowa przedwojenna w wyraźnie większym stopniu odgrywała rolę normatywną. Była dziełem pozytywizmu prawnego. Układ z 1993 r. miał mieć także znaczenie symboliczne czy manifestacyjne. Jego funkcja prawna jest ograniczona. Oba konkordaty w okresie swego obowiązywania nie zostały w pełni wykonane. Spory na tle wykonania konkordatu z 1925 r. wyraźnie nasiliły się po dojściu do władzy sanacji w maju 1926 r. Strony odwoływały się jednak do argumentów o charakterze prawnym, w tym do tekstu układu. Po śmierci Jana Pawła II i zakończeniu prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego w 2005 r. obserwujemy wyraźny spadek zainteresowania decydentów świeckich konkordatem z 1993 r. Analiza praktyki stosowania umowy z 1993 r. przez naczelne władze państwowe III RP, szczególnie od ok. połowy 2006 r., uzasadnia tezę o regresie kultury prawnej w sprawach wyznaniowych we współczesnej Polsce.