Sedes Sapientiae: A Mariological Metaphor According to Church Fathers and Medieval Theologians and Liturgical Hymnographers

José María Salvador-González

Universidad Complutense de Madrid image/svg+xml , Spain
https://orcid.org/0000-0001-6854-8652


Abstract

This article seeks to shed light on the theological meanings underlying the Marian metaphor Sedes Sapientiae, one of the invocations of the Litany of Loreto. Inspired by the sentence in Proverbs, “Wisdom has built her house,” this metaphor was taken into consideration and interpreted by many Church Fathers, medieval theologians, and liturgical hymnographers from both East and West. So, we will analyze numerous texts by these masters of Christian doctrine regarding this metaphor. Our article will be structured in three sections: first, we will study the theological interpretations given by some Greek-Eastern Church Fathers; second, we will present those of some Latin Fathers and medieval theologians; third, we will present an abundant series of fragments of medieval Latin liturgical hymns that develop poetically this metaphorical feature. In the conclusions we will summarize the Mariological and Christological meanings deciphered by the Church Fathers, and medieval theologians and liturgical hymnographers when interpreting the metaphor under scrutiny.

Keywords:

Mariology, divine motherhood, Christ’s incarnation, Patristics, liturgical hymn



Andreas Cretensis, In Annunciationem B. Mariae B, PG 97, 882-914.

Andreas Cretensis, Magnus Canon. Od. 3. Hirmus, PG 97, 1342.

Bonaventura de Balneoregio, In Annunciatione B. Virginis Mariae. Sermo VI, in: Doctoris Seraphici S. Bonaventurae Opera Omnia. Sermones de Tempore, de Sanctis, de B. Virgine Maria et de Diversis. Tomus IX, Quaracchi 1901, 682a-687b.

Bonaventura de Balneoregio, De Assumptione B. Virginis Mariae. Sermo VI, in: Doctoris Seraphici S. Bonaventurae Opera Omnia. Sermones de Tempore, de Sanctis, de B. Virgine Maria et de Diversis. Tomus IX, Quaracchi 1901, 700a-706b.

Cyrilus Alexandrinus, Commentarius in S. Joannis Evangelium IV, PG 73, 529-704.

Engelbertus Admontensis, Hymnus IX. Psalterium beatae Mariae V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 35: Psalteria rhythmica. Gereimte Psalterien des Mittelalters. Erste Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1900, p. 123-136.

Edmundus Cantuariensis, Hymnus X. Psalterium beatae Mariae V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 35: Psalteria rhythmica. Gereimte Psalterien des Mittelalters. Erste Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1900, p. 137-149.

Fulgentius Ruspensis, Ad Trasimundum III, PL 65, 267-304.

Germanus Constantinopolitanus, In Annuntiationem SS. Deiparae, PG 98, 292- 319.

Germanus Constantinopolitanus, In Praesentationem SS. Deiparae I, PG 98, 319-339.

Goffridus Vindocinensis, Sermo IV. In Nativitate Domini, PL 157, 248-252.

Gregorius Nyssenus, Contra Eunomium, PG 45, 571-616.

Gregorius Nyssenus, In Christi Resurrectionem, PG 46, 599-627.

Guerricus Igniacensis Abbas, De Annuntiatione Domini Sermo I, PL 185, 115-119.

Hesychius Hierosolymitanus, Sermo V. De sancta Maria Deipara, PG 93, 1459-1467.

Hymni Latini Medii Aevi. Tomus Secundus. Hymni ad B.V. Mariam, ed. F.J. Mone, Freiburg im Breisgau 1854.

Hymnus 2. De Beata Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 44: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Neunte Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1904, p. 7.

Hymnus 4. In Visitatione BMV, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 17: Hymnodia Hiberica. Liturgische Reimofficien aus Spanischen Brevieren. Im Anhang: Carmina Compostellana, die Lieder des s. g. Codex Calixtinus, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1894, p. 25-27.

Hymnus 51. De Nominibus BMV, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 15: Pia dictamina. Reimgebete und Leselieder des Mittelalters. Erste Folge. Aus Handschriften und Wiegendrucken, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1893, p. 65-68.

Hymnus 51. In festo de Quinque Gaudiis BMV, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 39: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Sechste Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1902, p. 54.

Hymnus 59. De beata Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 39: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Sechste Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1902, p. 60-61.

Hymnus 60. In Annuntiatione BMV, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 9: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Zweite Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1890, p. 51.

Hymnus 68. In Assumptione BMV, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 9: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Zweite Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1890, p. 55-56.

Hymnus 69. De beata Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 8: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Erste Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1890, p. 62-63.

Hymnus 84. De Beata Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 40: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Siebente Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1902, p. 90.

Hymnus 89. Meditatio de BMV, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 15: Pia dictamina. Reimgebete und Leselieder des Mittelalters. Erste Folge. Aus Handschriften und Wiegendrucken, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1893, p. 109.

Hymnus 90. Jubilus de singulis membris BMV, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 15: Pia dictamina. Reimgebete und Leselieder des Mittelalters. Erste Folge. Aus Handschriften und Wiegendrucken, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1893, p. 109-113.

Hymnus 90. De Beata Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 42: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Achte Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1903, p. 96.

Hymnus 97. Super Ave Maria., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 30: Pia dictamina. Reimgebete und Leselieder des Mittelalters. Dritte Folge: Studen- und Glossen-Lieder, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1898, p. 204-205.

Hymnus 102. De omnibus Sanctis, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 8: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Erste Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1890, p. 85-86.

Hymnus 113. De B. Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 15: Pia dictamina. Reimgebete und Leselieder des Mittelalters. Erste Folge. Aus Handschriften und Wiegendrucken, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1893, p. 139.

Hymnus 117. De Beata Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 40: Sequentiae ineditae. Liturgische Prosen des Mittelalters aus Handschriften und Wiegenbrucken. Siebente Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1902, p. 13.

Hymnus 248. De Beata Maria V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 54: Thesauri Hymnologici Prosarium. Liturgische Prosen des Übergangsstiles und der zweiten Epoche…, ed. C. Blume, Leipzig 1915, p. 389-390.

Hymnus 512. De beata virgine, in: Hymni Latini Medii Aevi. Tomus Secundus. Hymni ad B.V. Mariam, ed. F.J. Mone, Freiburg im Breisgau 1854, p. 290-293.

Hymnus I. Psalterium beatae Mariae V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 36: Psalteria rhythmica. Gereimte Psalterien des Mittelalters. Zweite Folge. Nebs einem Anhange von Rosarien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1901, p. 11-26.

Hymnus II. Psalterium beatae Mariae V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 36: Psalteria rhythmica. Gereimte Psalterien des Mittelalters. Zweite Folge. Nebs einem Anhange von Rosarien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1901, p. 27-41.

Hymnus III. Psalterium beatae Mariae V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 36: Psalteria rhythmica. Gereimte Psalterien des Mittelalters. Zweite Folge. Nebs einem Anhange von Rosarien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1901, p. 42-55.

Hymnus V. Psalterium beatae Mariae V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 36: Psalteria rhythmica. Gereimte Psalterien des Mittelalters. Zweite Folge. Nebs einem Anhange von Rosarien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1901, p. 71-82.

Hymnus XVIII. Psalterium beatae Mariae V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 35: Psalteria rhythmica. Gereimte Psalterien des Mittelalters. Erste Folge, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1900, p. 263-270.

Ildefonsus Toletanus, Liber de Corona Virginis, PL 96, 283-517.

Ioannis Damascenus, Homilia II In Nativitatem B.V. Mariae, PG 96, 679-698.

Isidorus Hispalensis, Collectio canonum S. Isidori Hispalensis Adscripta, PL 84, 599-608.

Joannis Euboeensis, In Conceptionem Deiparae, PG 96, 1459-1500.

Josephus Hymnographus, Mariale, PG 105, 978-1415.

Leontius Byzantinus, Adversus Nestorianos IV, PG 86/1, 1649-1722.

Origenes, In Exodum, PG 12, 331-340.

Petrus Blesensis, Sermo XXXVIII. In Nativitate Beatae Mariae, PL 207, 672-677.

Petrus Damianus, Sermo XLV. II. In Nativitate Beatissimae Virginis Mariae, PL 144, 740-748.

Rupertus Tuitensis, Commentaria in XII Prophetis Minoris. In Joelem I, PL 168, 205-225.

Rupertus Tuitiensis, Commentaria in Cantica Canticorum. Liber I, PL 168, 839-862.

Tarasius Constantinopolitanus, In SS. Deiparae Praesentationem, PG 98, 1481-1499.

Udalricus Wessofontanus, Hymnus 18. Salutatorium B.M.V., in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 6: Udalricus Wessofontanus. Abts zu Wessobrunn 1438-1443 Reimgebe und Leselieder mit Ausschuss der Psalterien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1889, p. 51-53.

Udalricus Wessofontanus, Hymnus 21. O pulcherrima mulierum, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 6: Udalricus Wessofontanus. Abts zu Wessobrunn 1438-1443 Reimgebe und Leselieder mit Ausschuss der Psalterien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1889, p. 60-61.

Udalricus Wessofontanus, Hymnus 42. Abecedarius 2, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 6: Udalricus Wessofontanus. Abts zu Wessobrunn 1438-1443 Reimgebe und Leselieder mit Ausschuss der Psalterien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1889, p. 140-142.

Udalricus Wessofontanus, Hymnus XII. Psalterium Tertium. Quinquagena I, in: Analecta Hymnica Medii Aevi, v. 38: Psalteria Wessofontana. Ulrich Stöcklins von Rottach siebzehn Reimpsalterien, ed. G.M. Dreves, Leipzig 1902, p. 159-168.

Bonarrigo L., Maria Sposa dello Spirito Santo nella teologia contemporanea, Lugano 2018.

Calero de los Ríos A.M., María, signo de esperanza cierta. Manual de Mariología, Madrid 2010.

Casás Otero J., Tota Pulchra. María, esplendor de la belleza divina, Salamanca 2015.

Cerbelaud D., María. Un itinerario dogmático, Salamanca – Madrid 2005.

De Fiores S., Maria madre di Gesù. Sintesi storico salvifica (Corso di Teologia Sistematica), Bologna 1992.

De La Soujeole B.D., Initiation à la théologie mariale: “Tous les âges me diront bienheureuse”, Paris 2007.

García Paredes J.C.R., Mariología, Madrid 2015.

Hauke M., Introduction to Mariology, Washington 2021.

Menke K.H., María en la historia de Israel y en la fe de la Iglesia, Salamanca 2007.

Ponce Cuéllar M., María, Madre del Redentor y Madre de la Iglesia, Barcelona 2001.

Pozo C., María, nueva Eva, Madrid 2005.

Reynolds B.K., Gateway to Heaven. Marian Doctrine and Devotion. Image and Typology in the Patristic and Medieval Periods, v. 1: Doctrine and Devotion, New York 2019.

Salvador-González J.M., Domus Sapientiae. A Mariological and Christological Metaphor According to the Patristic, Theological, and Liturgical Tradition, “Religions” 16/3 (2025) p. 1-42.

Salvador-González J.M., The temple in images of the Annunciation: a double dogmatic symbol according to the Latin theological tradition (6th-15th centuries), “De Medio Aevo” 9 (2020) p. 56-68.

Salvador-González J.M., Iconographic Interpretation of the Temple as a Theological Symbol in Images of the Annunciation of the 14th and 15th Centuries, “Fenestella. Inside Medieval Art” 1 (2020) p. 23-41.

Salvador-González J.M., Greek Fathers’ interpretations of templum Dei as a double theological metaphor (3rd-9th centuries), “Volynskyi Blahovisnyk” 8 (2020) p. 127-145.

Salvador-González J.M., The Temple as a Symbol of the Virgin Mary in Medieval liturgical Hymns and Its Reflection in Images of the Annunciation of the 14th-15th centuries, “Religions” 15/12 (2024) p. 1-47.

Scheffczyk L., María, Madre y acompañante de Cristo, Valencia 2010.

Stock K., Maria, la madre del Signore, nel Nuovo Testamento, Roma 1997.

Download

Published
2026-09-15


Salvador-González, J. M. (2026). Sedes Sapientiae: A Mariological Metaphor According to Church Fathers and Medieval Theologians and Liturgical Hymnographers. Vox Patrum, 99, 577–606. https://doi.org/10.31743/vp.18962

José María Salvador-González  jmsalvad@ucm.es
Universidad Complutense de Madrid image/svg+xml https://orcid.org/0000-0001-6854-8652



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Papers published in Vox Patrum are covered by the Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) licence. Authors and users can use published works licensed under the CC-BY-ND since 2018. For earlier publications, copyrights are available under fair use rights in accordance with the Act of February 4, 1994 on copyrights and related rights.