Ut figura sit: Bede the Venerable on tropes of the Scripture

Wojciech Ryczek

Uniwersytet Jagielloński


Abstract

The main purpose of the paper is to discuss thirteen tropes presented by the Venerable Bede, a Benedictine monk from the Kingdom of Northumbria, in the manual On figures and tropes (De schematibus et tropis, ca. 710), dedicated to his disciple, Cuthbert. Using the definitions and examples given by Donatus (Ars maior), Bede described thirteen tropes and their variants: metaphor, catachresis, metalepsis, metonymy, antonomasia, epithet, synecdoche (totum a parte, pars a toto), onomatopoeia, periphrasis, hyperbaton (histerologia, anastrophe, paren­thesis, tmesis, synchysis), hyperbole, allegory (irony, antiphrasis, enigma, chari­entism, paremia, sarcasm, asteism), and homoeosis (icon, parable, paradigm). Each of these rhetorical devices was illustrated with examples drawn from the Scripture. Therefore, the categories form the grammatical tradition were trans­formed into the exegetical means, particularly useful during reading the Bible and discovering its hidden meanings. Deploying tropes for interpretative purposes, Bede proposed the model of exegesis concentrated on both what is signified and the mode of signification.

Keywords:

the Venerable Bede, tropes, rhetorical figures, biblical exegesis

Augustinus, De doctrina christiana, PL 34, 15-122, tłum. J. Sulowski: Św. Augustyn, O nauce chrześcijańskiej, Warszawa 1989.

Beda Presbyter Anglosaxonis, De schematibus et tropis sacrarum litterarum liber, Basileae: apud Adamum Petrum, mense Augusto 1527.

Borghes J., Dziewięć esejów dantejskich, tłum. J. Partyka, Warszawa 2007.

Blair P.H., The World of Bede, Cambridge (MA) 1990.

Brown G.H., Bede The Venerable, Boston 1987.

Burczak K., Figury retoryczne i tropy w Psalmach na podstawie „Expositio Psalmorum” Kasjodora, Lublin 2004.

Copeland R., Rhetoric, Hermeneutics and Translation in the Middle Ages. Academic Traditions and Vernacular Texts, Cambridge 1991.

Davidse J., The Sense of History in the Works of The Venerable Bede, SM 23 (1982) 647-695.

De Gregorio S., The Venerable Bede and Gregory the Great: Exegetical Connections, Spiritual Departures, „Early Medieval Europe” 18 (2010) 43-60.

Elder J.P., Did Remigius of Auxerre Comment on Bede’s De schematibus et tropis?, „Mediaeval Studies” 9 (1947) 141-150.

Franklin C.V., The Date of Composition of Bede’s „De schematibus et tropis” and „De arte metrica”, RBen 110 (2000) 199-203.

Furry T.J., Allegorizing History. The Venerable Bede, Figural Exegesis, and Historical Theory, Cambridge 2014.

Green L.D., Grammatica movet: Renaissance Grammar Books and elocutio, w: Rhetorica movet. Studies in Historical and Modern Rhetoric in Honour of Heinrich F. Plett, ed. P.L. Oesterreich – T.O. Sloane, Leiden 1999, 73-115.

Green L.D. – Murphy J.J., Renaissance Rhetoric Short Title Catalogue: 1460-1700, Aldershot 2006.

Holder A.G., Bede and the Tradition of Patristic Exegesis, ATR 72 (1990) 399-411.

Irvine M., The Making of Textual Culture: „Grammatica” and Literary Theory 350-1100, Cambridge (MA) 1994.

Knappe G., Traditionen der klassischen Rhetorik im angelsächsischen England, Heidelberg 1996.

Lausberg H., Tropy, tłum. S. Stabryła, „Pamiętnik Literacki” 3 (1971) 193-216.

Michałowska T., Literatura polskiego średniowiecza wobec poetyki europejskiej („ornatus difficilis”), Warszawa 2008.

Michałowska T., Średniowieczna teoria literatury w Polsce. Rekonesans, Toruń 2016.

Murphy J.J., Rhetoric in the Middle Ages. A History of Rhetorical Theory from Saint Augustine to the Renaissance, Berkeley – Los Angeles 1974.

O’Brien C., Bede’s Temple. An Image and Its Interpretation, Oxford 2015.

Purcell W.M., Transsumptio. A Rhetorical Doctrine of the Thirteenth Century, „Rhetorica” 4 (1987) 369-410.

Ray R.L., Bede, Rhetoric, and the Creation of Christian Latin Culture, Jarrow 1997.

Reynolds S., Medieval Reading: Grammar, Rhetoric and the Classical Text, Cambridge 2004.

Ryczek W., „De rhetorica christiana” św. Augustyna: między filologią a filozofią, w: Studia rhetorica, red. M. Choptiany – W. Ryczek, Kraków 2011, 211-225.

Schindel U., Die Quellen von Bedas Figurenlehre, CM 29 (1968) 169-186.

Strubel A., Allegoria in factis et allegoria in verbis, „Poétique” 23 (1975) 342-357.

Thacker A., Bede and Augustine of Hippo. History and Figure in Sacred Text, Jarrow 2005.


Published
2018-12-16


Ryczek, W. (2018). Ut figura sit: Bede the Venerable on tropes of the Scripture. Vox Patrum, 69, 573–594. https://doi.org/10.31743/vp.3276

Wojciech Ryczek 
Uniwersytet Jagielloński



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.