Początki chrześcijańskiego tekstu Pisma Świętego


Abstrakt

In this article we point out the initial stage of the consolidation of the Christian text of Scripture, the major problems occurring during this process and the final expression of its specific character. The first and the major witness of this pro­cess is Justin Martyr thanks to whom we learn about first relations and tensions between Greek and Jewish tradition concerning Scripture. He advocated the uni­versalist approach based on truth, which allowed him to find the way to conciliate those tensions. Furthermore, such an approach allowed him to look favourably on extra-Biblical tradition and recognise it as a preparation for the incarnation of the Eternal Word. Saint Irenaeus in his approach to the text of the Bible appreciated the divine origin and inspiration which decides about its superiority and universa­lism. By the end of the 3rd century the question of the Christian text of Scripture had been determined, and the emphasis was put rather on the issue of the books, that is the canon.


Słowa kluczowe

Biblia; Septuaginta; tekst biblijny; natchnienie; filozofia chrześcijańska; kanon

Ascensio Isaiae (fragmentum graecum), ed. A.-M. Denis, w: Pseudoepigrapha Veteris Testamenti graece, vol. 3, Leiden 1970, 108-113, tłum. R. Zarzeczny: Wniebowstąpienie Izajasza, fragment grecki, w: Apokryfy Nowego Testamentu, t. 3: Listy i apokalipsy chrześcijańskie, red. M. Starowieyski, Kraków 2003, 164-168.
Clemens Alexandrinus, Stromata, PG 8, 685-1380, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska: Klemens Aleksandryjski, Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy, t. 1-2, Warszawa 1994.
Hieronymus, Prologus in Pentateucho, ed. R. Weber, w: Biblia sacra iuxta Vulgatam versionem, Stuttgart 1994, 3-4.
Hieronymus, Epistula 57, ŹMT 55 [wyd. łacińsko-polskie, tekst łac. i oprac. H. Pietras, tłum. J. Czuj, oprac. M. Ożóg], Kraków 2010, 57-68.
Irenaeus, Adversus haereses III, ed. A. Rousseau – L. Doutreleau, t. 2: Livre III, SCh 211, Paris 1974.
Justinus, Apologia 1 pro Christianis, PG 6, 327-439, tłum. L. Misiarczyk, w: Justyn Męczennik, 1 i 2 apologia. Dialog z Żydem Tryfonem, Warszawa 2012, 43-89.
Justinus, Dialogus cum Tryphone Judeo, PG 6, 471-801, tłum. L. Misiarczyk, w: Justyn Męczennik, 1 i 2 apologia. Dialog z Żydem Tryfonem, Warszawa 2012, 159-318.
Liber Esdrae V, ed. J.P. Migne, w: Dictionnaire des apocryphes, ou, Collection de tous les livres apocryphes relatifs à l’Ancien et au Nouveau Testament, vol. 23/1, Paris 1856, 579-588, tłum. M. Starowieyski: Piąta Księga Ezdrasza, w: Apokryfy Nowego Testamentu, t. 3: Listy i apokalipsy chrześcijańskie, red. M. Starowieyski, Kraków 2003, 173-180.
Tertullianus, De cultu feminarum: ed. A. Kroymann, CCL 1, Turnhout 1954, 341-370, tłum. D. Sutryk: Tertulian, O strojeniu się kobiet, w: Tertulian, Wybór pism, III, PSP 65, Warszawa 2007, 33-56.
Barthélemy D., Les devanciers d’Aquila, Leiden 1963.
BoulluecA. Le, De l’usage de titres «néotestamentaires» chez Clément d’Alexandrie, w: La formation des canons scripturaires, éd. M. Tardieu, Paris 1993, 191-202.
Bright J., Historia Izraela, tłum. J. Radożycki, Warszawa 1994.
Carbonaro P., Les lecturs anciens de la „Lettre d’Aristée”, EThL 85 (2009) 449-466.
Carleton J.N.B., The Christian Exegesis of the Old Testament in the Alexandrian Tradition, w: Hebrew Bible. Old Testament. The History of Its Interpretation, vol. 1: From Beginnings to the Middle Ages (Until 1300), part 1: Antiquity, ed. M. Sæbo, Göttingen 1996, 484-499.
Chadwick H., Myśl wczesnochrześcijańska a tradycja klasyczna, tłum. P. Siejkowski, Poz¬nań 2000.
Ciecieląg J., Powstanie Bar-Kochby 132-135 po Ch., Zabrze 2008.
Cosgrove Ch. H., Justin Martyr and the Emering Christian Kanon. Observations on the Purpose and Destination of the Dialog with Tryphon, VigCh 36 (1982) 211-219.
Evans C.A., Jesus and His Contemporaries. Comparative Studies, Leiden 1995.
Daniélou J., Święci «poganie» Starego Testamentu. Pisma wybrane, tłum. S. Fedorowicz, Kraków 2013.
Grelot P., L’ispirazione dei settanta secondo i Padri, w: L’uomo davanti a Dio, Roma 1966, 233-262.
Harnack A. von, Das Wesen des Christentums. Sechzehn Vorlesungen vor Studierenden aller Facultäten im Wintersemester 1899-1900 an der Universität Berlin, Leipzig 1901.
Harnack A. von, Marcion. Das Evangelium vom fremden Gott, Leipzig 19242, tłum. francuskie: A. von Harnack, Marcion. L’évangile du Dieu étranger. Une monographie sur l’histoire de la fondation de l’Église catholique, Paris 2003.
Hengel M., Die Septuaginta als von den Christen beanspruche Schriftsammlung bei Justin und den Vätern vor Origen, w: Jews and Christians. The Parting of the Ways A.D. 70 to 135, ed. J.D.G. Dunn, Tübingen 1992, 41-67.
Hengel M., The Septuagint as Christian Scripture. Its Prehistory and the Problem of its Canon, Edinburgh 2002.
Królikowski J., Nauka, mądrość i powołanie. O naturze i misji teologii, Kraków 2016.
LubacH. de, Pismo Święte w Tradycji Kościoła, tłum. K. Łukowicz, Kraków 2008.
Neusner J., Judaism. The Evidence of the Mishnah, Chicago 1981.
Paul A., La Bible avant Bible. La grande révélation des manuscrits de la mer Morte, Paris 2005.
Ratzinger J., Chrześcijańskie zwycięstwo rozumu nad światem religii. Przyszłość chrześcijaństwa w perspektywie Ojców Kościoła [tłum. J. Królikowski], „Religioni et Litteris” 2001, nr 1, 91-104.
RokéahD., Justin Martyr and the Jews, Leiden 2002.
SkaJ.-L., Il libro sigillato e il libro aperto, Bologna 2005.
Simonetti M., Cristianesimo antico e cultura greca, Roma 20012.
Simonetti M., La Sacra Scrittura nella Chiesa delle origini (I-II secolo). Significato e interpretazioni, w: La Bibbia nei Padri della Chiesa. L’Antico Testamento, a cura di M. Naldini, Bologna 1999, 35-50.
The Biblical Canons, ed. J.-M. Auwers – H.J. de Jonge, Louvain 2003.
The Greek Minor Prophets Scroll from Nahal Hever (8HevXIIgr), Discoveries in the Judaean desert 8, The Seiyâl collection 1, ed. by E. Tov – R.A. Kraft – P.J. Parsons, Oxford 2003.
The New Cambridge History of the Bible, vol. 1: From the Beginnings to 600, ed. J.C. Paget – J. Schaper, Cambridge 2012; vol. 2: From 600 to 1450, ed. R. Marsden – E.A. Mat¬ter, Cambridge 2012; vol. 3: From 1450 to 1750, ed. E. Cameron, Cambridge 2016; vol. 4: From 1750 to the Present, ed. J. Riches, Cambridge 2015.
TillichP., Histoire de la pensée chrétienne, Paris 1970.
VanderKam J. C., From Revelation to Canon. Studies in the Hebrew Bible and Second Temple Literature, Leiden – Boston – Köln 2000.
Wojciechowski M., List Pseudo-Arysteasza, STV 40 (2002) nr 1, 121-167.
Żurek A., Wprowadzenie do Ojców Kościoła, Tarnów 1998.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Królikowski, J. (2018). Początki chrześcijańskiego tekstu Pisma Świętego. Vox Patrum, 67, 259-276. https://doi.org/10.31743/vp.3400

Janusz Królikowski  jkroliko@poczta.onet.pl
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora