Izydor z Sewilli, Synonimy: tematyka, styl, źródła dzieła



Abstrakt

The article is devoted to the Synonyma – one of the most interesting writings of Isidore of Seville (560-636). The author briefly presents its content, structure, style, writes about its influence on medieval Latin prose and about its antecedents, both classical as well as Christian (biblical and liturgical).


Słowa kluczowe

Izydor z Sewilli; Synonimy; zbiory synonimów; starożytna myśl filozoficzna; Hiob; Psalmy; Grzegorz Wielki; Moralia (Komentarz do Księgi Hioba); Jan z Garlandii; starohiszpańska liturgia

Antiphonarium mozarabicum de la Catedral de León, editado por Benedictinos de Silos, León 1928.
Augustinus, Soliloquia, PL 32, 869-904.
Braulio Caesaraugustanis, Renotatio librorum domini Isidori, ed. J.C. Martín-Igle¬sias, w: Scripta de vita Isidori Hispalensis episcopi, CCL 113B, Turnhout 1998, 199-206.
Cicero Marcus Tullius, Tusculanae disputationes, ed. M. Pohlenz, Studgardiae 1982.
Concilios visigóticos y espano-romanos, ed. J. Vives, Barcelona – Madrid 1963.
Dante Alighieri, La divina commedia, ed. J.D. Sinclair: The Divine Comedy of Dante Alighieri, Italian text with English translation and comment, Oxford 1971.
Fronto Marcus Cornelius, De eloquentia, ed. and transl. by C.R. Haines, w: The corre¬spondence of Marcus Cornelius Fronto, London 1920, 52-85.
Glossulae multifariae idem significantes, ed. K. Barwick, w: Flavii Sosipatri Charisii artis grammaticae libri V, Leipzig 1964, 408-412.
Gregorius Magnus, Moralia, PL 75, 509-1162; PL 76, 9-782.
Horatius Quintus Flaccus, Carmina, tłum. i oprac. O. Jurewicz: Kwintus Horacjusz Flakkus, Dzieła wszystkie (wydanie łacińsko-polskie), t. 1-2, Warszawa 2000.
Ildefonsus Toletanus, De viris illustribus, ed. C. Codoñer Merino: El „De viris illustri¬bus” de Ildefonso de Toledo. Estudio y edición crítica, Salamanca 1972.
Ioannes de Garlandia, Parisiana poetria, ed. T. Lawler, New Haven – London 1974.
Isidorus Hispalensis, De ecclesiasticis officiis, ed. Ch.M. Lawson, CCL 113, Turnhout 1989.
Isidorus Hispalensis, De ortu et obitu patrum, éd. C. Chaparro Gómez: Isidoro de Sevilla, De ortu et obitu Patrum. Vida y muerte de los santos, introducción, edición crítica y traducción, Collection Auteurs Latins du Moyen Âge, Paris 1985.
Isidorus Hispalensis, De viris illustribus, ed. C. Codoñer Merino: El „De viris illustribus” de Isidoro de Sevilla. Estudio y edición crítica, Salamanca 1964.
Isidorus Hispalensis, Epistulae, PL 83, 894-914.
Isidorus Hispalensis, Etymologiae, ed. J. Oroz Reta – M.-A. Marcos Casquero: San Isi¬doro de Sevilla, Etimologías. Edición bilingüe, texto latino, versión española y notas, t. 1-2, Madrid 1982.
Isidorus Hispalensis, Sententiae, ed. P. Cazier, CCL 111, Turnhout 1998.
Isidorus Hispalensis, Synonyma, PL 83, 825-868, ed. J. Elfassi, CCL 111B, Turnhout 2009, tłum. T. Krynicka, ŹMT 78, Kraków 2017.
Isidorus Hispalensis, Versus, ed. J.M. Sánchez Martín, CCL 113A, Turnhout 2000.
Lactantius, Divinae institutiones, PL 6, 111-820.
Quintilianus, Institutio oratoria, ed. L. Radermacher – V. Buchheit: M. Fabi Quintiliani „Institutionis oratoriae libri XII”, t. 1, Leipzig 1971.
Seneca, Epistulae morales ad Lucilium, éd. F. Préchac – A. Novara: Sénèque, Lettres à Lucilius, t. 1, Paris 1991.
André J., Les noms des plantes dans la Rome antique, Paris 1985.
André J., Lexique des termes de botanique en latin, Paris 1956.
BernalJ., La Laus cerei, „Angelicum” 41 (1964) 317-347.
Bober A., Braulio, biskup Saragossy († 651), RTK 29 (1982) z. 4, 129-148.
Bosak P.C., Postacie Biblii, t. 1-9, Poznań – Pelplin 1999-2014.
Botturi G., I „Synonyma” di Isidoro di Siviglia e lo „stilus isidorianus”. Interpretazione letteraria e studio dello stile con riferimento alle meditazioni di Pier Damiani, Gio¬vanni di Fécamp e Anselmo d’Aosta, Bern 2017.
Brou L., Problèmes liturgiques chez Saint Isidore, w: Isidoriana, ed. M.C. Díaz y Díaz, León 1961, 193-209.
Brugnoli G., Isidoro, w: Enciclopedia Dantesca, t. 3, ed. I. Baldelli, Roma 1972, 521-522.
CapuaF. di, Lo stilo isidoriano nella retorica medievale e in Dante, w: Studi in honore di F. Torraca, Napoli 1923, 233-259.
Charanis P., Graecia in Isidore of Seville, ByZ 64 (1971) 22-25.
Cieński A., Pamiętniki i autobiografie światowe, Wrocław 1992.
La Hispania visigótica y mozárabe. Dos épocas en su literatura, ed. C. Codoñer Merino (et al.), Salamanca 2010.
Codoñer Merino C., El libro X de las „Etymologiae”, ¿Léxico o diccionario?, „Voces” 21 (2010) 49-68.
Codoñer Merino C., Transmisión y recepción de las „Etimologías”, w: Estudios de Latín Medieval Hispánico. Actas del V Congreso Internacional de Latín Medieval Hispáni¬co (Barcelona, 7-10 septiembre 2009), ed. J. Martínez Gásquez – O. de la Cruz Palma, Firenze 2011, 5-26.
Collins R., Hiszpania w czasach Wizygotów 409-711, tłum. J. Lang, Warszawa 2007.
Curtius R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, tłum. A. Borowski, Kraków 1998.
Di SciaccaC., Finding the Right Words: Isidore’s „Synonyma” in Anglo-Saxon England, Toronto 2008.
Díaz y Díaz M.C., Introducción general a San Isidoro de Sevilla, w: San Isidoro de Sevil¬la, Etimologías, Edición bilingüe, texto latino, versión española y notas por J. Oroz Reta – M.-A. Marcos Casquero, t. 1, Madrid 1982, 1-257.
Díaz y Díaz M.C., Literary Aspects of the Visigothic Liturgy, w: Visigothic Spain: New Approaches, ed. E. James, Oxford 1980, 61-76.
Dolbeau F., Recherches sur le „Collectaneum Miscellaneum” de Sedulius Scottus, „Ar¬chivum Latinitatis Medii Aevi” 48-49 (1988-1989) 47-84.
Eco U., Imię róży, tłum. A. Szymanowski, Kraków 2004.
Elfassi J., Defensor de Ligugé, lecteur et transmitteur des „Synonyma” d’Isidore de Sévil¬le, w: „Munus quaesitum meritis”. Homenaje a Carmen Codoñer, ed. G. Hinojo An¬drés – J.C. Fernández Corte, Salamanca 2007, 243-253.
Elfassi J., Genèse et originalité du style synonimique dans les „Synonyma” d’Isidore de Séville, REL 83 (2005) 226-245.
Elfassi J., Isidorus Hispalensis ep., Quaestiones in Vetus Testamentum, Sententiae, Sy¬nonyma, w: La trasmissione dei testi latini del Medioevo. Miedieval Latin Texts and Their Transmission, Te.Tra. 1, ed. P. Chiesa – L. Castaldi, Firenze 2004, 201-226.
Elfassi J., Les manuscrits des Synonyma d’Isidore de Séville conservés à Gdańsk, https:// fil.ug.edu.pl/strona/73253/jacques_elfassi_-_les_manuscrits_des_synonyma_disido-re_de_seville_conserves_a_gdansk [dostęp: 14 II 2018].
Elfassi J., Les „Synonyma” d’Isidore de Séville dans le Moyen Âge hispanique, w: Wisigothica. After Manuel C. Díaz y Díaz, éd. C. Codoñer – P.F. Alberto, Firenze 2014, 405-419.
Elfassi J., Les „Synonyma” d’Isidore de Séville: un livre de sagesse?, w: Le livre de sa¬gesse. Supports, médiations, usages. Acts du colloque de Metz (13-15 IX 2006), éd. N. Brucker, Bern 2008, 11-26.
Elfassi J., Les „Synonyma” d’Isidore de Séville: un manuel de grammaire ou de morale? La réception médiévale de l’oeuvre, REAug 52 (2006) 167-198.
Elfassi J., Los centones de los „Synonyma” de Isidoro de Sevilla, w: Actas do IV Con¬gresso Internacional de Latin Medieval Hispânico (Lisboa, 12-15 X 2005), ed. A.A. Nascimento – P. F. Alberto, Lisboa 2006, 393-401.
Elfassi J., Trois aspects inattendus de la postérité des „Synonyma” d’Isidore de Séville: les prières, les textes hagiographiques et les collections canoniques, „Revue d’His¬toire des Textes” 1 (2006) 109-152.
Elfassi J. – Ribémont B., La réception d’Isidore de Séville durant le Moyen Âge tar¬dif (XIIe-XVe s.), „Cahiers de Recherches Médiévales et Humanistes” 16 (2008) 1-5, http://crm.revues.org/10712 [dostęp: 10 II 2018].
Elorduy E., S. Isidoro. Unidad orgánica de su educación reflejada en sus escritos, w: Miscellanea Isidoriana. Homenaje a S. Isidoro de Sevilla en el XIII centenario de su muerte 636 – 4 de abril – 1936, Romae 1936, 293-322.
Fontaine J., Chrześcijańska literatura łacińska. Rys historyczny, tłum. J. Słomka, Tar¬nów 1997.
Fontaine J., Introduction, w: Isidore de Séville, Traité de la Nature, éd. J. Fontaine, Bor¬deaux 1960, 1-162.
Fontaine J., Isidore de Séville auteur „ascétique”: les énigmes de „Synonymes”, SM ser. III 6 (1965) 163-195.
Fontaine J., Isidore de Séville. Genèse et originalité de la culture hispanique au temps de Wisigoths, Turnhout 2001.
Fontaine J., Isidore et la culture classique dans l’Espagne wisigothique, t. 1-2, Paris 1959, t. 3, Paris 1983.
Fontaine J., La estela europea de Isidoro de Sevilla, w: San Isidoro Doctor Hispaniae. Catálogo, ed. J. González, Sevilla 2002, 141-151.
Fontaine J., Les trois voies des formes poétiques au VIIe siècle latin, w: Le septième siècle: changements et continuité. Actes du colloque bilatéral franco-britannique tenu au War¬burg Institute les 8-9 juillet 1988, éd. J. Fontaine – J.N. Hillgarth, London 1992, 1-24.
Fontaine J., Poésie et liturgie: sur la symbolique christique des luminaries, de Prudence à Isidore de Séville, w: Paradoxos politeia. Studi patristici in onore di Giuseppe Laz¬zati, ed. R. Cantalamessa, Milano 1980, 318-346.
Fontaine J., Problèmes de méthode dans l’étude des sources isidoriennes, w:, Isidoriana, ed. M.C. Díaz y Díaz, León 1961, 115-131.
Fontaine J., Théorie et pratique du style chez Isidore de Séville, VigCh 14 (1960) 65-101.
Forcellini A. – Furlanetto I. – Corradini F. – Perin I., Lexicon Totius Latinitatis, t. 1-6, Patavii 1940.
Gatti P., „Synonyma Ciceronis”. La raccolta „Accusat, lacescit”, Trento 1994.
Gatti P., Su alcune raccolte lessicografiche mediolatine, w: Bilan et perspectives des étu¬des médiévales in Europe: actes du premier Congrès européen d’Études Médiévales (Spoleto, 27-29 mai 1993), éd. J. Hamesse, Louvain 1995, 277-287.
Herren M., On the Earliest Irish Acquaintance with Isidore of Seville, w: Visigothic Spa¬in: New Approaches, ed. E. James, Oxford 1980, 243-250.
Hillgarth J.N., Ireland and Spain in the Seventh Century, „Peritia” 3 (1984) 1-16.
Isidore of Seville. The Medical Writings, ed. J. Stannard J. with an English translation by W.D. Sharpe, Philadelphia 1964, „Review of the History of Medicine and Allied Sciences” 20 (1965) 186-187.
KordelM., Liturgia mozarabska w dziele „De ecclesiasticis officiis” św. Izydora z Sewil¬li. Studium historyczno-liturgiczne, Kraków 1935.
KrynickaT., Izydor z Sewilli jako mistrz kompilacji. Organizacja materiału w „Etymolo¬giach” na przykładzie XVII księgi „De agricultura”, VoxP 26 (2006) t. 49, 319-333.
KrynickaT., Izydor z Sewilli jako mistrz kompilacji: metody pracy twórcy „Etymologii” na podstawie księgi XVII „De agricultura”, VoxP 26 (2006) t. 50-51, 397-412.
KrynickaT., Izydor z Sewilli, Kraków 2007.
KrynickaT., Zapomniane arcydzieło: Izydora z Sewilli „Pochwała lampy przed ołta¬rzem”, „Christianitas Antiqua” 8 (2017) 144-166.
Lausberg H., Retoryka literacka. Podstawy wiedzy o literaturze, tłum. A. Gorzkowski, Bydgoszcz 2002.
Lawler T., Introduction, w: The Parisiana Poetria of John of Garland, ed. T. Lawler, New Haven – London 1974, XI-XXV.
LeclercqH., L’Espagne chrétienne, Paris 1906.
LedzińskaA., Gramatyka wobec sztuk wyzwolonych w pismach Izydora z Sewilli. „Origo et fundamentum liberalium litterarum”, Kraków 2014.
Loewe G., Prodromus corporis glossariorum Latinorum, Lipsiae 1856.
López Bravo C., El legado iusfilosófico de San Isidoro de Sevilla. Ley y derecho en el libro V de las „Etimologías”, „Isidorianum” 23 (2003) 9-30.
Lubas-BartoszyńskaR., Między autobiografią a literaturą, Warszawa 1993.
Madoz J., San Isidoro de Sevilla. Semblanza de su personalidad literaria, León 1960.
Markus R.A., Grzegorz Wielki, tłum. P. Nehring, Warszawa 2003.
Martín-Iglesias J.C., El catálogo de los varones ilustres de Isidoro de Sevilla (CPL 1206): contenidos y datación, „Studia Historica. Historia Antigua” 31 (2013) 129-151.
Martín-Iglesias J.C., Isidore of Seville, w: The Oxford Guide to the Historical Reception of Augustine, t. 2, ed. K. Pollmann, Oxford 2013, 1193-1196.
Martín-Iglesias J.C., Isidoro de Sevilla († 636): obra y memoria, https://fil.ug.edu.pl/ strona/73250/jose_carlos_martin_iglesias_-_isidoro_de_sevilla_636_obra_y_memo¬ria [dostęp: 14 II 2018].
McKitterick R., Glossaries and Other Innovations in Carolingian Book Production, w: Tur¬ning over a New Leaf: Change and Development in the Medieval Book, ed. R. McKitte¬rick – E. Kwakkel – R. Thomson, Leiden 2012, 21-76.
MichałowskaT., Średniowieczna teoria literatury w Polsce. Rekonesans, Wrocław 2007.
Nadolski B., Leksykon liturgiczny, Poznań 2006.
Nadolski B., Liturgika fundamentalna, Poznań 2014.
Nadolski B., Mozarabski ryt, EK XIII 390-394.
Nieścior L., Wprowadzenie, w: św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hio¬ba, tłum. T. Fabiszak – A. Strzelecka, oprac. L. Nieścior, t. 1, ŹM 39, Kraków – Ty¬niec 2006, 9-43.
Niño Sánchez-Guisande J., Leandro de Sevilla, „Compostellanum” 45 (2000) 63-79.
Peris Juan A., Particularidades estilísticas de los „Synonyma” de Isidoro de Sevilla. Con¬tribución al establecimiento del texto, „Durius” 1 (1973) 309-321.
Peter M., Wykład Pisma świętego Starego Testamentu, Poznań 2005.
Roszak P., Mozarabowie i ich liturgia: chrystologia rytu hiszpańsko-mozarabskiego, To¬ruń 2015.
SalijJ., Papież Grzegorz Wielki jako komentator Księgi Hioba, w: Hiob biblijny. Hiob obecny w kulturze, red. P. Mitzner, Warszawa 2010, 69-75.
SolignacA., Psaumes, DSp XII 2504-2068.
Starowieyski M., Przygotowanie do kapłaństwa w Hiszpanii wizygockiej, VoxP 13-15 (1993-1995) t. 24-29, 275-283.
SteinovaE., Carolingian Criters IV: Leiden, Universiteitsbibliotheek, BPL 67F. A peep into the workshop of a „text engineer”, „Mittelalter. Interdisciplinäre Forschung und Rezeptionsgeschichte” 30 I 2014, http://mittelalter.hypotheses.org/2929 [dostęp: 13 II 2018].
Szczur P., Leander z Sewilli, EK X 599-600.
Thesaurus Linguae Latinae, Lipsiae 1900.
Viñayo González A., Angustia y ansiedad del hombre pecador, Fenomenografía de la an¬gustia exsistencial de los „Soliloquios” de San Isidoro, „Studium Legionense” 1 (1960) 137-156.
Vossler K., San Isidoro, „Arbor” 2 (1944) 19-20.
Wielgus S., Badania nad Biblią w starożytności i średniowieczu, Lublin 1990.
Zapke S., Antes del gregoriano: el viejo canto hispano. Sobre la actividad de monjes i cléri¬gos aragoneses en la Edad Media, w: Primeras Jornadas de Canto Gregoriano, Zara¬goza, 4-13 de noviembre 1996, ed. P. Calahorra – L. Prensa, Zaragoza 1997, 45-91.
УкoлoвaB., Иcидop Ceвильcкий и aнтичнaя филocoфия, „Cpeдниe Вeкa” 43 (1985) 27-37.
УкoлoвaB., Пepвый cpeднeвeкoвый энциклoпeдиcт, „Boпpocы Иcтopии” 1983, nr 6, 185-187.
Фpeйдeнбepг O., Пpoблeмa гpeчecкoгo фoльклopнoгo языкa, „Учёныe Зaпиcки ЛГУ. Cepия Филoлoгичecкиx Нayк” 7 (1941) nr 63, 41-69.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Krynicka, T. (2018). Izydor z Sewilli, Synonimy: tematyka, styl, źródła dzieła. Vox Patrum, 69, 405-427. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3267

Tatiana Krynicka 
Uniwersytet Gdański  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>