Rola eunuchów na dworze cesarzy bizantyńskich. Przypadek Narzesa


Abstrakt

The article is divided into two sections. First presents the role of eunuchs in Byzantine Empire in general. Second section focuses specifically on Narses, his life, main achievements and legacy.

The term eunuch (eÙnoàcoj) is ambiguous. It generally refers to people who are not able to procreate due to natural constitution or mutilation, but it can have many various meanings. It can also refer to the man who is absent from procreation due to impotence or celibate. For people who has been born incapacitated or with some hormonal anomalies we use term „natural eunuchs”. There were several functions of eunuchs in Byzantine state we can differentia­te. First is religious. Eunuchs were present in institution of Church from the very beginning. They could have been priests and patriarchs if they did not become eunuchs as a result of self-mutilation. Many eunuchs were high officials at the court of Byzantine emperors. They served as envoys, agents and as a members of palace guard. They were also responsible for superintending of the emperor’s son. And finally, eunuchs were successful and talented military leaders. Life of Narses is fascinating example of a great career of eunuch in Byzantine Empire. He owes his success to his many talents and sympathy and protection of the emperor Justinian and his wife Theodora. He came to Constantinople from east, probably as a slave. At the beginning, he was a low rank official at the court. He also served as a member of the palace guard. Thanks to his intelligence and flexibility he became chamberlain at the court. Later he got a generalship of By­zantine army in Italy. He was called back to the capital, after he got involved in conflict with great general Belisarius. Several years later, however, Justinian once again used his skills to finally crush Ostrogoth’s army. He spent his last years of life as governor of conquered land.


Słowa kluczowe

Bizancjum; eunuch; Narzes

Agathias myrinaeus, Historiarum libri quinque, ed. R. Keydell, CFHB Series Berolinensis 2, Berolini 1967.
Concilium Nicaenum I (325), Canones, w: ŹMT 24 [wydanie grecko-łacińsko-polskie, układ i opr. A. Baron – H. Pietras, tłum. T. Wnętrzak], Kraków 2001 = DSP 1, 24-61.
Procopius Caesariensis, Bella, ed. J. Haury, vol. 1-2, Lipsiae 1963, tłum. D. Brodka: Prokopiusz z Cezarei, Historia Wojen, t. 1-2, Kraków 2013-2015.
Atkinson J.E., The Nika Riots and ‘Hooliganism’, „Acta Patristica et Byzantina” 1 (1990) 119-133.
Barker J.W., Justinian and the Later Roman Empire, Madison – London 1966.
Barnwell P.S., Emperor, Prefects, and Kings: Roman West, 395-565, London 1992.
Browning R., Justynian i Teodora, tłum. M. Boduszyńska-Borowikowa, Warszawa 1977.
Bury J.B., The Nika Riot, „Journal of Hellenic Studies” 17(1897) 92-119.
Caner D.F., The Practice and Prohibition of Self-castration in Early Christianity, VigCh 51 (1997) 396-415.
Carnevale L., Totila come perfidus rex tra storia e agiografia, VetCh 40 (2003) 43-69.
Cesaretti P., Teodora, tłum. B. Bielańska, Warszawa 2003.
Cilliers L. – Retief F.P., The Eunuchs of Early Byzantium, „Scholia” 13 (2004) 108-117.
Coser L.A., The Political Functions of Eunuchism, „American Sociological Review” 6 (1964) 880-885.
El-cheikh N.M., Servants at the Gate: Eunuchs at the Court of Al-Muqtadir, „Journal of the Economic and Social History of the Orient” 48 (2005) 234-252.
Evans J.A., Justynian i Imperium Bizantyjskie, tłum. B. Godzińska, Warszawa 2008.
Fauber L.H., Narses: Hammer of the Goths, New York 1990.
Giatsis S.G., The Massacre in the Riot of Nika in the Great Hippodrome of Constantinople in 532 A.D., „International Journal of the History of Sport” 12 (1995) 141-152.
Greatrex G., A Nika Riot: A Reappraisal, „Journal of Hellenic Studies” 117(1997) 60-86.
Greatrex G. – Bardill J., Antiochus the „Praepositus”: A Persian Eunuch at the Court of Theodosius II, DOP 50 (1996) 171-197.
Guilland R., Les eunuques dans l’Empire Byzantin: Étude de titulature et de prosopographie byzantines, EtByz 1 (1943) 197-238.
Hardy E.R., The Egyptian Policy of Justinian, DOP 22 (1968) 21-41.
Harward G., A Defensive Offense: Infantry Tactics of the Early Byzantine Army, „Studia Antiqua” 7 (2009) nr 1, 45-54.
Haussig H.-W., Historia kultury bizantyńskiej, tłum. T. Zabłudowski, Warszawa 1969.
Herrin J., Bizancjum. Niezwykłe dziedzictwo średniowiecznego imperium, tłum. N. Radomski, Poznań 2009.
Hopkins K., Eunuchs in Politics in the Later Roman Empire, „Cambridge Classical Journal” 9 (1963) 62-80.
Jonckheere F., L’Eunuque dans l’Égypte pharaonique, „Revue d’Histoire des Sciences” 7 (1954) 139-155.
Kochanek P., Chorycjusz z Gazy i jego „Obrona mimów” rozumiana jako kryptoapologia cesarzowej Teodory, „Res Historica” 36 (2013) 31-53.
Konstantynopol – Nowy Rzym. Miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyńskim, red. M.J. Leszka – T. Wolińska, Warszawa 2011.
Krupczyński P., Narses, w: Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. O. Jurewicz, Warszawa 2002, 363-364.
Kruse M.W., Narses and the Birth of Byzantine Egypt: Imperial Policy in the Age of Justinian, Richmond 2008 (Honors Theses).
Lalou E., Chambellan, w: Lexikon des Mittelalters, II, München 1983, 1671.
Leppin H., Początki polityki kościelnej Justyniana, tłum. K. Ilski – A. Kotłowska, Poznań 2005.
Lippold A., Narses, w: Der Kleine Pauly, III, München 1979, 1575-1577.
Martindale J.R., Narses 1, PLRE III 927-928.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, tłum. W. Ceran – H. Evert-Kappesowa – S. Wiśniewski, Warszawa 20083.
Rance Ph., Narses and the Battle of Taginae (Busta Gallorum) 552: Procopius and the Sixth-century Warfare, „Historia” 54 (2005) 424-472.
Ringrose K., The Perfect Servant: Eunuchs and the Social Construction of Gender in Byzantium, Chicago 2003.
Ringrose K., Eunuchs in Historical Perspective, „History Compass” 5 (2007) 495-506.
Roisl H.R., Totila und die Schlacht bei den Busta Gallorum, Ende Juni/Anfang Juli 552, JÖB 30 (1981) 25-50.
Roller L.E., The Ideology of the Eunuch Priest, „Gender & History” 9 (1997) 542-559.
Rosser J.H., Historical Dictionary of Byzantium, Lanham 2001.
Stevenson W., The Rise of Eunuchs in Greco-Roman Antiquity, „Journal of the History of Sexuality” 5 (1995) 495-511.
Stewart M.E., The Andreios Eunuch-Commander Narses: sign of a decoupling of martial virtues and masculinity in the early byzantine Empire?, „Ceræ” 2 (2015) 1-25.
Strzelczyk J., Goci – rzeczywistość i legenda, Warszawa 1984.
Szram M., Autokastracja Orygenesa – fakt czy nieporozumienie?, "Vox Patrum" 44-45 (2003) 171-202.
Szumowski W., O eunuchach i kastracji w różnych krajach i czasach oraz kilka drobnych artykułów, Kraków 1946.
Toledano E.R., The Imperial Eunuchs of Istanbul: From Africa to the Heart of Islam, „Middle Eastern Studies” 20 (1984) 379-390.
Tougher S., The Eunuch in Byzantine History and Society, London 2008.
Tracy L., Introduction: A History of Calamites: The Culture of Castration, w: Castration and Culture in the Middle Ages, ed. L. Tracy, Cambridge 2013, 1-28.
Tsai S.H., The Eunuchs in the Ming Dynasty, New York 1996.
UdalcovaZ.V., La campagne de Narsès et l’écrasement de Totila, „Corsi di Cultura sull’Arte Ravennate e Bizantina” 18 (1971) 557-564.
Westbrook N., The Account of the Nika Riot as Evidence for Sixth-century Constantinopolitan Typography, „Journal of the Australian Early Medieval Association” 7 (2011) 33-54.
Whitby M., On the Omission of a Ceremony in Mid-Sixth Century Constantinople: Candidati, Curopalatus, Silentiarii, Excubitores and Others, „Historia” 36 (1987) 462-488.
Wolińska T., Związki rodzinne w polityce personalnej Justyniana I, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 67 (2000) 23-44.
Zakrzewski K., Historia Bizancjum, Kraków 2007.
Zwolski E., Kasjodor i Jordanes. Historia gocka czyli scytyjska Europa, Lublin 1984.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Malinowski, R. (2018). Rola eunuchów na dworze cesarzy bizantyńskich. Przypadek Narzesa. Vox Patrum, 67, 373-387. https://doi.org/10.31743/vp.3405

Rajmund Malinowski 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.