Tajne nauczanie w Lublinie w latach 1939-1944 - Polak-Jakuszko, Weronika (Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Nauk Społecznych z siedzibą w Lublinie, 2016)
Celem niniejszego artykuły jest przedstawienie konspiracyjnej działalności edukacyjnej lubelskich nauczycieli podczas okupacji niemieckiej. Polityka oświatowa niemieckich władz okupacyjnych zmierzała do całkowitej likwidacji polskiego systemu oświatowego. Początkowo władze niemieckie zezwoliły na prowadzenie nauczania w polskich szkołach powszechnych, zawodowych, liceach ogólnokształcących, a nawet uniwersytetach. Pod koniec 1939 r. pozostały czynne jedynie szkoły powszechne i szkoły zawodowe niższego typu. Szkoły średnie ogólnokształcące i uniwersytet, z rozkazu władz okupacyjnych, zostały zamknięte. Społeczeństwo naukowe Lublina przeciwstawiło się narzuconemu przez Niemców porządkowi, organizując tajne nauczanie. Organizacją i koordynacją podziemnej oświaty zajmowało się kilka ośrodków, m. in. Związek Nauczycielstwa Polskiego (Tajna Organizacja Nauczycielska), który ściśle współpracował z Departamentem Oświaty i Kultury Delegatury Rządu RP na Kraj czy Komisja Oświecenia Publicznego (KOP). Konspiracyjne nauczanie prowadzono w dwóch kierunkach: nauczanie przedmiotów zabronionych, w zakresie szkoły powszechnej, w tracie lekcji dozwolonych przez Niemców oraz organizowanie tajnych kompletów w zakresie szkoły średniej ogólnokształcącej. W konspiracyjne nauczanie włączył się także Kościół katolicki. Wielu duchownych brało udział w pracy tajnych kompletów jako katecheci i nauczyciele innych przedmiotów, a zgromadzenia zakonne, które za zgodą władz okupacyjnych prowadziły szkoły zawodowe, realizowały w nich potajemnie nauczanie zabronionych przedmiotów według przedwojennych programów.