Egzegeza biblijna w komentarzach syryjskich Afrahata, Efrema, Iszodada z Merw i Teodora Bar koni. Zarys problematyki



Abstrakt

The Syriac commentaries analysed in the article are characterised by an origi­nal method, rarely appearing in the Latin or Greek exegesis. Both Aphrahat the Persian and Ephraim the Syrian, as well as Ishodad of Merv and Theodore bar Koni juxtaposed various propositions and interpretations of one Biblical event. In the view of these exegetes, the affirmation of diversity was the evidence of the knowledge of the essence of Holy Scripture. Such a mosaic of interpretations constitutes a primary feature proving the originality of the Syrians’ Biblical com­mentaries. Most significantly, it was the astute observation of the work of creation that provided them with the material for their interpretations. It is also possible that the knowledge of Judaism and exegetical techniques of rabbis played a cru­cial role in the adopted hermeneutical methodology. The analyses of Ishodad of Merv’s and Theodore bar Koni’s commentaries led to the discovery of the evolu­tion in Nestorian exegesis, dominated by Antiochian tradition. East Syrians from the 8th and 9th centuries widely employed the interpretative method of diversity, previously used by Aphrahat and Ephraim the Syrian in the 4th century.


Słowa kluczowe

Afrahat Pers; Efrem Syryjczyk; Iszodad z Merw; Teodor bar Koni; egzegeza nestoriańska; język syryjski

Acta Judae Thomae, ed. W. Wright: The Hymn of Judas Thomas the Apostle in the country of the Indians, w: Apocryphal Acts of the Apostles, vol. 1: The Syriac Texts, London 1871, , tłum. M. Starowieyski: Dzieje Apostoła Judy Tomasza, w: Apokry¬fy Nowego Testamentu. Apostołowie, część I: Andrzej, Jan, Paweł, Piotr, Tomasz, red. M. Starowieyski, Kraków 2007, 590-695.
Aphraates, Demonstrationes, ed. J. Parisot: Aphraatis Sapientis Persae Demonstratio¬nes, PSyr 1, Paris 1894, 19802, PSyr 2, Paris 1907, 19802, tłum. A. Uciecha: Afrahat, O poście (Demonstratio tertia. De ieiunio, PSyr 1, 97-136), SSHT 42 (2009) fasc. 1, 85-96; Afrahat, O wojnach (Demonstratio quinta. De bellis, PSyr 1, 184-237), SSHT 43 (2010) fasc. 2, 248-262; Afrahat, O synach przymierza (Demonstratio sexta. De monachis, PSyr 1, 240-312), SSHT 44 (2011) fasc. 1, 177-197.
Ephraem Syrus, Commentarius in Diatessaron, tłum. francuskie L. Leloir: Éphrem de Nisibe, Commentaire de L’Évangile Concordant ou Diatessaron, SCh 121, Paris 1966.
Ephraem Syrus, Hymnus de fide 81 (De Margarita I), ed. E. Beck, CSCO 154, Scriptores Syri 73, Louvain 1955, 248-251, tłum. niemieckie E. Beck, w: Des Heiligen Ephraem des Syrers „Hymnen de Fide”, CSCO 155, Scriptores Syri 74, Louvain 1955, 211-213.
Isho‘dad of Merv, In Matthaeum comm., ed. M.D. Gibson, w: The Commentaries of Isho‘dad of Merv, Bishop of Hadatha (c. 850 A. D.) in Syriac and English, vol. 2: Matthew and Mark in Syriac, Horae Semiticae 6, Cambridge 1911, 2-203, tłum. M.D. Gibson, w: The Commentaries of Isho‘dad of Merv, Bishop of Hadatha (c. 850 A. D.) in Syriac and English, Translation, vol. 1: Translation, Horae Semiticae 5, Cambridge 1911, 1-122.
Isho‘dad of Merv, In Psalmos comm, ed. C. van den Eynde: Commentaire d’Isho’dad de Merv sur l’Ancien Testament, VI: Psaumes, CSCO 433, Scriptores Syri 185, Lova¬nii 1981, tłum. francuskie C. van den Eynde: Commentaire d’Isho’dad de Merv sur l’Ancien Testament, VI: Psaumes, CSCO 434, Scriptores Syri 186, Lovanii 1981.
Pseudo-Epiphanius, Physiologus, PG 43, 517-534.
Theodorus bar Kōnī, Liber scholiorum (recension d’Urmiah), ed. R. Hespel, CSCO 447, Scriptores Syri 193, Lovanii 1983; tłum. francuskie R. Hespel: Théodore bar Koni, Livre des scolies (recension d’Urmiah), CSCO 448, Scriptores Syri 194, Lovanii 1983.
Theodorus bar Kōnī, Liber scholiorum (recension d’Urmiah), Les collections annexées par Sylvain de Qardu, ed. R. Hespel, CSCO 464, Scriptores Syri 197, Lovanii 1984; tłum. francuskie R. Hespel: Théodore bar Koni, Livre des scolies (recension d’Urmiah), Les collections annexées par Sylvain de Qardu, CSCO 465, Scriptores Syri 198, Lovanii 1984.
Theodorus bar Kōnī, Liber scholiorum (recension de Séert), I, ed. A. Scher, CSCO 55, Scriptores Syri 19, Louvain 1960; II, ed. A. Scher, CSCO 69, Scriptores Syri 26, Lovain 1960; tłum. francuskie R. Hespel – R. Draguet: Théodore bar Koni, Livre des scolies (recension de Séert), I: Mimrè I-V, CSCO 431, Scriptores Syri 187, Lovanii 1981; II: Mimrè VI-XI, CSCO 432, Scriptores Syri 188, Lovanii 1982.
Asmussen J.P., Bar Kōnay, Theodore, w: Encyclopaedia Iranica, vol. 3, fasc. 7, ed. E. Yar¬shater, London – New York 1989, 737-738.
Baars W., New Syro-Hexaplaric Texts. Edited, Commented upon and Compared with the Septuagint, Leiden 1968.
Baumstark A., Geschichte der syrischen Literatur mit Ausschluss der christlich-palästi¬nensischen Texte, Bonn 1922.
Brock S., The Bible in the Syriac Tradition, Kottayam 1988.
Brockelmann C., Lexicon Syriacum, Halis Saxonum 1928.
Butts A.M., Embellished with Gold: The Ethiopic Reception of Syriac Biblical Exegesis, OC 97 (2013-2014) 137-159.
Butts A.M., Theodoros bar Koni, w: Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, ed. S.P. Brock – A.M. Butts – G.A. Kiraz – L. Van Rompay, Piscataway 2011, 405-406.
El-Khoury N., Hermeneutics in the Works of Ephraim the Syrian, w: IV Symposium Sy¬riacum, OCA 229, Roma 1987, 93-110.
Eynde C. van den, Préface, w: Commentaire d’Išo‘dad de Merv sur l’Ancien Testament, I: Genèse, tłum. francuskie C. van den Eynde, CSCO 156, Scriptores Syri 75, Louvain 1955, I-XXV.
Fizjologi i Aviarium. Średniowieczne traktaty o symbolice zwierząt, tłum. i oprac. S. Ko¬bielus, Kraków 2005.
Graffin F., Les Hymnes sur la Perle de S. Ephrem, „L’Orient Syrien” 12 (1967) 129-150.
Griffith S.H, Chapter Ten of the Scholion: Theodore Bar Kônî’s Apology for Christianity, OCP 47 (1981) 158-188.
Griffith S.H., Theodore bar Koni’s Scholion: A Nestorian Summa Contra Gentiles from the First Abbasid Century, w: East of Byzantium: Syria and Armenia in the Formative Period, ed. N. Garsoian – T. Mathews – R.Thomson, Washington 1982, 53-72.
Hespel R., Introduction, w: Théodore bar Koni, Livre des scolies (recension de Séert), I: Mimrè I-V, ed. R. Hespel – R. Draguet, CSCO 431, Scriptores Syri 187, Lovanii 1981, 1-22.
JansmaT., Théodore de Mopsueste. Interprétation du „Livre de la Genèse”. Fragments de la version syriaque (B.M. Add. 17, 189, fol. 17-21), „Muséon” 75 (1962) 63-92.
Jażdżewska K., O pochodzeniu „Fizjologa”, WST 15 (2002) 85-100.
Leonhard C., Ishodad of Merw’s Exegesis of the Psalms 119 and 139-147: A Study of His Interpretation in the light of the syriac translation of Theodore of Mopsuestia’s Com¬mentary, CSCO 585, Scriptores Syri 107, Lovanii 2005.
Mathews E.G. Jr. – Amar J.P., General introduction, w: St. Ephrem the Syrian, Selected Prose Works (Commentary on Genesis, Commentary on Exodus, Homily on our Lord, Letter to Publius), The Fathers of the Church 91, transl. E.G. Mathews Jr. – J.P. Amar, ed. K. McVey, Washington 1994, 4-56.
Modzelewska B., Iszodad z Merw, EK VII 542-543.
Myszor W., Sprzedawca pereł w „Dziejach Piotra i dwunastu Apostołów” z VI Kodeksu z Nag Hammadi, VoxP 7 (1987) t. 12-13, 303-305.
Myszor W., Symbolika perły w utworach gnostyków i manichejczyków, „Rocznik Mu¬zeum Narodowego w Warszawie” 36 (1992) 41-48.
PereiraA.S.R., Studies in Aramaic Poetry (c. 100 B.C.E.-c.600 C.E.). Selected Jewish, Christian and Samaritan Poems, Assen 1997.
Petersen W.L., Problems in the Syriac New Testament and how Syrian Exegetes solved them, w: The Peshitta. Its use in literature and the liturgy. Papers Read at the Third Peshitta Symposium, ed. Bas ter Haar Romeny, Leiden – Boston 2006, 53-74.
Rompay L. Van, Between the school and the monk’s cell: the syriac Old Testament com¬mentary tradition, w: The Peshitta. Its use in literature and the liturgy. Papers Read at the Third Peshitta Symposium, ed. Bas ter Haar Romeny, Leiden – Boston 2006, 27-51.
Rompay L. Van, Isho‘dad of Merv (floruit circa 850) [Church of the East], w: Gorgias En¬cyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, ed. S.P. Brock – A.M. Butts – G.A. Ki¬raz – L. Van Rompay, Piscataway 2011, 216-217.
Salvesen A.G., Syro-Hexapla, w: Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, ed. S.P. Brock – A.M. Butts – G.A. Kiraz – L. Van Rompay, Piscataway 2011, 394-395.
Starowieyski M., Iszodad z Merw, SWPW 96.
Thesaurus Syriacus, ed. R. Payne Smith, t. 1-2, Oxonii 1879-1901.
WrightW., A Short History of Syriac Literature, London 1894.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Uciecha, A. (2018). Egzegeza biblijna w komentarzach syryjskich Afrahata, Efrema, Iszodada z Merw i Teodora Bar koni. Zarys problematyki. Vox Patrum, 67, 673-688. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3421

Andrzej Uciecha 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>