Periodization of the Development of Faith and Its Possible Catechetical and Pastoral Implications
Abstract
This article analyzes the theory of stage-based faith development proposed by the Protestant theologian James W. Fowler. It also examines its relationship to the catechetical tradition, both from a historical perspective and in the context of its contemporary application within the Catholic Church. The first part outlines the assumptions of the historical catechumenal model of catechesis and discusses its contemporary catechetical and pastoral implications. The second part analyzes Fowler’s stages of faith development, highlighting their similarities to and differences from catechetical practice. This article also offers a critical reflection on Fowler’s theory. It employs the historical-genetic and comparative methods. The findings suggest that the theory of stage-based faith development is potentially a valuable framework for contemporary catechetical and pastoral practice.
Keywords:
catechumenate, Ordo Initiationis Christianae Adultorum, stage-based faith development, James W. FowlerReferences
Alberich, Emilio. 2007. “Katecheza dorosłych.” In Słownik katechetyczny, edited by Joseph Gevaert and Kazimierz Misiaszek, 411–15. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.
Barnes, Michael, Dennis Doyle, and Byron Johnson. 1989. “The Formulation of a Fowler Scale: An Empirical Assessment.” Review of Religious Research 30 (4): 412–20. https://doi.org/10.2307/3511301.
Blachnicki, Franciszek. 2011. Sympatycy czy chrześcijanie? Katechumenat na dzisiejszą godzinę. Kraków: Wydawnictwo Światło-Życie.
Blachnicki, Franciszek. 2015. Eklezjologiczna dedukcja teologii pastoralnej. Vol. 1. Part 2 of Teologia pastoralna ogólna. Edited by Marek Marczewski. Pisma z Teologii Pastoralnej Ogólnej ks. Franciszka Blachnickiego. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.
Dujarier, Michel. 1990. Krótka historia katechumenatu. Translated by Amelia Świeykowska and Urszula Grajczak. Poznań: W drodze.
Duperray, Georges. 2007. “Colomb Joseph.” In Słownik katechetyczny, edited by Joseph Gevaert and Kazimierz Misiaszek, 145–47. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.
Filipiak, Artur. 2011. “Dziecko jako podmiot katechezy w kontekście zmieniającej się sytuacji społeczno-kulturowej.” Studia Gdańskie 28:43–71.
Fowler, James W. 1981. Stages of Faith: The Psychology of Human Development and the Quest for Meaning. San Francisco: Harper & Row.
Fowler, James W. 1987. Faith Development and Pastoral Care. Edited by Don S. Browning. Theology and Pastoral Care Series. Philadelphia: Fortress.
Fowler, James W., Karl Ernst Nipkow, and Friedrich Schweizer, eds. 1991. Stages of Faith and Religious Development: Implications for Church, Education, and Society. New York: Crossroad.
Gasiul, Henryk. 1999. “Wiara jako podstawa rozwoju osobowości w interpretacji W.J. Fowlera.” Studia z Psychologii 9:136–71.
Gathman, Allen C., and Craig L. Nessan. 1997. “Fowler’s Stages of Faith Development in an Honors Science-and-Religion Seminar.” Zygon: Journal of Religion and Science 32 (3): 407–14. https://doi.org/10.1111/0591-2385.00099.
Grom, Bernhard. 2011. Psychologia wychowania religijnego. Translated by Henryk Machoń. Psychologia Religii. Kraków: WAM.
Jaworski, Romuald. 2020. Religijny rozwój osoby ludzkiej: Interpretacja psychologiczna. Płock: Płocki Instytut Wydawniczy.
Krakowiak, Czesław. 2003. Katechumenat chrzcielny dorosłych w Kościele posoborowym. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Król, Józef. 2002. “Koncepcja rozwoju wiary Jamesa W. Fowlera.” Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego 22:83–98.
Kubik, Władysław, ed. 1985. Katecheza po Soborze Watykańskim II w świetle dokumentów
Kościoła. Vol. 2. Biblioteka Katechety 2. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej.
Mokrzycki, Bronisław. 1983. Droga chrześcijańskiego wtajemniczenia. Znaki Spotkania z Bogiem. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej.
Murawski, Roman. 2011. Katecheza w pierwszych wiekach. Part 1 of Historia katechezy. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.
Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych dostosowane do zwyczajów diecezji polskich. 2007. Katowice: Księgarnia św. Jacka. (= OICA).
Osmer, Richard, and Lynn Bridgers. n.d. “James Fowler.” Accessed July 7, 2026. https://www.biola.edu/talbot/ce20/database/james-fowler.
Panuś, Tadeusz. 2000. “Zasada wierności Bogu i człowiekowi we współczesnej katechezie.” Analecta Cracoviensia 32:219–30.
Second Vatican Council. 1963. Constitution on the Sacred Liturgy Sacrosanctum Concilium. (= SC). https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19631204_sacrosanctum-concilium_en.html.
Sielepin, Adelajda. 1996. “Praktyczne zasady wprowadzania katechumenatu.” Anamnesis 8:16.
Sielepin, Adelajda. 2005. Uczymy się poznawać i naśladować Chrystusa. Vol. 1 of Wejdźcie do Kościoła: Prekatechumenat. Christianus Fit. Kraków: Wydawnictwo M.
Skubic, Metka. 2021. “The First Relationship – The Experience of Fundamental Trust as a Foundation for the Development of Faith.” The Person and the Challenges 11 (1): 169–81. https://doi.org/10.15633/pch.3889.
Socha, Paweł. 2000. “Teolog jako psycholog: Koncepcja rozwoju wiary Jamesa W. Fowlera.” In Duchowy rozwój człowieka: Fazy życia, osobowość, wiara, religijność, stadialne koncepcje rozwoju w ciągu życia, edited by Paweł Socha, 165–85. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Zjawin, Jacek. 2022. “Model katechumenalny katechezy dorosłych: Luksus czy konieczność?” In Katecheza dorosłych, edited by Jacek Zjawin, 121–32. Katecheza – Rodzina, Parafia i Szkoła 19. Poznań: Pallottinum.
Zjawin, Jacek. 2024. “Szkoła Katechistów Archidiecezji Poznańskiej jako miejsce katechumenatu i mistagogii dorosłych.” Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie, no. 31, 149–60.
Adam Mickiewicz University in Poznań https://orcid.org/0000-0002-6025-282X
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
The author(s) grant (s) to the Licensee a non-exclusive and royalty-free license in accordance with the provisions of the Appendix: LICENSE TO USE THE WORK
