Animalia dubia vel fabulosa jako przyczynek do polemiki antyheretyckiej w Komentarzu do Księgi Izajasza (VI 13, 19 - 14, 1) św. Hieronima


Abstrakt

The article presents the way of using paradoxographical information regard­ing the matter of animals with doubtful identification in leading anti-heretical and Anti-Judaist polemic on the example of the sixth book Commentary on Isaiah by Jerome of Stridon. In the allegoric explanation of Is 13:19 - 14:1 Bethlehem monk juxtaposed widely known information about mythological creatures with the well-known story from the Book of Genesis about the conflict of Esau with Jacob. This let him explain why the followers of Judaism and heretics are the allies when it comes to fighting with the Church. Anti-Judaism and anti-heretic polemic was one of the most important topic brought up by alexandrine exegesis that Jerome was influenced by during his whole life.


Słowa kluczowe

św. Hieronim ze Strydonu; Komentarz do Księgi Izajasza; polemika antyheretycka

Biblia Sacra iuxta Vulgatam versionem, ed. R. Weber – R. Gryson, Stuttgart 20135.
Gaius Suetonius Tranquillus, De vita Caesarum, ed. M. Ihm: C. Suetoni Tranquillli Opera, vol. 1: De vita Caesarum libri VIII, Leipzig 1908, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska: Gajusz Swetoniusz Trankwillus, Żywoty Cezarów, t. 1, Wrocław 2004.
Hieronymus, Apologia adversus libros Rufini, ed. P. Lardet, SCh 303, Paris 1983, tłum. S. Ryznar: Św. Hieronim, Apologia przeciw Rufinowi, PSP 51, Warszawa 1989.
Hieronymus, Commentarii in Abdiam, ed. M. Adriaen, CCL 76, Turnhout 1969, 349-375, tłum. Ł. Krzyszczuk: Św. Hieronim, Komentarz do Księgi Abdiasza (Commentarii in Abdiam, CPL 589), "Vox Patrum" 60 (2013) 574-601.
Hieronymus, Commentarii in Esaiam, ed. R. Gryson – P.-A. Deproost: Commentaires de Jérôme sur le prophetè Isaïe, vol. 1: Livres I-IV, Vetus Latina. Aus der Geschichte der Lateinischen Bibel 23, Freiburg 1993.
Hieronymus, Commentarii in Esaiam, ed. R. Gryson – J. Coulie: Commentaires de Jérôme sur le prophetè Isaïe, vol. 2: Livres V-VII, Vetus Latina. Aus der Geschichte der Lateinischen Bibel 27, Freiburg 1994.
Hieronymus, Commentarii in Malachiam, ed. M. Adriaen, CCL 76A, Turnhout 1970, 901-942.
Hieronymus, Commentarii in Zachariam, ed. M. Adriaen, CCL 76A, Turnhout 1970, 747-900.
Hieronymus, Contra Vigilantium, ed. J.-L. Feiertag, CCL 79C, Turnhout 2005, tłum. G. Rurański, w: Św. Hieronim ze Strydonu, Pisma polemiczne. Przeciw Helwidiuszowi. Przeciw Jowinianowi. Przeciw Wigilancjuszowi, ŹM 67, Kraków 2013, 429-457.
Hieronymus, Epistulae, ed. I. Hilberg, CSEL 55, Wien – Leipzig 1912, tłum. J. Czuj: Św. Hieronim, Listy, III, Warszawa 1954.
Physiologus, ed. F. Sbordone: Physiologi Graeci singulae variarum aetatum recensiones codicibus fere omnibus tunc primum excussis collatisque, Mediolani 1936, tłum. K. Jażdżewska: Fizjolog, Warszawa 2003.
Septuaginta, id est Vetus Testamentum graece iuxta LXX interpretes, ed. A. Rahlfs, Stuttgart 1979.
Bardski K., Alegoryczno-symboliczna interpretacja Biblii, Kraków 2016.
Bochart S., Hierozoicon sive de animalibus sacrae Scripturae, vol. 2, Londini 1663.
Doutreleau L., Introduction, w: Didyme l’Aveugle, Sur Zacharie. Texte inédit d’après un papyrus de Toura. Introduction, texte critique, traduction et notes, t. 1, SCh 83, Paris 1962, 13-188.
Drączkowski F., Patrologia, Pelplin 2012.
Fonck L., Hieronymi scientia naturalis exemplis illustratur, „Biblica” 1 (1920) fasc. 4, 481-499.
Grant R.M., Early Christians and Animals, London – New York 2001.
Graves M., Jerome’s Hebrew Philology. A Study Based on His Commentary on Jeremiah, Supplements to VigCh 90, Leiden – Boston 2007.
Graves M., „Judaizing” Christian Interpretations of the Prophets As Seen by Saint Jerome, VigCh 61 (2007) 142-156.
Hagendahl H., Latin Fathers and the Classics. A Study on the Apologists, Jerome and Other Christian Writers, Studia Graeca et Latina Gothoburgensia 6, Göteborg 1958.
Heyman A., Sirens Chanting in Auvergne-Velay. A Story of Exegetical Pilgrimage on the Via Podiensis, „Ad Limina” 4 (2013) fasc. 4, 69-115.
Jay J., L’exégèse de Saint Jérôme d’après son „Commentaire sur Isaïe”, Paris 1985.
Jay P., Le vocabulaire exégétique de saint Jérôme dans le „Commentaire sur Zacharie”, REAug 14 (1968) 3-16.
Kamin S., The Theological Significance of the Hebraica Veritas in Jerome’s Thought, w: „Sha’arei Talmon”. Studies in the Bible, Qumran, and the Ancient Near East Presented to Shemaryahu Talmon, ed. M. Fishbane – E. Tov – W.W. Fields, Winona Lake 1992, 243-253.
Kelly J.N.D., Hieronim. Życie, pisma, spory, tłum. R. Wiśniewski, Warszawa 2003.
Krzyszczuk Ł., Wstęp, w: Św. Hieronim, Komentarz do Księgi Abdiasza (Commentarii in Abdiam, CPL 589), "Vox Patrum" 60 (2013) 557-573.
Krzyszczuk Ł., Wstęp, w: Św. Hieronim, Komentarz do Księgi Izajasza X 34, 1 - X 35, 10 (Commentarii in Esaiam, CPL 584), "Vox Patrum" 66 (2016) 527-551.
Labendz J.R., Aquila’s Bible Translation in Late Antiquity. Jewish and Christian Perspectives, HTR 102 (2009) fasc. 3, 353-388.
Maisano R., L’esegesi di Girolamo ad Isaia, w: Seminario interdisciplinare sul libro del profeta Isaia, ed. R. Maisano – V. Mangogna, Napoli 2007, 101-146.
Mała encyklopedia kultury świata antycznego, II, red. Z. Piszczek, Warszawa 1962.
Mikoś K., Wiarygodność najstarszych przekazów greckich o Arimaspach i „ich” gryfach. Aristeasz, Herodot i kwestia starego Prokonnezu, w: Istoty hybrydalne i zmieniające postać w kulturach europejskich i azjatyckich, red. K. Mikoś – K. Kleczkowska, Kraków 2015, 45-78.
Oxford Latin Dictionary, ed. A.N. Bryan-Brown, Oxford 1968.
Słownik grecko-polski, t. 1-4, red. Z. Abramowiczówna, Warszawa 1958-1965.
Słownik łacińsko-polski, t. 1-5, red. M. Plezia, Warszawa 2007.
Thibaut A., La revision hexaplaire de Saint Jérôme, w: Richesses et deficiences des anciens psautiers latins, ed. P. Salmon, Collectanea Biblica Latina 13, Roma 1959, 107-150.
Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu, red. L. Koehler – W. Baumgartner – J. Stamm, red. wyd. pol. P. Dec, t. 1-2, Warszawa 2008.
Yuditsky A., Jerome’s transcriptions of Hebrew. A reexamination, „Lešonenu” 76 (2014) 121-136.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Krzyszczuk, Łukasz. (2018). Animalia dubia vel fabulosa jako przyczynek do polemiki antyheretyckiej w Komentarzu do Księgi Izajasza (VI 13, 19 - 14, 1) św. Hieronima. Vox Patrum, 68, 409-422. https://doi.org/10.31743/vp.3367

Łukasz Krzyszczuk 
Uniwersytet Wrocławski  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora