Teologiczne podstawy monastycznej mistyki nestoriańskiej (syro-orientalnej) w listach Jana z Dalijata


Abstrakt

The article attempts to draw an outline of the mystic theology of the Nesto­rian monk John of Dalyatha (John Saba, „the Elder”), who lived at the border of what is now Turkey and Iraq at the turn of the 7th and the 8th centuries. His literary output consists of the letters and the homilies and belongs to the „golden age” of the East Syrian Christian literature. In line with the Nestorian Orthodoxy, John Saba denied the perception of the God’s nature, which was identified by him with the transcendent nature of Father. He accepted, however, a contemplation of God’s glory, understood as a radiance and a reflection of the invisible nature. John of Dalyatha was the only mystic who attempted to explain this distinction in the light of ideas of St. Paul (2Cor 3:18 and 4:6). The subject of the current analysis is the idea behind the expressions „remembrance of God” and „the world of changeability”. Unceasing looking at the God, and searching for Him deep into the heart is necessary for the development of mystical sensitivity. The psychological depth of John’s religious programme is striking. In the human soul, the heart is the place of a union with the God, as it was in „the Holy of Holies”. John conveys his spiritual experience, although he is fully conscious of imperfect means through which man can communicate the mysteries of God.


Słowa kluczowe

Jan z Dalijata; nestorianizm; monastycyzm syryjski; mistyka syro-orientalna

Aphraates, Demonstrationes, ed. J. Parisot: Aphraatis Sapientis Persae Demonstratio¬nes, PSyr 1, Paris 1894, 19802, PSyr 2, Paris 1907, 19802, tłum. A. Uciecha: Afrahat, O modlitwie (Demonstratio quarta. De oratione, PSyr 1, 137-182), ŚSHT 43 (2010) fasc. 1, 31-44.
Ephraem Syrus, Hymnus de fide 81 (De Margarita I), ed. E. Beck, CSCO 154, Scriptores Syri 73, Louvain 1955, 248-251, tłum. niemieckie E. Beck, w: Des Heiligen Eph¬raem des Syrers „Hymnen de Fide”, CSCO 155, Scriptores Syri 74, Louvain 1955, 211-213.
Evagrius Ponticus, De malignis cogitationibus, PG 79, 1200-1233, tłum. L. Nieścior: Ewagriusz z Pontu, O różnych rodzajach złych myśli, w: Ewagriusz z Pontu, Pisma ascetyczne, t. 1, ŹM 18, Kraków 20072, 332-333.
Gregorius Nyssenus, In Canticum canticorum, ed. H. Langerbeck, GNO 6, Leiden 1960, tłum. M. Przyszychowska: Grzegorz z Nyssy, Homilie do Pieśni nad Pieśniami, ŹMT 43, Kraków 2007.
Jésusdenah, Évêque de Baçrah [AU: Ishō‛děnah, Bp of Basra], Liber castitatis, ed. J.-B. Chabot: Le Livre de la Chasteté, Rome 1896.
Joannes de Dalyatha, Epistulae, ed. R. Beulay: La Collection des Lettres de Jean de Da¬lyatha, PO 39, fasc. 3 (180), Turnhout 1978; ed. M. Hansbury: The Letters of John of Dalyatha, Texts from Christian Late Antiquity 2, Piscataway 2006.
Joannes de Dalyatha, Homiliae I-XV, ed. N. Khayyat: Jean de Dalyatha, Les Homélies I-XV, Sources syriaques, Antélias (Liban) 2007.
Pseudo-Macarius, Homiliae, ed. V. Desprez, SCh 275, Paris 1980.
Alfeyev H., The Spiritual World of Isaac the Syrian, Cistercian Studies Series 175, Kala¬mazoo (Mi) 2000.
Berti V., Le Débat sur la Vision de Dieu et la Condamnation des Mystiques par Timothée Ier: La perspective du patriarche, w: Les mystiques syriaques, éd. A. Desreumaux, Études Syriaques 8, Paris 2011, 151-176.
Braun O., Zweit Synoden des Catholikos Timotheo I, OC 2 (1902) 304-308.
Baumstark A., Geschichte der syrischen Literatur mit Ausschluß der christlich-palästi¬nensischen Texte, Bonn 1922.
Beulay R., Doit-on, avec les Syro-Orientaux, considérer la vie monastique comme la con¬dition nécessaire de l’expérience mystique?, w: Le Monachisme Syriaque. Aux pre¬miers siècles de l’Eglise, IIe - début VIIe siècle, vol. 1, Patrimoine Syriaque. Actes du colloque 5, Antélias (Liban) 1998, 235-241.
Beulay R., Jean de Dalyatha, DSp VIII 449-452.
Beulay R., L’enseignement spirituel de Jean de Dalyatha, mystique syro-oriental du VIIIe siècle, Théologie historique 83, Paris 1990.
Beulay R., Originalité de Jean Dalyatha dans la spiritualité syro-orientale, w: Le Mo¬nachisme Syriaque du VIIe siècle à nos jours, vol. 1, Patrimoine Syriaque. Actes du colloque 6, Antélias (Liban) 1999, 141-147.
Beulay R., Précisions touchant l’identité et la biographie de Jean Saba de Dalyatha, ParOr 8 (1977-1978) 87-116.
Bibliotheca hagiographica orientalis, ediderunt Socii Bollandiani, Subsidia Hagiographi¬ca 10, Bruxellis 1910.
Brock P., Spirituality of the Heart in Syriac Tradition, „Harp” 1 (1988) 93-115.
Chialà S., Les mystiques syro-orientaux: une école ou une époque?, w: Les mystiques syriaques, éd. A. Desreumaux, Études Syriaques 8, Paris 2011, 63-78.
Colless B.E., Yohannan of Dalyatha (8th centur.), w: Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, ed. S.P.Brock – A.M. Butts – G.A. Kiraz – L. Van Rompay, Piscataway 2011, 441-442.
Colless B.E., The biographies of John Saba, ParOr 3 (1972) nr 1, 45-63.
Colless B.E., The Wisdom of the Pearlers. An Anthology of Syriac Christian Mysticism, Cistercian Studies Series 216, Kalamazoo (Mi) 2008.
Costaz L., Syriac – French – English – Arabic Dictionary, Beyrouth 19862.
Eckmann A., Przebóstwienie człowieka w pismach wczesnochrześcijańskich, Lublin 2003.
JansmaJ., Projet d’édition du Ketābā derēš mellē de Jean bar Penkayé, OrSyr 8 (1963) 87-106.
Kessel G. – PinggéraK., A Bibliography of Syriac Ascetic and Mystical Literature, Eastern Christian Studies 11, Leuven 2011.
Khayyat N., La liturgie mystiques des Moines syro-orientaux, w: Le Monachisme Syria¬que. Aux premiers siècles de l’Eglise, IIe - début VIIe siècle, vol. 1, Patrimoine Syria¬que. Actes du colloque 5, Antélias (Liban) 1998, 243-249.
Kmosko M., Praefatio-Caput IV. Res gestae messalianorum inter nestorianos, w: Liber graduum, PSyr 1/3, Paris 1926, CXXX-CXXXV.
Labourt H., De Timotheo I, Nestorianorum patriarcha (728-823), et christianorum orien¬talium condicione sub caliphis Abbasidis: accedunt XCIX ejusdem Timothei definitio¬nes canonicae, e textu Syriaco inedito latine redditae, Paris 1904.
Lampe G.W.H., A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1978.
MinganaA., Early Christian Mystics, Woodbrooke Studies 7, Cambridge 1934.
Pałubska Z., Jan Saba, Jan z Daljata, zw. Starcem, EK VII 931.
Places É. Des, Études platoniciennes 1929-1979, Leiden 1981.
Sherwood P., Influence du Pseudo-Denys en Orient, DSp III 286-318.
Słownik Wczesnochrześcijańskiego Piśmiennictwa, red. M. Starowieyski – J.M. Szymu¬siak, Poznań 1971.
Strękowski S., Sofiologia św. Grzegorza z Nyssy. Elementy teologii trynitarnej i antropo¬logii w „Homiliach do Pieśni nad Pieśniami”, Kraków 2006.
Thesaurus Syriacus, ed. R. Payne Smith, t. 1-2, Oxonii 1879-1901.
Treiger A., Could Christ Humanity see his Divinity? An Eight Century Controversy be¬tween John of Dalyatha and Timothy I, Catholicos of the Church of the East, „Journal of the Canadian Society for Syriac Studies” 9 (2009) 3-21.
UciechaA., Egzegeza biblijna w komentarzach syryjskich Afrahata, Efrema, Iszdoada z Merw i Teodora Bar Koni. Zarys problematyki, VoxP 37 (2017) t. 67, 673-688.
UciechaA., (tahwəythā) jako metoda egzegetyczna w pismach Afrahata, per¬skiego Mędrca, BPTh 8 (2015) fasc.1, 65-80.
Wright W., A Short History of Syriac Literature, London 1894.
Vööbus A., Syrische Kanonessammlungen: Ein Beitrag zur Quellenkunde, I: Westsyrische Originalurkunden, CSCO 307 i 317, Subsidia 35 i 38 Louvain 1970.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-12


Uciecha, A. (2018). Teologiczne podstawy monastycznej mistyki nestoriańskiej (syro-orientalnej) w listach Jana z Dalijata. Vox Patrum, 70, 281-294. https://doi.org/10.31743/vp.3210

Andrzej Uciecha 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>