Dialog filozofii z historią: zagadkowy wstęp do Historii powszechnej Teofilakta Simokatty


Abstrakt

The paper seeks to propose an interpretation of Dialogue between History and Philosophy – prefatory to Simocattes’ History. In the author’s opinion, this brief text deprived of literary value, provides for Theophylactus’ peculiar attempt to justify his actions and behavior during the usurpation of Phokas (602-610). Vague mythological metaphors were meant to divert attention from certain bio­graphical facts and to redirect the discussion to the sphere of universal reflections on the rules of power, thereby releasing Theophylactus from potential liability. Therefore, the Dialogue should be understood as a text of an apologetic nature, written from authors’ personal perspective. Such interpretation differs from the few previous ones which, although scarce, have excessively highlighted rhetori­cal aspects of the text, suggesting even that it has been written at a request of the new government.


Słowa kluczowe

Teofilakt Simokatta; prooemium; personifikacja Filozofii; Fokas (cesarz rzymski, 602-610); Herakliusz (cesarz rzymski, 610-641)

Agathias Myrinaeus, Historiae, rec. R. Keydell, CFHB 2 (Series Berolinensis), Berlin 1967.
Alexander Aphrodisiensis, In Aristotelis Metaphysica commentaria, ed. M. Hayduck, Commentaria in Aristotelem graeca, vol. 1, Berolini 1891.
Apollodorus, Bibliotheca, ed. with an English translation by J.G. Frazer: Apollodorus, The Library, vol. 1, LCL 121, London – New York 1921.
Apollonius Rhodius, Argonautica (ad cod. ms. Laurentianum), rec. R. Merkel, Lipsiae 1913.
Aulus Gellius, Noctes Atticae, post M. Hertz ed. C. Hosius, vol. 1-2, Lipsiae 1903.
Bacchylides, Carmina cum fragmentis, post B. Snell ed. H. Maehler, Leipzig 1970.
Callimachus, [Works], vol. 1: Fragmenta, ed. by R. Pfeiffer, Oxonii 1949.
Cicero, De officiis, rec. C. Atzert, w: Cicero, Scripta quae manserunt omnia, fasc. 48: De officiis. De virtutibus, Lipsiae 1963, 1-123.
Cicero, De oratore, ed. K. Kumaniecki, w: Cicero, Scripta quae supersunt omnia, fasc. 3, Leipzig 1969.
Cicero, Tusculanae disputationes, rec. M. Pohlenz, w: Cicero, Scripta quae supersunt omnia, fasc. 44, Lipsiae 1918.
Constantinvs Stilbes, Poemata, rec. J. Diethart – W. Hörandner, Monachii – Lipsiae 2005.
Damascius, Vita Isidori, ed. C. Zintzen, Hildesheim 1967.
Dante Alighieri, La divina commedia, a cura di C.F. Fontana, Vita e Pensiero, Milano 1950.
Diogenes Laertius, Vitae philosophorum, ed. with Englisch translation by R.D. Hicks: Diogenes Laertius, Lives of eminent Philosophers, vol. 1-2, LCL 184-185, Cambridge (Mass.) – London 1925.
Euripides, Alcestis, , rec. A. Nauck, w: Euriptdes, Tragoediae, vol. 1, Lipsiae 1913, 1-42.
Greek Historical Thought: From Homer to the Age of Heraclius, introduction and trans¬lation by A.J. Toynbee, with two new pieces newly translated by G. Murray, Mentor Book 431, New York 1964.
Gregorius Nazianzenus, Orationes, 27-31, introduction, éd. critique, trad. et notes par P. Gallay, avec la collaboration de M. Jourjon, SCh 250, Paris 1978; 42-43, introduc¬tion, éd. critique, trad. et notes par J. Bernardi, SCh 384, Paris 1992.
Herakleitos, Fragmenta (12), hrsg. von H. Diels, w: Die Fragmente der Vorsokratiker. Griechische und Deutsch, vol. 1, 3. Aufl., Berlin 1912, 67-113.
Homerus, Ilias, ed. W. Leaf: Homer, The Iliad, vol. 1-2, , Amsterdam 19602.
Homerus, Odyssea, pars 1: Odyssea I-XII, ed. G. Dindorf, editio quarta cur. C. Hentze, Lipsiae 1925.
Iulianus Imperator, Epistulae, leges, poemata, fragmenta varia, coll. I. Bidez – F. Cu¬mont, Paris – London 1922.
Iulianus Imperator, Opera omnia, texte établi et traduit par J. Bidez : Julien (L’Empereur), Oeuvres complètes, t. 1, 1re partie: Discours de Julien César, Paris 1932.
Makarios Magnes, Apokritikos, hrsg. von U. Volp: Apokritikos: Kritische Ausgabe mit deutscher Übersetzung, TU 169, Berlin – Boston 2013.
Michael Ephesius, In libros de partibus animalium, de animalium motione, de animalium incessu commentaria, ed. M. Hayduck, Commentaria in Aristotelem graeca, vol. 22/2, Berolini 1904.
Michael Psellus, De Euripide et Georgio Pisida iudicium, ed. A. Colonna, w: Atti dell’ VII Congresso Internazionale di Studi Bisantini, Palermo, 3-10 aprile 1951, vol. 1: Filologia, letteratura, linguistica, storia, numismatica, Studi Bizantini e Neoellenici 7, Roma 1953, 16-21; The Essays on Euripides and George of Pisidia and on He¬liodorus and Achilles Tatius, ed. By A.R. Dyck, Foreword by H. Hunger, Byzantina Vindobonensia 16, Wien 1986.
Nicephorus Basilaca, Progymnasmata, testo critico, introduzione, traduzione a cura di A. Pignani: Niceforo Basilace, Progimnasmi e monodie, Byzantina et Neo-Hellenica Neapolitana 10, Napoli 1983.
Ovidius, Epistula Sapphus [XV: Sappho Phaoni], ed. R. Ehwald, w: Ovidius, Epistulae, vol. 1, Lipsiae 1916, 173-179.
Pausanias, Graeciae descriptio, rec. F. Spiro, vol. 3: Libros IX et X et indicem continens, Lipsiae 1903.
Philo Alexandrinus, De congressu eruditionis gratia, ed. P. Wendland, w: Philo Alexan¬drinus, Opera quae supersunt, vol. 3, Berolini 1898, 72-109.
Philo Alexandrinus, De sacrificiis Abelis et Caini, ed. L. Cohn, w: Philo Alexandrinus, Opera quae supersunt, vol. 1, Berolini 1896, 202-257.
Pindarus, Carmina cum fragmentis, post B. Snell ed. H. Maehler, w: Pindarus, Carmina cum fragmentis, pars 1: Epinicia, Leipzig 1971.
Plato, Meno, rec. C.F. Hermann, w: Plato, Dialogi, vol. 3, Lipsiae 1901, 316-362.
Plato, Phaedrus, rec. C.F. Hermann, w: Plato, Dialogi, vol. 2, Lipsiae 1914, 202-270.
Plato, Respublica, rec. C.F. Hermann, w: Plato, Dialogi, vol. 4, Lipsiae 1911, 1-318.
Plato, Symposium, rec. C.F. Hermann, w: Plato, Dialogi, vol. 2, Lipsiae 1914, 139-201.
Plotinus, Enneades, ed. R. Volkmann, vol. 1, Lipsiae 1883.
Plutarchus, De E apud Delphos, rec. W.R. Paton – M. Pohlenz – W. Sieveking, w: Plutar¬chus, Moralia, vol. 3, Leipzig 1972, 1-24.
Pythagoreische Schule (45), hrsg. von H. Diels, w: Die Fragmente der Vorsokratiker. Griechische und Deutsch, vol. 1, 3. Aufl., Berlin 1912, 344-374.
Seneca, Epistulae ad Lucilium, ed. O. Hense, w: Seneca, Opera quae supersunt, vol. 3: Ad Lucilium epistularum moralium quae supersunt, Lipsiae 1914.
Sophocles, Trachiniae, ed. R.D. Dave, w: Sophocles, Tragoediae, vol. 2, Leipzig 1979, 1-54.
Teofilatto Simocata, Questioni naturali, a cura di L. Massa Positano, Collana di Studi Greci 23-24, Napoli 1965.
Theodorus Studita, Oratio XI: Laudatio S. Platonis Hegumeni, PG 99, 804A - 849A.
Theophylactus Simocatta, Historiae, ed. C. de Boor, editionem correctiorem curavit expli¬cationibusque recentioribus adornavit P. Wirth, Stutgardiae 1972; ed. An English Trans¬lation with Introduction and Notes by M. and M. Whitby: [Theophylactus Simocatta] The „History” of Theopylact Simocatta, Oxford 1986; über. und erl. von P. Schreiner: Theophylaktos Simokates, Geschichte, Bibliothek de Griechischen Literatur 20, Stutt¬gart 1985; Ford., a bevezetést és a jegyzeteket írta: T. Olajos: Theophülaktosz Szimokat¬tész, Világtörténelem, Magyar Őstörténeti Könyvtár 26, Budapest 2012.
Thucydides, Historiae, ed. O. Luschnat, vol. 1: Libri I-II, Lipsiae 1954.
Agosti G., Late Antique Iambics and Iambike Idea, w: Iambic Ideas: Essays on a Poetic Tradition from Archaic Greece to the Late Roman Empire, ed. by A. Cavarzere – A. Aloni – A. Barchiesi, Lanham 2001, 219-255.
Alekniené T., Istorijos teatrai: Filosofijos ir Istorijos pokalbis Teofilakta Simokato „Isto¬rijos Įžangoje”, „Literatūra” 46 (2008) nr 3, 23-40.
Baldwin B., Euripides in Byzantium, w: The Play of Texts and Fragments. Essays in Ho¬nour of Martin Cropp, ed. by J.R.C. Cousland – J.R. Hume, Mnemosyne Supplements 314, Leiden – Boston 2009, 433-443.
Billerbeck M., The Tree of Atedius Melior (Statius, Silvae II, 3), w: Studies in Latin Li¬terature and Roman History IV, ed. C. Deroux, Collection Latomus 196, Bruxelles 1986, 528-536.
BrzozowskaZ.A., Sofia. Upersonifikowana Mądrość Boża. Dzieje wyobrażeń w kręgu kultury bizantyńsko-słowiańskiej, Byzantina Lodziensia 24, Łódź 2015.
Courcelle P., Le personnage de Philosophie dans la littérature latine, „Journal des Sa¬vants” (1970) nr 4, 209-252.
Courcelle P., Le visage de Philosophie, REA 70 (1968) 110-120.
Frendo J.D., History and Panegyric in the Age of Heraclius: The Literary Background to the Composition of the „Histories” of Theophylact Simocatta, DOP 42 (1988) 143-156.
GarcíaRuiz M.P., Significado de swfrosÚnh (aÙt») en el ‘Encomio a Eusebia’ de Julia¬no, „Emerita” 80 (2012) nr 1, 69-87.
Guerrini L., Infanzia di Achille e sua educazione presso Chirone, „Studi Miscellanei” 1 (1958-1959) 43-53.
Hawkins T., Iambic Poetics in the Roman Empire, Cambridge 2014.
Helleman W.E., Penelope as Lady Pilosophy, „Phoenix” 49 (1995) 283-302.
Hunger H., Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner, Bd. 1: Philosophie, Rhetorik, Epistolographie, Geschichtsschreibung, Geographie, München 1978.
Kaegi W.E. – Kazhdan A., Phokas, w: Oxford Dictionary of Byzantium, vol. 3, New York – Oxford 1991, 1666.
Kotłowska A. – Różycki Ł., in collaboration with A. Gkoutzioukostas, De Historiarum indice Theophylacto Simocattae falso attributo observationes selectae, „Res Gestae” 5 (2017) [w druku].
Kotłowska A., Zwierzęta w kulturze literackiej Bizantyńczyków, Poznań 2013.
Lesky A., Alkestis. Der Mythos und das Drama, Wien – Leipzig 1925.
Lesky A., Tragedia grecka, tłum. M. Weiner, Kraków 2006.
MacDougall B., Living images and authors of virtue: Theodore of Stoudios on Platon of Sakkoudion and Gregory of Nazianzus on Basil, ByZ 110 (2017) nr 3, 691-712.
Nissen Th., Das Prooemium zu Theophylakts Historien und die Sophistik, „Byzantinisch¬neugriechische Jahrbücher” 15 (1939) 3-13.
Schwyzer E., Die Insel der Morgenröte, w: tenże, Kleine Schriften, hrsg. von R. Schmitt, Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaften 45, Innsbruck 1983, 498-499.
SkwaraE., Historia komedii rzymskiej, Warszawa 2001.
The Prosopography of the Later Roman Empire, ed. J.R. Martindale, vol. 3B, Cambridge 1992.
Wilson N.G., Scholars of Byzantium, London 1983.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-12


Kotłowska, A. (2018). Dialog filozofii z historią: zagadkowy wstęp do Historii powszechnej Teofilakta Simokatty. Vox Patrum, 70, 297-309. https://doi.org/10.31743/vp.3211

Anna Kotłowska 
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora