Early Christian paramonastic movements on the basis of Diversarum hereseon liber of Filastrius of Brescia and other catalogs of heresies


Abstract

The catalog of the heresies of Filastrius of Brescia, like other early Christian collections of informations about heterodox movements at the time, testifies the existence of groups characterized by excessively rigorous asceticism. Their des­cription is the subject of the article. Most of these unorthodox paramonastic mo­vements were based on the Gnostic and Manichean assumptions. The groups that accentuated the exaggerated role of prayer, among which the Messialians were the leaders, have gained wide coverage. Descriptions of their activities take up a lot of space in the early Christian catalogs of heresies, especially in the case of John of Damascus. Filastrius, however, for some reason misguided the activity of the Messalians. This fact requires a careful treatment of the historical credibility of his work on heresies.


Keywords

monasticism; asceticism; heresy; Filastrius of Brescia; Messalians

Augustinus, De haeresibus, ed. R. Vander Plaetse – C. Beukers, CCL 46, Turnhout 1969, 266-345.
Epiphanius, Panarion, ed. K. Holl, GCS 25, Leipzig 1915; GCS 31, Leipzig 1922; GCS 37, Leipzig 1933.
Filastrius Brixiensis, Diversarum hereseon liber, ed. F. Heylen – G. Banterle, Scriptores circa Ambrosium 2, Milano – Roma 1991.
Joannes Damascenus, Liber de haeresibus, ed. B. Kotter, Die Schriften des Johannes von Damaskos, t. 5, Berlin 1980.
Ignatius Antiochenus, Epistulae, ed. P.-Th. Camelot, SCh 10, Paris 1969.
Isidorus Hispalensis, De haeresibus liber, ed. A.C. Vega, PLS 4, Paris 1970, 1815-1820.
Theodoretus Cyrensis, Haereticarum fabularum compendium, PG 83, Paris 1864, 335- 556.
BanterleG., Introduzione, w: Filastrius Brixiensis, Diversarum hereseon liber, ed. F. Heylen – G. Banterle, Scriptores circa Ambrosium 2, Milano – Roma 1991, 9-18.
Bardy G., Le „De haeresibus” et ses sources, w: Miscellanea agostiniana: testi e studi, ed. G. Morin – A. Casamassa, t. 2, Roma 1931, 397-416.
Bouyer L. – Dattrino L., La spiritualità dei Padri, t. 3/A: II-V secolo: martirio – verginità – gnosi cristiana, Bologna 1984.
Canivet P., Théodoret et le messalianisme, RM 51 (1961) 26-34.
Desprez V., Początki monastycyzmu, tłum. J. Dembska, t. 1, ŹM 21, Tyniec – Kraków 1999; t. 2, ŹM 38, Tyniec – Kraków 2006.
Dobkowski M., Augustyn i jego wiedza na temat manicheizmu, „Studia Religiologica” 46 (2013) nr 1, 55-63.
Dörries H., Die Theologie des Makarios/Symeon, Göttingen 1978.
Fitschen K., Messalianismus und Antimessalianismus. Ein Beispiel ostkirchlicher Ketzer¬geschichte, Göttingen 1998.
Gribomont J., Le dossier des origines du messalianisme, w: Epektasis. Mélanges J. Da¬niélou, éd. J. Fontaine – Ch. Kannengiesser, Paris 1972, 611-625.
Gribomont J., Le monachisme au IVe siècle en Asie Mineure: de Gangres au Messaliani¬sme, StPatr 2 (1957) 400-415.
Guillaumont A., „Uduchowieni” i ich relacje z hierarchią kościelną w chrześcijaństwie wschodnim pierwszych wieków, tłum. S. Wirpszanka, w: U źródeł monastycyzmu chrześcijańskiego, t. 2, ŹM 38, Tyniec – Kraków 2006, 227-237.
Guillaumont A., Mesalianie, tłum. S. Wirpszanka, w: U źródeł monastycyzmu chrześci¬jańskiego, t. 2, ŹM 38, Tyniec – Kraków 2006, 305-324.
Guillaumont A., Modlitwa nieustanna w starożytnym monastycyzmie, tłum. S. Wirpszan¬ka, w: U źródeł monastycyzmu chrześcijańskiego, t. 2, ŹM 38, Tyniec – Kraków 2006, 165-177.
Guillaumont A., U źródeł monastycyzmu chrześcijańskiego, tłum. S. Wirpszanka, t. 1, ŹM 37, Tyniec – Kraków 2006.
Jasiewicz A., Wstęp, w: Pseudo-Makary / Symeon Egipski, Homilia IV (49). Chrześcijanie powinni z gorliwością i roztropnością biec w wyścigu życia na arenie tego świata, VoxP 30 (2010) t. 55, 903-904.
Kemmer A., Messalianismus bei Gregor von Nyssa und Pseudo-Makarius, RBen 72 (1962) 278-306.
KozeraM., Ideały Ojców Pustyni. Pathos i apatheia, Lublin 2000.
Louth A., Messalianism and Pelagianism, StPatr 17 (1982) 127-135.
Louth A., The Origins of the Christian Mystical Tradition from Plato to Denys, Oxford 1981.
McClureJ., Handbooks against Heresy in the West, from the Late Fourth to the Late Sixth Centuries, JTS 30 (1979) 186-197.
MeyendorffJ., St. Basil, Messalianism and Byzantine Christianity, „St. Vladimir’s Semi¬nary Quarterly” 24 (1980) 219-234.
PlestedM., The Place of Macarius-Symeon in the Eastern Christian Tradition, Oxford 2004.
Špidlik T. – Gargano I. – Grossi V., Historia duchowości, t. 3B: Duchowość Ojców Koś¬cioła, tłum. K. Franczyk – J. Serafin – K. Stopa, Kraków 2004.
Stewart C., „Working the Earth of the Heart”: the Messalian Controversy in History Texts and Language to AD 431, Oxford 1991.
Szram M., Cnota pokory w nauczaniu greckich Ojców Kościoła IV wieku, Lublin 2014.
Szram M., Mesalianie – rygorystyczny ruch ascetyczny czy herezja doktrynalna?, RT 65 (2018) z. 4, 15-28.
Szram M., Rygoryzm i laksyzm moralny we wczesnochrześcijańskich ruchach heretyckich na podstawie „Diversarum hereseon liber” Filastriusza z Brescii, RT 64 (2017) z. 4, 35-51.
Zagórski D., Jak posiadać, by nie przekroczyć miary? Realizacja ideału „mesotes” w po¬sługiwaniu się dobrami materialnymi według Klemensa Aleksandryjskiego, w: Histo¬ria świadectwem czasów, red. W. Bielak – S. Tylus, Lublin 2006, 599-612.
Zagórski D., Recepcja Arystotelesowskiego ideału „mesotes” w doktrynie Klemensa Aleksandryjskiego. Problem definicji, RT 51 (2004) nr 4, 5-42.

Published : 2018-12-12


Szram, M. (2018). Early Christian paramonastic movements on the basis of Diversarum hereseon liber of Filastrius of Brescia and other catalogs of heresies. Vox Patrum, 70, 217-226. https://doi.org/10.31743/vp.3206

Mariusz Szram 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Poland





Most read articles by the same author(s)

1 2 3 4 > >>