Valentinus’ interpretation of the biblical description of the creation of man (Gen 1:26-27) in Clement of Alexandria


Abstract

The article attempts to show the Valentinus’ interpretation of the Biblical description of the creation of man (Gen 1:26-27) in Excerpta ex Theodoto pre­pared by Clement of Alexandria. The first part of the article shows the character of Valentinus and his school; the second part shows the importance of Excerpta for getting to know the Valentinian heresy; the third part analyzes the fragments of Excerpta ex Theodoto referring to the Biblical description of man's creation and to the anthropology proposed by Theodot – one of the representatives of the Eastern School.


Keywords

Clement of Alexandria; Theodotus; Gnosticism; Valentinians; anthropology; exegesis Gen 1:26-27

Clemens Alexandrinus, Excerpta ex Theodoto, éd. F. Sagnard, SCh 23, Paris 1948; The Excerpta ex Theodoto of Clement of Alexandria lub ed. with translation, introduction and notes by R.P. Casey, London 1934, tłum. P. Siejkowski, Klemens Aleksandryjski, Wypisy z Theodota, ŹMT 22, Kraków 2001.
Clemens Alexandrinus, Stromata, I, éd. C. Mondésert – M. Caster, SCh 30, Paris 1951, IV, éd. A. Van Den Hoek, SCh 463, Paris 2001, VI, éd. P. Descourtieux, SCh 446, Paris 1999, VII, éd. A. le Boulluec, SCh 428, Paris 1997, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy, t. 1-2, Warszawa 1994.
Eusebius Caesariensis, Historia ecclesiastica, ed. i tłum. ŹMT 70 [wyd. grecko-polskie, oprac. H. Pietras, tłum. A. Caba na podstawie tłum. A. Lisieckiego], Kraków 2013.
Hippolytus, Refutatio omnuium haeresium, ed. P. Wendland, GCS 26, Leipzig 1916, 1-293.
Irenaeus, Adversus haereses, I, éd. A. Rousseau – L. Doutreleau, SCh 264, Paris 1979; III, éd. A. Rousseau – L. Doutreleau, SCh 211, Paris 1974, I-II, tłum. W. Myszor, Ireneusz z Lyonu i gnostycy. Zdemaskowanie i odparcie fałszywej gnozy. Tłumaczenie: Adversus haereses Księga I i II, SACh SN 17, Katowice 2016.
Tertullianus, Adversus Marcionem, ed. A. Kroymann, CCL 1, Turnhout 1954, 437-726, tłum. S. Ryznar: Tertulian, Przeciw Marcjonowi, PSP 58, Warszawa 1994.
Tertullianus, Adversus Praxean 3, ed. A. Kroymann – E. Evans, CCL 2, Turnhout 1954, 1157-1205, tłum. E. Buszewicz: Tertulian, Przeciw Prakseaszowi, w: Trójca Święta, ŹMT 4, Kraków 1997, 35-86.
Tertullianus, Adversus Valentinianos, éd. J.-C. Fredouille, SCh 280, Paris 1980.
Tertullianus, De praescriptione haereticorum, ed. R.F. Refoulé, CCL 1, Turnhout 1954, 185-224, tłum. E. Stanula: Tertulian, Preskrypcja przeciw heretykom, w: Tertulian, Wybór pism, PSP 5, Warszawa 1970, 40-78.
Völker W., Quellen zur Geschichte der christlichen Gnosis, Tübingen 1932, 57-60.
Bienert W.A., Theodotos (der Gerber), LThK IX 1424.
Boulluec A. Le, Exégèse et polémique antignostique chez Irénée et Clément d’Alexandrie: l’example du centon, StPatr 17 (1982) 707-713.
Boulluec A. Le, Le notion d’hérésie dans la littérature grecque, IIe-IIIe siècles, vol. 2: Clément d’Alexandrie et Origène, Études Augustiniennes, Paris 1985.
Clark E.A., Clement’s use of Aristotle: The Aristotelian contribution to Clement of Alexandria’s refutation of gnosticism, New York 1977.
Davison J.E., Structural Similarities and Dissimilarities in the Thought of Clement of Alexandria and the Valentinians, „Second Century” 3 (1983) 201-217.
Desjardins M., The Sources for Valentinian Gnosticism: A Question of Methodology, VigCh 40 (1986) 342-347.
Drączkowski F., Formy i cele modlitwy doskonałego chrześcijanina (gnostyka) według Klemensa Aleksandryjskiego, w: Medytacja, Homo Meditans 1, red. W. Słomka, Lublin 1984, 127-132
Drączkowski F., Gnoza w ujęciu Klemensa Aleksandryjskiego, SACh 12 (1996) 9-21.
Drączkowski F., Miłość – Agape syntezą chrześcijaństwa, Pelplin – Toruń 1997.
Edwards M., Catholicity and Heresy in the Early Church, Farnham 2009.
Edwards M., Clement of Alexandria and his Doctrine of the Logos, VigCh 54 (2000) 159-177.
Festugière A.-J., Notes sur les Extraits de Théodote de Clément d’Alexandrie, VigCh 3 (1949) 193-207.
Hitchcock F.R.M., The Creed of Clement of Alexandria, „Hermathena” 12 (1902) no 28, 25-28.
Kaestli J.-D., Valentinisme italien et valentinisme oriental: leurs divergences à propos de la nature du corps de Jésus, w: The Rediscovery of Gnosticism: Proceedings of the International Conference on Gnosticism at Yale, New Haven, Connecticut, March 28- 31, 1978, ed. Bentley Layton, vol. 1, Leiden 1980, 391-403.
Kalvesmaki J., Eastern vs. Italian Valentinianism?, VigCh 61 (2008) 79-89.
Kovacs J.L., Clement of Alexandria and the Vallentinian Gnostics, New York 1978.
Kovacs J.L., Clement of Alexandria and Valentinian Exegesis in the „Excerpts from Theodotus”, StPatr 41 (2006) 187-200.
Kovacs J.L., Echoes of Valentinian Exegesis in Clement of Alexandria and Origen, w: Origeniana Octava, ed. L. Perrone, Leuven 2004, 317-329.
Kovacs J.L., Grace and Works: Clement of Alexandria’s Response to Valentinian Exegesis of Paul, w: Ancient Perspectives on Paul, ed. T. Nicklas – A. Merkt – J. Verheyden, Göttingen 2013, 191-210.
Lach-Bartlik L., Wykaz drukowanych prac Ks. prof. dr. hab. Wincentego Myszora, "Vox Patrum" 57 (2012) 21-34.
Lilla S.R.C., Clement of Alexandria: A Study in Christian Platonism and Gnosticism, London 1971.
Longosz S., Ks. prof. Wincenty Myszor (22 V 1941 - 19 II 2017). Polski odkrywca gnozy wczesnochrześcijańskiej, "Vox Patrum" 68 (2017) 825-838.
Myszor W., Theodotos, Gnostiker, LThK IX 1425-1426.
Osborn E.F., Reason and the Rule of Faith in the Second Century AD, w: The Making of Orthodoxy: Essays in Honour of Henry Chadwick, ed. R. Williams, Cambridge 1989, 40-61.
Procter E., Christian Controversy in Alexandria: Clement’s Polemic against the Basilideans and Valentinians, New York 1995.
Quispel G., Gnoza, tłum. B. Kita, Warszawa 1988.
Roig Lanzillotta L., A Way of Salvation: Becoming Like God in Nag Hammadi, „Numen” 60 (2013) 71-102.
Sagnard F., Introduction, w: Clément d’Alexandrie: Extraits de Théodote, SCh 23, Paris 1948, 5-50.
Siejkowski P., Wstęp, w: Klemens Aleksandryjski, Wypisy z Theodota, ŹMT 22, Kraków 2001, 5-19.
Simonetti M., Teodoto di Bisanzio (Banchiere), NDPAC III 5271.
Simonetti M., Teodoto di Bisanzio (Cuoiaio), NDPAC III 5271.
Simonetti M., Teodoto valentiniano, NDPAC III 5272.
The Rediscovery of Gnosticism: Proceedings of the International Conference on Gnosticism at Yale, New Haven, Connecticut, March 28-31, 1978, ed. Bentley Layton, vol. 1-2, Leiden 1980.
Thomassen E., The Spiritual Seed: The Church of the „Valentinians”, Leiden 2008.
Zmorzanka A., Walentyn, EK XX 163-164.
Zmorzanka A., Walentyn, PEF IX 688-690.

Published : 2018-12-16


Szczur, P. (2018). Valentinus’ interpretation of the biblical description of the creation of man (Gen 1:26-27) in Clement of Alexandria. Vox Patrum, 68, 59-71. https://doi.org/10.31743/vp.3330

Piotr Szczur 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Poland





Most read articles by the same author(s)

1 2 3 4 5 6 > >>