Methodological Foundations of Patrology-Patristics
Abstract
This article reflects on the methodological specificity of patrology-patristic which, as demonstrated in the study, constitutes a methodical, systematized, logical, internally coherent discipline possessing both a material and a formal object of research. It is a theological discipline which, together with biblical studies and Church history, belongs to the field of positive theology, also referred to as the theology of fact or the theology of the sign. The direct subject of investigation in positive theology consists of concrete historical, cultural, and theological facts, and its task is to discover, describe, and determine their meaning, which can be fully understood only in reference to God. The article presents the fundamental methodological assumptions of patrology-patristics and indicates the research methods applied within this discipline. Due to its historical and contemporary conditions as well as its place within theological sciences, patrology-patristics employs methods proper to historical research and theological methods, especially those of biblical theology and dogmatics theology. The most frequently used method in this discipline is the historical-critical method which, when combined with the application of hermeneutical tools, appears to be the most appropriate approach.
Keywords:
Church Fathers, theology, methodology, method, patristics, patrologyReferences
Ajdukiewicz K., Logika pragmatyczna, Warszawa 1965.
Altaner B. – Stuiber A., Patrologia, tł. P. Pachciarek, Warszawa 1990.
Bartnik C., Hermeneutyka. II. Hermeneutyka katolicka, w: Encyklopedia Katolicka, t. 6, red. J. Walkusz, Lublin 1993, k. 774-779.
Bartnik C., Metodologia teologii dogmatycznej, „Studia Nauk Teologicznych PAN” 2 (2007) s. 163-173.
Bauer J.B., Patrologie, w: Was ist Theologie, München 1966, s. 120-137.
Bloch M., Pochwała historii, czyli o zawodzie historyka, Warszawa 1960.
Bloesch D.G., A Theology of Word and Spirit: Authority and Method in Theology, Illinois 1992.
Bronk A., Hermeneutyka, w: Encyklopedia Katolicka, t. 6, red. J. Walkusz, Lublin 1993, k. 770-774.
Bronk A., Metodologia nauk, w: Encyklopedia Katolicka, t. 12, red. E. Ziemann, Lublin 2008, k. 644-649.
Chrostowski W., Zarys metodologii biblistyki Nowego Testamentu, „Studia Nauk Teologicznych PAN” 2 (2007) s. 27-46.
Curtin T.R., Historical Criticism and the Theological Interpretation of Scripture: The Catholic Discussion of Biblical Hermeneutic: 1958-1983, Rome 1987.
Częsz B., Metodologia patrologii – patrystyki, „Studia Nauk Teologicznych PAN” 2 (2007) s. 63-70.
Czyżewski B., Ojcowie Kościoła o Piśmie Świętym, Poznań 2020.
Dola K., Historia Kościoła. Przedmiot – metoda – periodyzacja, „Studia Nauk Teologicznych PAN” 2 (2007) s. 71-95.
Downing F.G., Metoda historyczno-krytyczna, w: Słownik hermeneutyki biblijnej, red. R.J. Coggins – J.L. Houlden – tł. B. Widła, Warszawa 2005, s. 567-568.
Drączkowski F., Patrologia, Pelplin – Lublin 1998.
Dzidek T., Główne metody teologiczne w teorii i praktyce, Kraków 2025.
Eco U., Interpretacja i nadinterpretacja, tł. T. Bieroń, Kraków 1996.
Farina R., Nauczanie patrologii: przygotowanie i cele, „Vox Patrum” 9 (1989) s. 227-256.
Gadamer H.G., Prawda i metoda, tł. B. Baran, Kraków 1993.
Gaj B.M., Potencjał literaturoznawczy i kulturoznawczy tekstów patrystycznych i teologicznych. Wybrane przykłady, „Vox Patrum” 91 (2024) s. 195-211.
Górski K., Prawda w historii, „Ateneum Kapłańskie” 78/2 (1986) s. 234-238.
Hadot P., Théologie, exégèse, révélation, écriture, dans la philosophie grecque, w: Les regles de l’interprétation, red. M. Tardieu, Paris 1987, s. 13-34.
Heidegger M., Bycie i czas, tł. B. Baran, Warszawa 1994.
Historia teologii. Epoka patrystyczna, red. A. Di Berardino – B. Studer, tł. M. Gołębiowski – J. Łukaszewska – J. Ryndak – P. Zarębski, Kraków 2003.
Jan Paweł II, Fides et ratio, Wrocław 1998.
Kamiński S., Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk, Lublin 1998.
Kannengiesser C., Współczesne studiowanie Ojców Kościoła, „Vox Patrum” 9 (1989) s. 147-154.
Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego, Instrukcja o studium Ojców Kościoła w formacji kapłańskiej, „Vox Patrum” 18 (1990) s. 7-39.
Kotarbiński T., Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Wrocław 1961.
Krentz E., The Historical-Critical Method, Philadelphia 1975.
Kubicki D., Poszukiwania projektu teologii katolickiej opartej na realizmie Słowa objawionego w dziejach, Poznań 2004.
Kuciński K., Wprowadzenie, w: Elementy metodyki rozprawy doktorskiej, red. K. Kuciński, Warszawa 2015, s. 9-16.
Litvin T., The problem of method in contemporary theology, „Theology and Education” 1 (2017) s. 118-126.
Lonergan B., Metoda w teologii, tł. A. Bronk, Warszawa 1976.
Longosz S., Ojcowie Kościoła. Semantyczny rozwój pojęcia, „Vox Patrum” 9 (1989) s. 61-109.
Majka J., Metodologia nauk teologicznych, Wrocław 1995.
Marczewski M., Teologia pastoralna a patrystyka (w przededniu trzydziestej rocznicy istnienia „Vox Patrum”), „Vox Patrum” 28 (2008) s. 608-615.
Maternicki J., Historia. III. Dziedzina wiedzy, w: Encyklopedia katolicka, t. 6, red. J. Walkusz, Lublin 1993, k. 944.
Moskałyk J., The Significance of the Method in Theology, „Poznańskie Studia Teologiczne” 38 (2021) s. 109-121.
Napiórkowski S.C., Jak uprawiać teologię, Wrocław 1991.
Nowy leksykon metodologiczny, red. K.M. Czarnecki, Sosnowiec 2009.
Padovese L., Wprowadzenie do teologii patrystycznej, tł. A. Baron, Kraków 1994.
Pfeiffer R., History of Classical Scholarship from the Beginnings to the End of the Hellenistic Age, Oxford 1968, s. 87-279.
Pieszczoch S., Patrologia. Wprowadzenie w Studium Ojców Kościoła, Gniezno 1998.
Ratzinger J., Jezus z Nazaretu. Od chrztu w Jordanie do Przemienienia, Opera omnia 6/1, red. K. Góźdź – M. Górecka, tł. M. Górecka – W. Szymona, Lublin 2015, s. 119-128.
Rusecki M., Problematyka metody w teologii, w: Metodologia teologii fundamentalnej, red. K. Kaucha – J. Mastej, Lublin 2019, s. 15-46.
Siemianowski A., Metodologia nauk, w: Filozofia a nauka: zarys encyklopedyczny, red. M. Iżewska, Wrocław 1987, s. 357-365.
Siemianowski A., Ogólna metodologia nauk. Wprowadzenie dla studentów teologii, Poznań 2001.
Simonetti M., Między dosłownością a alegorią. Przyczynek do historii egzegezy patrystycznej, tł. T. Skibiński, Kraków 2000.
Staniek E., Nie ma teologii bez źródeł, „Vox Patrum” 17 (1997) s. 27-34.
Stanula E., Wykład z patrologii, „Vox Patrum” 9 (1989) s. 271-275.
Słomka J., Metodologia wykładu patrologii-patrystyki w Polsce po „Instrukcji” z 1989 roku, „Vox Patrum” 28 (2008) s. 951-964.
Starowieyski M., Uwagi o patrologii w Polsce, „Vox Patrum” 19 (1999) s. 11-20.
Swieżawski M., Zagadnienia historii filozofii, Warszawa 1966.
Szram M., Ciało zmartwychwstałe w myśli patrystycznej przełomu II i III wieku, Lublin 2010.
Szram M., Ojcowie Kościoła o tożsamości teologii, „Perspektywy Kultury” 27/4 (2019) s. 41-62.
Topolski J., Metodologia historii, Warszawa 1984.
Topolski J., Wprowadzenie do historii, Poznań 1998.
Trapé A., Ojcowie Kościoła a studium teologii, „Vox Patrum” 9 (1989) s. 121-146.
Wyrostkiewicz M., Ojcowie Kościoła a teologia moralna jako nauka teologiczna, „Vox Patrum” 34 (2014) s. 584-592.
Wysocki M., Itineribus Ecclesiae. Ojcowie Kościoła mistrzami zrozumienia dziejów Kościoła, w: Kościół na drogach przeszłości, red. J. Walkusz – M. Nabożny, Lublin 2020, s. 379-388.
Zuberbier A., Teologia dzisiaj, Katowice 1975.
Adam Mickiewicz University in Poznań https://orcid.org/0009-0002-3479-3822
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Papers published in Vox Patrum are covered by the Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) licence. Authors and users can use published works licensed under the CC-BY-ND since 2018. For earlier publications, copyrights are available under fair use rights in accordance with the Act of February 4, 1994 on copyrights and related rights.
