Głód jako problem ekonomiczny i społeczny w świetle nauczania homiletycznego Jana Chryzostoma



Abstrakt

The article consists of three parts covering consecutively the question of treat­ing ancient homilies as historic sources, the economic dimension of hunger and food shortages, and finally, their social dimension. The analyses presented show that hunger and food shortages were quite common phenomena in ancient societ­ies and they were intrinsically woven into the fabric of their everyday lives. In his homilies John Chrysostom encouraged his congregation not only to show their social conscience in the face of starving people, but also to help those in need. Describing lives of the poor, especially those suffering from hunger, the preacher pictured them as morally entitled to receiving help. We should though remem­ber that descriptions of destitution in John Chrysostom’s homilies and sermons were quite often exaggerated and designed to serve preacher’s specific purpose. This is the reason why we should approach their analyses with extreme caution and thoroughness. Nevertheless, the information on the issue of hunger given by Chrysostom is still valuable and useful in discovering the reality of social rela­tionships in his time.


Słowa kluczowe

Jan Chryzostom; głód; starożytne homilie; problematyka ekonomiczna; problematyka społeczna

Joannes Chrysostomus, Ad illuminandos cat. 2, PG 49, 231-240, tłum. W. Kania, w: Św. Jan Chryzostom, Katechezy chrzcielne (homilie katechetyczne do tych, którzy mają otrzymać chrzest [zostać oświeceni] oraz do neofitów 9-12), oprac. M. Starowieyski, U źródeł katechumenatu 2, Lublin 1994, 51-68 [Katecheza 12].
Joannes Chrysostomus, Ad populum Antiochenum hom. 1-21, PG 49, 15-222, tłum. J. Iluk: Św. Jan Chryzostom, Mowy do Antiocheńczyków o posągach, Gdańsk 2017.
Joannes Chrysostomus, Ad Theodorum lapsum, ed. J. Dumortier, SCh 117, Paris 1966.
Joannes Chrysostomus, De eleemosyna, PG 51, 261-272.
Joannes Chrysostomus, De sacerdotio, ed. A.-M. Malingrey, SCh 272, Paris 1980, tłum. W. Kania: Św. Jan Chryzostom, Dialog «O kapłaństwie», BOK 1, Kraków 1992.
Joannes Chrysostomus, In Acta Apostolorum hom. 1-55, PG 60, 13-384.
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Colossenses hom. 1-12, PG 62, 299-392.
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Hebraeos hom. 1-34, PG 63, 9-236.
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Romanos hom. 1-32, PG 60, 391-682, tłum. W. Sin¬ko: Św. Jan Chryzostom, Homilie na list św. Pawła do Rzymian, oprac. A. Baron, t. 1-2, Kraków 1995-1998.
Joannes Chrysostomus, In epistulam I ad Corinthios hom. 1-44, PG 61, 9-382.
Joannes Chrysostomus, In epistulam I ad Thessalonicenses hom. 1-11, PG 62, 391-468.
Joannes Chrysostomus, In epistulam II ad Corinthios hom. 1-30, PG 61, 381-610.
Joannes Chrysostomus, In Eutropium, PG 52, 391-396.
Joannes Chrysostomus, In Joannem hom. 1-88, PG 59, 23-482.
Joannes Chrysostomus, In Matthaeum hom. 1-90, PG 57, 13 - 58, 794, tłum. J. Kry¬styniacki (homilie 1-40 i 61-90) – A. Baron (homilie 41-60): Św. Jan Chryzostom, Homilie na Ewangelię według św. Mateusza, oprac. A. Baron, t. 1-2, ŹMT 18, 23, Kraków 2000-2001.
Joannes Chrysostomus, In paralyticum demissum per tectum, PG 51, 47-64.
Palladius, Dialogus de vita Iohannis Chrysostomi, ed. A.M. Malingrey – P. Leclercq, SCh 341, Paris 1988.
Socrates, Historia ecclesiastica, ed. G.C. Hansen, GCSNF 1, Berlin 1995.
Synaxarium ecclesiae Constantinopolitanae e codice Sirmondiano nunc Berolinensi, ed. H. Delehaye, w: Propylaeum ad Acta sanctorum Novembris, Bruxellis 1902.
Allen P. – Mayer W., Computer and Homily: Accessing the Everyday Life of Early Chri¬stians, VigCh, 47 (1993) 260-280.
Allen P. – Neil B. – Mayer W., Reading the Texts: A Methodology of Approach to Genre, w: Preaching Poverty in Late Antiquity: Perceptions and Reality, ed. P. Allen – B. Neil – W. Mayer, Arbeiten zur Kirchen- und Theologiegeschichte 28, Leipzig 2009, 36-68.
Baldovin J.F., The Urban Character of Christian Worship The Origins, Development and Meaning of Stational Liturgy, OCA 228, Rome 1987.
Baur C., Johannes Chrysostomus und seine Zeit, t. 1: Antiochien, München 1929.
Berthold H., Frühe christliche Literatur als Quelle fur Sozialgeschichte, w: Das Korpus der Griechischen Christlichen Schriftsteller: Historie, Gegenwart, Zukunft, hrsg. von J. Irmscher – K. Treu, TU 120, Berlin 1977, 43-63.
Brottier L., Introduction, w: Jean Chrysostome, Sermons sur La Genèse, SCh 433, Paris 1998, 11-70.
Brown P., Poverty and Leadership in the Later Roman Empire, Hanover – London 2002.
Clavis Patrum Graecorum, vol. 2: Ab Athanasio ad Chrysostomus, cura et studio M. Ge¬erard, Turnhout 1974.
Cunningham M.B., Preaching and the Community, w: Church and People in Byzantium, Society for the Promotion of Byzantine Studies Twentieth Spring Symposium of Byzan¬tine Studies, Manchester 1986, ed. R. Morris, Birmingham 1990, 29-46.
Dagron G., Naissance d’une capitale. Constantinople et ses institutions de 330 à 451, Paris 1974.
De l’homélie au sermon. Histoire de la prédication médiévale, éd. J. Hamesse – X. Her¬mand, Publications de l’Institut d’Études Médiévales. Textes, Études, Congrès 14, Louvain-la-Neuve 1993.
De ore Domini. Preacher and the Word in the Middle Ages, ed. T.L. Amos – E.A. Green – B. Mayne Kienzle, Studies in Medieval Culture 27, Kalamazoo 1989.
Finn R., Almsgiving in the Later Roman Empire: Christian Promotion and Practice (313- 450), Oxford 2008.
GappK.S., The Universal Famine Under Claudius, HTR 28 (1935) 258-265.
Garnsey P., Famine and Food Supply in the Graeco-Roman World, Cambridge 1988.
Garnsey P., Food and Society in Classical Antiquity, Cambridge 1999.
Garnsey P., Responses to Food Crisis in the Ancient Mediterranean World, w: Hunger in History: Food Shortage, Poverty and Deprivation, ed. L.F. Newman, Cambridge (Mass.) 1990, 126-146.
Hamman A., Dogmatik und Verkündigung in der Väterzeit, „Theologie und Glaube” 61 (1971) 109-140 i 202-231.
Holman S.R., Constructed and Consumed: The Everyday Life of the Poor in 4th C. Cappa¬docia, w: Social and Political Life in Late Antiquity, ed. W. Bowden – A. Gutterdige – C. Machado, Late Antique Archaeology 3, Leiden 2006, 441-464.
Holman S.R., The Hungry are Dying: Beggars and Bishops in Roman Cappadocia, Oxford – New York 2001.
Holman S.R., The Hungry Body: Famine, Poverty, and Identity in Basil’s Hom. 8, JECS 7 (1999) 337-363.
Jameson M., Famine in the Greek World, w: Trade and Famine in Classical Antiquity, ed. P. Garnsey – C.R. Whittaker, Cambridge Philological Society. Supplementary Volu¬mes 8, Cambridge 1983, 6-16.
Kaczynski R., Das Wort Gottes in Liturgie und Alltag der Gemeinden des Johannes Chry¬sostomus, Freiburger Theologische Studien 94, Freiburg im Breisgau – Basel – Wien 1974.
Kelly J.N.D., Golden Mouth. The Story of John Chrysostom – Ascetic, Preacher, Bishop, Ithaca – New York 1998 = Złote usta. Jan Chryzostom – asceta, kaznodzieja, biskup, tłum. K. Krakowczyk, Bydgoszcz 2001.
Konstantynopol – Nowy Rzym: miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyńskim, red. M.J. Leszka – T. Wolińska, Warszawa 2011.
Leyerle B., John Chrysostom on Almsgiving and the Use of Money, HTR 87 (1994) 29-47.
Liebeschuetz J.H.W.G., The Finances of Antioch in the Fourth Century A. D., ByZ (1959) 344-356.
MacMullen R., The preacher’s audience (AD 350-400), JTS 40 (1989) 503-511.
Mayer W., John Chrysostom on Poverty, w: Preaching Poverty in Late Antiquity: Per¬ceptions and Reality, ed. P. Allen – B. Neil – W. Mayer, Arbeiten zur Kirchen- und Theologiegeschichte 28, Leipzig 2009, 69-118.
Mayer W., Poverty and Society in the World of John Chrysostom, w: Social and Political Archaeology in Late Antiquity, ed. L. Lavan – W. Bowden – A. Gutteridge – C. Ma¬chado, Late Antique Archaeology 3, Leiden 2006, 465-484.
Mayer W., The Homilies of St John Chrysostom: Provenance. Reshaping the Founda¬tions, OCA 273, Rome 2005.
Millman S.W. – Kates R.W., Toward Understanding Hunger, w: Hunger in History: Food Shortage, Poverty and Deprivation, Cambridge (Mass.) 1990, 3-24.
Müller C.D.G., Einige Bemerkungen zur «ars praedicandi» der alten koptischen Kirche, „Muséon” 67 (1954) 231-270.
Olivar A., La predicación christiana antigua, Biblioteca Herder, Sección de teología y fi¬losofía 189, Barcelona 1991.
Paverd F. van de, Zur Geschichte der Messliturgie in Antiocheia und Konstantinopel ge¬gen Ende des vierten Jahrhunderts, OCA 187, Rome 1970.
Petropoulos J.C.Β., The Church Father as Social Informant St John Chrysostom on folk¬-songs, StPatr 23 (1989) 159-164.
Rathbone D., The Grain Trade and Grain Shortages in the Hellenistic East, w: Trade and Famine in Classical Antiquity, ed. P. Garnsey – C.R. Whittaker, Cambridge Philologi¬cal Society. Supplementary Volumes 8, Cambridge 1983, 45-55.
Salzmann J.C., Lehren und Ermahnen. Zur Geschichte des christlichen Wortgottesdien¬stes in den ersten drei Jahrhunderten, Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament, 2. Reihe, 59, Tübingen 1994.
Stander H., Chrysostom on Hunger and Famine, „Hervomde Teologies Studies” 67 (2011) 1-7.
Stathakopoulos D.Ch., Famine and Pestilence in the Late Roman and Early Byzantine Empire: A Systematic Survey of Subsistence Crises and Epidemics, Birmingham By¬zantine and Ottoman Monographs 9, Aldershot 2004.
Strojnowski J., Głód, EK V 1143-1143.
Strojnowski J., Głód, I. Aspekt biologiczno-medyczny, EK V 1144.
Strzeszewski C., Głód, II. Aspekt społeczno-ekonomiczny, EK V 1144-1146.
Szczur P., Problematyka społeczna w późnoantycznej Antiochii na podstawie nauczania homiletycznego Jana Chryzostoma, Lublin 2008.
Tiersch C., Johannes Chrysostomus in Konstantinopel (398-404). Weltsicht und Wirken eines Bischofs in der Hauptstadt des Oströmischen Reiches, Studien und Texte zu Antike und Christentum 6, Tübingen 2002.
Trade and Famine in Classical Antiquity, ed. P. Garnsey – C.R. Whittaker, Cambridge Philological Society. Supplementary Volumes 8, Cambridge 1983.
Virlouvet C., Famines et émeutes à Rome des origines de la République à la mort de Néron, Collection de l’École Française de Rome 87, Rome 1985.
Wilken R.L., John Chrysostom and the Jews. Rhetoric and Reality in the Late Fourth Century, Berkeley – Los Angeles – London 1983.
Winter B.W., Secular and Christian Responses to Corinthian Famines, „Tyndale Bulle¬tin” 40 (1989) 86-106.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Szczur, P. (2018). Głód jako problem ekonomiczny i społeczny w świetle nauczania homiletycznego Jana Chryzostoma. Vox Patrum, 69, 595-610. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3277

Piotr Szczur 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 3 4 5 6 > >>