Sofroniusz, mnich palestyński, wobec monoenergizmu. Napięcie między precyzją a dwuznacznością


Abstrakt

Autorzy, którzy badali spór wokół chrystologicznej doktryny monoenergety­zmu, zwrócili uwagę na różne aspekty kontrowersji. Celem artykułu jest zrozu­mienie czy kwestia społeczno-kulturowa może być również przedmiotem kon­frontacji między Sofroniuszem z Jerozolimy a Sergiuszem z Konstantynopola. Poglądy Sofroniusza zostały uformowane w tradycji monastycyzmu palestyńskie­go, który był wierny wobec dosłownego wyznania chalcedońskiej chrystologii dwóch natur. W związku z tym wyraził on swój protest przeciwko stwierdzeniu o jednym działaniu w Chrystusie. W odpowiedzi Sergiusz z Konstantynopola opracował swoją taktykę, aby bronić stanowiska Konstantynopolitańskiego Koś­cioła i rządu. W konsekwencji powstało napięcie między dwoma patriarchami. Artykuł analizuje szczególy konfrontacji..


Słowa kluczowe

Sofroniusz z Jerozolimy; Sergiusz z Konstantynopola; monoenergizm; monoteletyzm; Kościół

Ambrosius Mediolanensis, De fide, PL 16, 549A - 726D.
Augustinus, De civitate Dei (Libri XIV-XXII), ed. E. Hoffmann, CSEL 40/2, Lipsiae 1900.
Augustinus, Epistulae (124-184A), ed. Al. Goldbacher, CSEL 44, Lipsiae 1904.
Cyrillus Alexandrinus, Commentarii in Joannem, PG 73 (libri I-VI); PG 74, 9A - 104C (fragmenta librorum VII et VIII); PG 74, 105A - 756C (libri IX-XII).
Cyrillus Alexandrinus, Fragmenta in Epistolam ad Hebraeos, PG 74, 953A - 1005C.
Cyrillus Alexandrinus, Thesaurus, PG 75, 24A - 656D.
Cyrus, Epistula II ad Sergium, ed. R. Riedinger, ACO II/2,2, Berolini 1992, 592, 6 - 594, 15.
Evagrius, Historia ecclesiastica, ed. J. Bidez – L. Parmentier, London 1898.
George of Resh‛aina, An Early Syriac Life of Maximus the Confessor, transl. S. Brock, AnBol 91 (1973) fasc. 3, 299-346.
Gregorius Nyssenus, Contra Eunomium, PG 45, 709A - 1122B.
Gregorius Nyssenus, Epistulae, PG 37, 21A - 388B.
Honorius, Epistula ad Sergium, ed. R. Riedinger, ACO II/2,2, Berolini 1992, 548, 1- 558, 8.
Honorius, Epistula II ad Sergium, ed. R. Riedinger, ACO II/2,2, Berolini 1992, 620, 20 - 624, 20.
Le Patriarcat Byzantin, Série I: Les Regestes Des Actes Du Patriarcat de Constantinople 280 (279), vol. 1: Les Actes des Patriarches, fasc. 1: Les Regestes de 381 a 715, ed. V. Grumel, Paris 1972.
Leo Magnus, Epistulae, PL 54, 581-1218.
Leo Magnus, Sermones, PL 54, 137-463.
Maximus Confessor, Disputatio cum Pyrrho, PG 91, 288-353.
Pseudo-Iustinus, Expositio rectae fidei, PG 6, 1207A - 1240D.
Satisfactio facta inter Cyrum et eos qui erant ex parte Theodosianorum, ed. R. Riedinger, ACO II/2,2, Berolini 1992, 594, 17 - 600, 20.
Sergius Constantinopolitanus, Epistula ad Cyrum, ed. R. Riedinger, ACO II/2,2, Berolini 1992, 528, 1 - 530, 24.
Sergius Constantinopolitanus, Epistula ad Honorium, ed. R. Riedinger, ACO II/2,2, Berolini 1992, 534, 1- 546, 25.
Sergius Constantinopolitanus, Epistola II ad Cyrum, ed. R. Riedinger, ACO II/1, Berolini 1984, 134, 31 - 138, 37.
Sophronius Hierosolymitanus, Epistula synodica ad Sergium Constantinopolitanum, ed. R. Riedinger, ACO II/2,2, Berolini 1992, 410, 13 - 494, 9.
Stephanus Dorensis, Libellus, ed. R. Riedinger, ACO II/1, Berolini 1984, 38, 4 - 46, 36.
Synodicon Vetus, ed. and English transl. J. Duffy – J. Parker, CFHB 15, Washington 1979.
Allen P., Life and Times of Maxius the Confessor, in: The Oxford handbook of Maximus the Confessor, ed. P. Allen – B. Neil, Oxford 2015, 3-18.
Bathrellos D., The Byzantine Christ. Person, Nature, and Will in the Christology of Saint Maximus the Confessor, New York 2004.
Binns J., Ascetics and Ambassadors of Christ: The Monasteries of Palestine 314-631, New York 1996.
BoothPh., Crisis of Empire. Doctrine and Dissent at the end of Late Antiquity, Berkeley – Los Angeles – London.
Börjesson J., Augustine on the Will, in: The Oxford Handbook of Maximus the Confessor, ed. P. Allen and B. Neil, Oxford 2015, 212-234.
Bralewski S., Kościół bizantyński przed podbojem arabskim. Historyczno-teologiczne aspekty podziałów w kościołach wschodnich, in: Bizancjum i Arabowie. Spotkanie cywilizacji VI-VIII wiek, ed. T. Wolińska – P. Filipczak, Warszawa 2015, 177-229.
Cameron A., The Eastern Provinces in the 7th Century A.D. Hellenism and The Emer¬gence of Islam, in: ‛ELLHNISMOS: Quelques jalons pour une histoire de l’identité grecque, ed. S. Said, Leiden – New York – København – Köln 1991, 287-313.
Frend W.H.C., The Rise of the Monophysite Movement. Chapters in the History of the Church in the Fifth and Sixth Centuries, Cambridge 2008.
Hatlie P., A Rough-Guide to Byzantine Monasticism in the Early Seventh Century, in: The Reign of Heraclius (610-641): Crisis and Confrontation, ed. G.J. Reinink – B.H. Stolte, Leuven – Paris – Dudley 2002, 205-226.
Honigmann E., Juvenal of Jerusalem, DOP 5 (1950) 209-279.
Hovorun C., Controversy on Energies and Wills in Christ: Between Politics and Theo¬logy, StPatr 48 (2010) 217-220.
Hovorun C., Will, Action and Freedom. Christological Controversies in the Seventh Cen¬tury, The Medieval Mediterranean 77, Leiden – Boston 2008.
Hussey J.M., The Orthodox Church in the Byzantine Empire, Oxford – New York 2010.
Introduction, in: Sophronius of Jerusalem and Seventh-Century Heresy. The ‘Synodical Letter’ and Other Documents, ed. and transl. P. Allen, Oxford – New York 2009, 3-64.
Jankowiak M., The Invention of Dyotheletism, StPatr 63 (2013) 335-342.
Kalantzis G., Single Subjectivity and the Prosopic Union in Cyril of Alexandria and Theodore of Mopsuestia, StPatr 48 (2010) 59-64.
Kashchuk O., Logos-Sarx Christology and the Sixth-Century Miaenergism, VoxP 37 (2017) t. 67, 197-223.
Lampe G.W.H., A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1969.
Lange Ch., Miaenergetism – A New Term for the History of Dogma?, StPatr 63 (2013) 327-333.
Léthel F.-M., Théologie de l’agonie du Christ. La liberté humaine du Fils de Dieu et son importance sotériologique mises en lumière par saint Maxime le Confesseur, Théolo¬gie Historique 52, Paris 1979.
Markesinis B., Les débuts du monoénergisme. Rectifications concernant ce qui s’est passé entre Cyrus d’Alexandrie, Serge de Constantinople et S. Sophrone de Jérusalem, AnBol 133 (2015) 5-22.
Morgan G., Byzantium, Aylesbury 2007, 74-75.
Parente P., Uso e significato del Qeok…nhtoj nella controversia monotelitica, REB 11 (1953) 241-251.
PatrichJ., Sabas, Leader of Palestinian Monasticism. A Comparative Study in Eastern Monasticism, Fourth to Seventh Centuries, Washington 1995.
Perrone L., La Chiesa di Palestina e le controversie cristologiche. Dal concilio di Efeso (431) al secondo concilio di Constantinopoli (553), Brescia 1980.
Perrone L., Rejoice Sion, Mother of all Churches’: Christianity in the Holy Land during the Byzantine Era, in: Christians and Christianity in the Holy Land. From the Origins to the Latin Kingdoms, ed. O. Limor – G.G. Stroumsa, Cultural Encounters in Late Antiquity and the Middle Ages 5, Turnhout 2006, 139-171.
Price R., Monotheletism: A Heresy or a Form of Words?, StPatr 48 (2010) 221-232.
Schönborn Ch., Sophrone de Jérusalem. Vie monastique et confession dogmatique, Théo¬logie Historique 20, Paris 1972.

Opublikowane : 2018-12-12


Kashchuk, O. (2018). Sofroniusz, mnich palestyński, wobec monoenergizmu. Napięcie między precyzją a dwuznacznością. Vox Patrum, 70, 259-280. https://doi.org/10.31743/vp.3209

Oleksandr Kashchuk 
Ukrainian Catholic University  Ukraina




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora