Use of Generative AI

„Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II” („KUL Social Issues”, ZNKUL) dopuszczają odpowiedzialne wykorzystanie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI) w przygotowaniu publikacji naukowych. Polityka czasopisma opiera się na zasadach etyki publikacyjnej Committee on Publication Ethics (COPE), w szczególności na stanowisku COPE Council, COPE position – Authorship and AI, oraz uwzględnia rekomendacje World Association of Medical Editors (WAME). COPE wskazuje, że narzędzia AI nie mogą być autorami publikacji, natomiast autorzy korzystający z AI pozostają odpowiedzialni za całość pracy i powinni transparentnie ujawniać sposób ich wykorzystania (https://doi.org/10.1093/icesjms/fsaf179).

1. Autorstwo i odpowiedzialność

Narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji nie mogą być wskazywane jako autorzy ani współautorzy publikacji, ponieważ nie mogą ponosić odpowiedzialności za treść pracy, zatwierdzić jej ostatecznej wersji ani przyjąć odpowiedzialności za ewentualne naruszenia zasad etyki publikacyjnej (https://wame.org/page3.php?id=106&utm_source).

Pełna odpowiedzialność za manuskrypt spoczywa na autorach. Obejmuje ona w szczególności odpowiedzialność za:
- poprawność merytoryczną tekstu;
- oryginalność pracy;
- prawidłowość danych i wyników;
- zastosowane analizy i interpretacje;
- poprawność cytowań i bibliografii;
- zgodność pracy z zasadami etyki badań i etyki publikacyjnej.
Autorzy są zobowiązani do samodzielnej weryfikacji wszystkich treści powstałych przy wykorzystaniu narzędzi AI.

2. Ujawnianie wykorzystania AI

Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wykorzystania narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji w procesie przygotowania manuskryptu.
Informacja ta jest przekazywana na stronie tytułowej (Title Page) składanej wraz z manuskryptem. Formularz Title Page zawiera odrębne pytanie dotyczące wykorzystania narzędzi AI oraz miejsce na opis sposobu ich zastosowania.

Jeżeli autor korzystał z generatywnej sztucznej inteligencji, powinien wskazać:
- nazwę wykorzystanego narzędzia;
- cel jego wykorzystania;
- sposób i zakres jego zastosowania.
Informacja przekazana przez autora jest następnie publikowana w artykule jako AI use statement, stanowiący część końcowej sekcji oświadczeń publikacji, wraz z informacjami dotyczącymi m.in. wkładu autorów, konfliktu interesów, finansowania, zgody etycznej, świadomej zgody uczestników oraz dostępności danych.

Jeżeli autorzy nie korzystali z generatywnej sztucznej inteligencji, w opublikowanym artykule zamieszczana jest odpowiednia informacja o jej niewykorzystaniu.

3. Wykorzystanie AI do redakcji tekstu

Dopuszczalne jest wykorzystanie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji do wspomagania:
- korekty językowej i gramatycznej;
- redakcji stylistycznej;
- tłumaczenia;
- poprawy jasności i czytelności tekstu;
- reorganizacji lub uporządkowania struktury manuskryptu.

Ujawnienie takiego wykorzystania nie stanowi samo w sobie podstawy do odrzucenia manuskryptu ani nie jest traktowane jako przejaw nierzetelności naukowej.
Autor pozostaje jednak odpowiedzialny za ostateczne brzmienie tekstu i jest zobowiązany sprawdzić, czy zastosowanie AI nie doprowadziło do powstania błędnych informacji, zniekształcenia argumentacji, nieprawidłowych cytowań lub innych niezamierzonych zmian.

4. Wykorzystanie AI w badaniach i analizie danych

Narzędzia AI mogą być wykorzystywane jako element postępowania badawczego, w tym do analizy danych, wspomagania tworzenia kodu, klasyfikacji materiału, generowania lub przetwarzania materiału badawczego albo innych procedur analitycznych, jeżeli ich zastosowanie jest metodologicznie uzasadnione, odpowiednio udokumentowane i możliwe do oceny przez recenzentów.

COPE wskazuje, że autorzy wykorzystujący AI m.in. przy tworzeniu tekstu, materiałów graficznych, zbieraniu lub analizie danych powinni jasno ujawnić, jakiego narzędzia użyto i w jaki sposób. WAME podobnie rozróżnia wykorzystanie AI do prostych czynności językowych, generowania treści oraz zastosowań w badaniach właściwych.

Jeżeli AI zostało wykorzystane jako element metodologii badania, autorzy są zobowiązani opisać jego zastosowanie również w części "Metody" lub w innym odpowiednim miejscu manuskryptu. Opis powinien umożliwiać ocenę sposobu wykorzystania narzędzia oraz jego wpływu na przebieg i wyniki badania.

Autorzy odpowiadają za weryfikację wyników uzyskanych przy wykorzystaniu AI oraz za wszystkie analizy, interpretacje i wnioski przedstawione w publikacji.

5. Niedopuszczalne wykorzystanie AI

Niedopuszczalne jest w szczególności:
- wskazywanie narzędzia AI jako autora lub współautora;
- przedstawianie danych, wyników lub źródeł wygenerowanych przez AI jako rzeczywistych bez ich odpowiedniej weryfikacji;
- zamieszczanie nieistniejących lub niezweryfikowanych cytowań i pozycji bibliograficznych;
- wykorzystywanie AI do fabrykowania lub fałszowania danych, wyników albo innych elementów badania;
- ukrywanie wykorzystania AI, jeżeli miało ono istotny wpływ na treść, metody, analizę lub wyniki pracy;
- wykorzystywanie AI w sposób prowadzący do nieprawidłowego przedstawienia autorstwa, wkładu intelektualnego lub odpowiedzialności naukowej.

Nieprawidłowe wykorzystanie generatywnej sztucznej inteligencji może zostać uznane za naruszenie zasad rzetelności naukowej i jest rozpatrywane zgodnie z sekcją Nierzetelność naukowa.

6. Recenzenci i członkowie Redakcji

Recenzowany manuskrypt oraz wszystkie związane z nim nieopublikowane materiały mają charakter poufny.
Recenzenci oraz członkowie Redakcji nie mogą przesyłać manuskryptów, ich fragmentów, danych ani innych nieopublikowanych materiałów do publicznie dostępnych narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, jeżeli prowadziłoby to do ujawnienia poufnych treści podmiotowi zewnętrznemu.

WAME zwraca uwagę, że korzystanie z zewnętrznych narzędzi AI przy pracy z poufnymi manuskryptami może naruszać obowiązek zachowania poufności (https://wame.org/page3.php?id=106&utm_source).
Narzędzia AI nie mogą zastępować samodzielnej oceny naukowej recenzenta ani decyzji podejmowanych przez Redakcję.

7. Automatyczne wykrywanie treści generowanych przez AI

„Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II” („KUL Social Issues”, ZNKUL) nie traktują wyniku automatycznego narzędzia służącego do wykrywania tekstu generowanego przez AI jako samodzielnej podstawy do stwierdzenia nierzetelności naukowej lub odrzucenia manuskryptu.
Jeżeli pojawiają się uzasadnione wątpliwości dotyczące sposobu wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji, Redakcja analizuje całokształt dostępnych informacji i umożliwia autorowi przedstawienie wyjaśnień.

8. Odniesienie do wytycznych dotyczących AI

Niniejsza polityka została opracowana w odniesieniu do stanowiska Committee on Publication Ethics dotyczącego autorstwa i wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w publikacjach naukowych:
COPE Council. (2024). COPE position – Authorship and AI – English. Committee on Publication Ethics. DOI: 10.24318/cCVRZBms. © 2024 Committee on Publication Ethics (CC BY-NC-ND 4.0) .

Uwzględniono również:
Zielinski, C., Winker, M. A., Aggarwal, R., Ferris, L. E., Heinemann, M., Lapeña, J. F., Pai, S. A., Ing, E., Citrome, L., Alam, M., Voight, M., & Habibzadeh, F., for the WAME Board. (2023). Chatbots, Generative AI, and Scholarly Manuscripts: WAME Recommendations on Chatbots and Generative Artificial Intelligence in Relation to Scholarly Publications. World Association of Medical Editor (https://doi.org/10.1080/03007995.2023.2286102).