Ślady egzegezy Filona Aleksandryjskiego w De monastica exercitatione Nila z Ancyry


Abstrakt

We encounter in the Nil of Ancyra’s writing De monastica exercitatione at least a dozen instances of the allegorical interpretation of certain places in the Old Testament, where Nil of Ancyra’s exegesis seems to refer to the Philo of Alexandria’s interpretation. In a few places there are significant differences in interpretation, but Nil decisively continues or repeats exegetical ideas of Philo. In two cases, in a longer allegory about Joseph who seeks his brothers and about the ritual washing of the sacrificial calf (De monastica exercitatione 44-45 and 56), the dependence on Philo becomes verbal. The borrowings come most often from Legum allegoriarum libri, which seem to be especially close to Nil. However, the traces of Philo’s exegesis from other writings of the Alexandrian seem to show a wider knowledge of his works by the monk of Ancyra. There is a probability of indirect borrowing and indirect knowledge of Philo’s exegesis by Nil, by other authors, but we find no evidence of such medium. However, for example, Origen’s relationship with Philo in the exegesis of the concerned places is quite loose and does not give grounds for the seeking such medium. The Philo’s ascetic orientation to exegesis, his connection to Greek ethical philosophy, willingness to use the biblical allegory, these and other factors may have influenced Nil to seek inspiration by the Jewish philosopher. The predicted borrowings had also their consequences. The copying Philonian thought led to take over the ideas borrowed by others, including the elements of Platonism and Stoicism.


Słowa kluczowe

Nil z Ancyry; De monastica exercitatione; Filon Aleksandryjski; egzegeza alegoryczna; monastycyzm starożytny

Ambrosius Mediolanensis, De fuga saeculi, ed. C. Schenkl, CSEL 32/2, Wien 1897, 163-207.
Ambrosius Mediolanensis, De Ioseph, ed. C. Schenkl, CSEL 32/2, Wien 1897, 73-122.
Ambrosius Mediolanensis, De paradiso, ed. C. Schenkl, CSEL 32/1, Wien 1897, 263-336.
Ambrosius Mediolanensis, De virginibus, ed. F. Gori, Biblioteca Ambrosiana 14/1, Mila¬no – Roma 1989, 10-240.
Ambrosius Mediolanensis, Explanatio psalmorum XII, ed. M. Petschenig, CSEL 64, Wien 1919.
Ambrosius Mediolanensis, Expositio evangelii secundum Lucam, ed. M. Adriaen, CCL 14, Turnhout 1957, 1-400.
Ambrosius Mediolanensis, Expositio psalmi CXVIII, ed. M. Petschenig, CSEL 62, Wien 1913.
Anastasius Sinaiticus, In Hexaemeron anagogicarum contemplationum libros duodecim, ed. J.D. Baggarly – C.A Kuehn, Anastasius of Sinai Hexaemeron, OCA 278, Rome 2007, 2-486.
Antiochus Monachus, Pandecta scripturae sacrae, PG 89, 1428-1849.
Apophthegmata Patrum. Collectio alphabetica, PG 65, 71-440, tłum. M. Borkowska: Apoftegmaty Ojców Pustyni, t. 1: Gerontikon, ŹM 4, Kraków 1994.
Augustinus Hipponensis, Contra Faustum, ed. J. Zycha, CSEL 25, Wien 1891, 251-797.
Basilius Magnus, Commentarius in Isaiam, PG 30, 118-668.
Clemens Alexandrinus, Stromata, ed. O. Stählin – L. Früchtel, GCS 52, Leipzig 19603, 3-102; O. Stählin – L. Früchtel – U. Treu, GCS 17, Berlin 19702, tłum. J. Niemirska¬-Pliszczyńska: Klemens Aleksandryjski, Kobierce zapisków filozoficznych dotyczą¬cych prawdziwej gnozy, t. 1-2, Warszawa 1994.
Cyrillus Alexandrinus, Glaphyra in Pentateuchum, PG 69, 9-677.
Dorotheus Gazaeus, Doctrinae diversae, ed. L. Regnault – J. de Préville, SCh 92, Paris 1963, 146-486, tłum. M. Borkowska: Doroteusz, Nauki, w: Doroteusz z Gazy, Pisma ascetyczne, ŹM 51, Kraków 2010, 73-250.
Ephraem Syrus, Capita centum. Quomodo quis humilitatem sibi comparet, ed. K.G. Phrant¬zoles, w: `Os…ou 'Efra…m toà SÚrou oerga, vol. 2, Thessalonica 1989, 280-362.
Evagrius Ponticus, De octo spiritibus malitiae, PG 79, 1145-1164, tłum. L. Nieścior: Ewagriusz z Pontu, O ośmiu duchach zła, w: Ewagriusz z Pontu, Pisma ascetyczne, t. 1, ŹM 18, Kraków 20072, 405-436.
Evagrius Ponticus, De oratione, PG 79, 1165-1200.
Evagrius Ponticus, Kephalaia gnostica, ed. A. Guillaumont: Les six Centuries des ‘Képhalaia gnostica’ d’Évagre le Pontique. Édition critique de la version syriaque commune et édition ďune nouvelle version syriaque, intégrale, avec une double tra¬duction française, Paris 1958.
Gregorius Magnus, Moralia in Iob, ed. M. Adriaen, CCL 143, 143A, 143B, Turnhout 1979-1985, tłum. zbiorowe: Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, ŹM 39, t. 1: I-V, Kraków – Tyniec 2006; ŹM 41, t. 2: VI-X, Kraków – Tyniec 2006; ŹM 44, t. 3: XI¬-XVI, Kraków – Tyniec 2007; ŹM 63, t. 4: XVII-XXII, Kraków – Tyniec 2013; ŹM 75, t. 5: XXIII-XXVII, Kraków – Tyniec 2015; ŹM 77, t. 6: XXVIII-XXXII, Kraków – Tyniec 2016; ŹM 78, t. 7: XXXIII-XXXV, Kraków – Tyniec 2016.
Hieronymus, Commentarii in Ezechielem, ed. F. Glorie, CCL 75, Turnhout 1964, 3-743.
Hieronymus, Liber interpretationis hebraicorum nominum, ed. P. de Lagarde, CCL 72, Turnhout 1959, 59-161.
Isidorus Hispalensis, Mysticorum expositiones sacramentorum seu Quaestiones in Vetus Testamentum, PL 83, 207-424.
Joannes Damascenus, Sacra parallela (recensiones secundum alphabeti litteras disposi¬tae, quae tres libros conflant), PG 95, 1040-1588; 96, 9-441.
Nilus Ancyranus, De vita monastica, ed. P. Bettiolo, w: Gli scritti siriaci di Nilo il Soli¬tario, Leuven 1983, 75-124.
Nilus Ancyranus, Epistulae, PG 79, 81-581.
Nilus Ancyranus, Liber de monastica exercitatione, PG 79, 720-809, tłum. L. Nieścior, w: Nil z Ancyry, Pisma ascetyczne, ŹM 46, Kraków 2008, 61-150.
Origenes, In Genesim homiliae, ed. W.A. Baerhens, GCS 29, Leipzig 1920, 1-144.
Origenes, Adnotationes in Deuteronomium (fragmenta e catenis), PG 17, 24-36.
Origenes, Homiliae in Job (fragmenta in catenis, typus I), PG 12, 1032-1049.
Origenes, Homiliae in Job (fragmenta in catenis, typus II), PG 17, 57-105.
Origenes, Selecta in Ezechielem (fragmenta e catenis), PG 13, 768-825.
Philo Alexandrinus, De cherubim, éd. J. Gorez, w: Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, Nº 3, Paris 1963.
Philo Alexandrinus, De congressu eruditionis gratia, ed. P. Wendland, w: Philonis Ale¬xandrini opera quae supersunt, ed. L. Cohn – P. Wendland, vol. 3, Berolini 1898, 72-109.
Philo Alexandrinus, De ebrietate. De sobrietate, éd. J. Gorez, w: Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, Nº 11-12, Paris 1962.
Philo Alexandrinus, De fuga et inventione, éd. E. Starobinski-Safran, w: Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, Nº 17, Paris 1970.
Philo Alexandrinus, De gigantibus, éd. A. Mosès, w: Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, Nº 7-8, Paris 1963, 19-56.
Philo Alexandrinus, De migratione Abrahami, éd. J. Cazeaux, w: Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, Nº 14, Paris 1965, 94-242.
Philo Alexandrinus, De somniis, éd. P. Savinel, w: Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, Nº 19, Paris 1962.
Philo Alexandrinus, Legum allegoriarum libri I-III, ed. L. Cohn, w: Philonis Alexandrini opera quae supersunt, ed. L. Cohn – P. Wendland, vol. 1, Berolini 1896, 61-169, tłum. L. Joachimowicz: Filon Aleksandryjski, Alegorie praw, w: Filon Aleksandryjski, Pis¬ma, t. 1, Warszawa 1986, 83-192.
Philo Alexandrinus, Quod deterius potiori insidiari soleat, éd. I. Feuer, w: Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, Nº 5, Paris 1965.
Plato, Leges, ed. J. Burnet, Platonis opera, vol. 5, Oxford 1907 (repr. 1967).
Bosak Cz., Wszystkie miejsca biblijne. Słownik i konkordancja, t. 1-2, Kraków 2017.
Calabi F., Les sacrifices et leur signification symbolique chez Philon d’Alexandrie, w: «Car c’est l’amour qui me plaît, non le sacrifice…»: recherches sur Osée 6:6 et son interprétation juive et chrétienne, éd. E. Bons, Leiden – Boston 2004, 97-117.
Fernández M.N., Rewritten Bible or imitatio?: the vestments of the high-priest, w: Studies in the Hebrew Bible, Qumran, and the Septuagint presented to E. Ulrich, ed. W. Flint – E. Tov – J.C. VanderKam, Boston 2006, 321-336.
Hilgert E., The dual image of Joseph in Hebrew and early Jewish literature, „Biblical Research” 30 (1985) 5-21.
Kerns L., Soul and passions in Philo of Alexandria, StPatr 63 (2013) 141-154.
Kooten G.H. van, The anthropological trichotomy of spirit, soul and body in Philo of Alexandria and Paul of Tarsus, w: Anthropology in the New Testament and its an¬cient context: papers from the EABS-meeting in Piliscsaba/Budapest, ed. M. Labahn – O. Lehtipuu, Leuven 2010, 87-119.
Laporte J., Sacrifice and forgiveness in Philo of Alexandria, „The Studia Philonica Annu¬al” 1 (1989) 34-42.
Laporte J., Sacrifice in Origen in the light of Philonic models, w: Origen of Alexandria: his world and his legacy, ed. Ch. Kannengiesser – W.L. Petersen, Notre Dame (Ind.) 1988, 250-276.
Laporte J., The high priest in Philo of Alexandria, „The Studia Philonica Annual” 3 (1991) 71-82.
Lieber A., Between motherland and fatherland: diaspora, pilgrimage and the spirituali¬zation of sacrifice in Philo of Alexandria, w: Heavenly tablets: interpretation, identity and tradition in ancient Judaism, ed. L.R. LiDonnici – A. Lieber, Leiden – Boston 2007, 193-210.
Robertson P.M., Toward an understanding of Philo’s and Cicero’s treatment of sacrifice, „The Studia Philonica Annual” 23 (2011) 41-67.
Tobin Th., Tradition and interpretation in Philo’s portrait of the patriarch Joseph, „Socie¬ty of Biblical Literature Seminar Papers” 25 (1986) 271-277.
Winston D., Philo of Alexandria on rational and irrational emotions, w: Passions and moral progress in Greco-Roman thought, ed. J.T. Fitzgerald, New York – London 2008, 201-220.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-12


Nieścior, L. (2018). Ślady egzegezy Filona Aleksandryjskiego w De monastica exercitatione Nila z Ancyry. Vox Patrum, 70, 25-44. https://doi.org/10.31743/vp.3196

Leon Nieścior 
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora