W kręgu problematyki stosunków Kościoła i państwa w świecie późnego antyku


Abstrakt

Alicja Leska in her article entitled On the range of problems concerning the relationship between the Church and the state in the late Antiquity outlines the way Christianity went from a persecuted religion to a state religion and demonstrates how Christianity changed the political and social relations in the Roman Empire completely and irretrievably. The Author indicates struggle and permeation of two worlds, pagan and Christian, during the economic crisis which started already in the 3rd century AD, barbarian invasions and migration of nations which intensi­fied in the 5th century as well as the division of the Roman Empire. She pre­sents arguments refuting the accusations of those historians who see the cause of Christianity’s victory in the ruin of the Roman Empire. Leska emphasizes it was a coincidence that the Church gained world importance at the time of the empire’s decline and fall into disorder. The Author points out that the Church, taking over the functions of the empire, was the only body able to manage the crisis of the West and assign meaning toit. Due to the unity and moral power and despite being shaken the same way like other institutions, the Church brought credit maintai­ning order and saving civilization.


Słowa kluczowe

późne cesarstwo rzymskie; Kościół; stosunki politycznospołeczne

Paulus Orosius, Historiarum adversum paganos lib., ed. C. Zangemeister, CSEL 5, Vindobonae 1882, 1-564.
Symmachus, Relationes, ed. R.H. Barrow, Prefect and Emperor: the „Relationes” of Symmachus a.d. 384, Oxford 1973.
Alföldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, tłum. A. Gierlińska, Warszawa 1991.
Altaner B. – Stuiber A., Patrologia, tłum. P. Pachciarek, Warszawa 1990.
Banaszak M., Historia Kościoła Katolickiego, I, Warszawa 1986.
Banniard M., Geneza kultury europejskiej V-VIII w., tłum. A. Kuryś, Warszawa 1995.
Bartnik Cz., Nadzieje upadającego Rzymu, Warszawa 1982.
Bergasse H., Podzwonne dla Rzymu, tłum. E. Krasnowolska, Warszawa 1981.
Bihlmeyer K. – Tüchle H., Historia Kościoła, t. 1: Starożytność chrześcijańska, tłum. J. Klenowski, Warszawa 1971.
Bralewski S., Imperatorzy późnego cesarstwa rzymskiego wobec zgromadzeń biskupów, Łódź 1997.
Bralewski S., Wątki polityczne w oskarżeniach kierowanych przeciwko biskupom w późnym cesarstwie rzymskim, w: Studia z dziejów średniowiecza i czasów nowożytnych, red. S.M. Zajączkowski, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica 67, Łódź 2000, 7-22.
Brown P., Świat późnego antyku, tłum. A. Podzielna, Warszawa 1993.
Collins R., Europa wczesnośredniowieczna 300-1000, tłum. T. Szafrański, Warszawa 1996.
Demougeot É., A propos des interventions du pape Innocent Ier dans la politique séculière, RevH 78 (1954) t. 212, 23-38.
Dziewulski W., Zwycięstwo chrześcijaństwa w świecie starożytnym, Wrocław 1969.
Folz R., L’idée d’Empire en Occident du Ve au XIVe siècle, Collection Historique, Paris 1953.
Gaudemet J., La légalisation religieuse de Constantin, „Revue d’histoire de l’Église de France” 33 (1947) nr 122, 25-61 = J. Gaudemet, Église et Societé en Occident au Moyen Âge, London 1984, 26-48.
Gibbon E., The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, vol. 1-12, London 1791-1792.
Gibbon E., Upadek cesarstwa rzymskiego na Zachodzie, tłum. I. Szymańska, Warszawa 2000.
Hamman A.G., Życie codzienne w Afryce Północnej w czasach św. Augustyna, tłum. M. Stafiej-Wróblewska – E. Sieradzińska, Warszawa 1989.
Johnes A.H.M., The Later Roman Empire, II, Oxford 1964.
Jundziłł J., Rozdawnictwa pieniędzy w późnym cesarstwie rzymskim, "Vox Patrum" 30-3`1 (1996) 49-56.
Lot F., La fin du monde antique et les débuts du Moyen Âges, Paris 1927.
Lot F., La fin du monde antique et les débuts du Moyen Âges, 2e section: L’effondrement de l’Empire et l’affaiblissement de l’idée monarchique, Paris 1938.
Markus R.A., Chrześcijaństwo w świecie rzymskim, tłum. R. Turzyński, Warszawa 1978.
Marrou H.-I., L’Église de l’Antiquité tardive 303-604, Paris 1985.
Marrou H.-I., Zmierzch Rzymu czy późna starożytność? III-VI wiek, tłum. M. Węcowski, Warszawa 1997.
Mazzarino M., The end of the ancient world, London 1966.
Mączyńska M., Wędrówki ludów. Historia niespokojnej epoki IV i V w., Warszawa 1996.
Pałubicki W. – Iluk J., Małżeństwo i rodzina w dawnym judaizmie i starożytnym chrześcijaństwie, Gdańsk 1995.
Pierrard P., Historia Kościoła katolickiego, tłum. T. Szafrański, Warszawa 1984.
Rahner H., Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, tłum. M. Radożycka, Warszawa 1986.
Starowieyski M., Pisarze pogańscy o chrześcijaństwie, PP 102 (1985) nr 1, 18-30; 102 (1985) nr 2, 181-194; 102 (1985) nr 3, 343-357.
Strzelczyk J., Wandalowie i ich afrykańskie państwo, Warszawa 1992.
Śrutwa J., Praca w starożytnym chrześcijaństwie afrykańskim, Lublin 1983.
Verbraken P., Narodziny i wzrost Kościoła od czasów apostolskich do VIII w., tłum. K. Dembińska, Katowice 1988.
Vogt J., Upadek Rzymu, tłum. A. Łukaszewicz, Warszawa 1993.
Winowski L. Stosunek chrześcijaństwa pierwszych wieków do wojny, Lublin 1947.
Wypustek-Krzyszowski A., Chrześcijanie a armia rzymska – „De corona militis” Tertuliana, w: Pod znakami Aresa i Marsa. Materiały z konferencji naukowej „Wojna i wojskowość w starożytności”, Kraków, 24-26 września 1993, red. E. Dąbrowa, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 1166, Prace Historyczne, z. 117, Kraków 1995, 125-142.
Zakrzewski K., U schyłku świata antycznego, Warszawa 1964.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Leska, A. (2018). W kręgu problematyki stosunków Kościoła i państwa w świecie późnego antyku. Vox Patrum, 67, 277-288. https://doi.org/10.31743/vp.3401

Alicja Leska 
Wyższa Szkoła Inżynierii i Zdrowia w Warszawie  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.