Funkcja nauczycielska kobiety w myśli Jana Chryzostoma



Abstrakt

The Church Fathers repeatedly spoke about the function that women should play – especially Christian women – in the communities they lived in. One of the widely discussed problems in ancient times was the question of teaching by women. It was discussed whether women in general can teach, and if so, under what circumstances? In this article I decided to investigate this issue on the basis of selected speeches of John Chrysostom. The first point of the present study notes that in ancient times the public teaching and speaking in general was a manifesta­tion of power. The next two sections present Chrysostom's comments on this topic based on the exegesis of biblical texts 1 Timothy 2:11-15 and Romans 16:3-16. In the final conclusions it should be underlined, that John Chrysostom firm­ly holds to the teaching of Scripture (especially St. Paul). He makes a distinction between private and public teaching. According to him, women can only lead pri­vate teaching activity (especially in the family), but they cannot teach in public, be­cause such teaching is associated with the holding of an ecclesiastical office, reser­ved for men. A man teaches a woman, not the other way around – this is the standard situation. Reversing these roles was permitted only in exceptional circumstances.


Słowa kluczowe

Jan Chryzostom; kobiety; nauczanie; władza; egzegeza patrystyczna

Diogenes Laertius, Vitae philosophorum, ed. H.S. Long, t. 1-2, Oxonii 1964, tłum. I. Krońska: Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, Warszawa 1988.
Callicratidas, De domi felicitate, ed. H. Thesleff, w: The Pythagorean Texts of the Hel¬lenistic Period, Acta Academiae Aboensis, ser. A, Humaniora, Åbo 1965, 103-107.
Joannes Chrysostomus, De inani gloria et de educandis liberis, ed. A.-M. Malingrey, SCh 188, Paris 1972, tłum. W. Kania: Św. Jan Chryzostom, O wychowaniu dzieci, w: Św. Jan Chryzostom, Wybór pism, PSP 13, Warszawa 1974, 157-185 oraz w: Św. Jan Chryzostom, O małżeństwie, wychowaniu dzieci i ascezie, BOK 19, Kraków 2000, 73-105.
Joannes Chrysostomus, De virginitate, ed. H. Musurillo, SCh 125, Paris 1966.
Joannes Chrysostomus, Epistulae, ed. A.-M. Malingrey, SCh 13bis, Paris 1968.
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Ephesios hom. 20, PG 62, 135-150, tłum. M. Ju¬rek, w: Św. Jan Chryzostom, O małżeństwie, wychowaniu dzieci i ascezie, BOK 19, Kraków 2002, 47-71.
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Romanos hom., PG 60, 391-682, tłum. W. Sinko: Św. Jan Chryzostom, Homilie na list św. Pawła do Rzymian, oprac. A. Baron, t. 1-2, Kraków 1995-1998.
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Titum hom., PG 62, 663-700, tłum. T. Sinko, w: Św. Jan Złotousty, Homilie na Listy Pasterskie św. Pawła i na List do Filemo¬na (Tym. I, II. Tyt. Filem.), przełożył i wstępem opatrzył T. Sinko, Kraków 1949, 305-366.
Joannes Chrysostomus, In epistulam I ad Timotheum hom., PG 62, 501-600, tłum. T. Sin¬ko, w: Św. Jan Złotousty, Homilie na Listy Pasterskie św. Pawła i na List do Filemona (Tym. I, II. Tyt. Filem.), przełożył i wstępem opatrzył T. Sinko, Kraków 1949, 25-192.
Joannes Chrysostomus, In Genesim hom., PG 53, 21-385 - 54, 385-580.
Joannes Chrysostomus, In Genesim ser., ed. L. Brottier, SCh 433, Paris 1998, tłum. S. Kaczmarek, ŹMT 45, Kraków 2008.
Joannes Chrysostomus, In illud: Salutate Priscillam et Aquilam (Rz 16, 3) ser. 1, PG 51, 187-196.
Joannes Chrysostomus, In Matthaeum hom., PG 57-58, tłum. J. Krystyniacki (homilie 1-40, 61-90), A. Baron (homilie 41-60), w: Św. Jan Chryzostom, Homilie na Ewan¬gelię według św. Mateusza, oprac. A. Baron, t. 1-2, ŹMT 18, 23, Kraków 2000-2001.
Ocellus, De universi natura, ed. H. Thesleff, w: The Pythagorean Texts of the Hellenistic Period, Acta Academiae Aboensis, ser. A, Humaniora, Åbo 1965, 125-138.
Plutarchus, Coniugalia praecepta, ed. G.N. Bernardakis, w: Plutarchi Chaeronensis Mo¬ralia, I, Lipsiae 1888, 337-357.
A Patristic Greek Lexicon, ed. G.W.H. Lampe, Oxford 1961.
Balch D., Let Wives Be Submissive. The Domestic Code in I Peter, Society of Biblical Literature Monograph Series 26, Chico 1981.
Broc-Schmezer C., Les femmes de la Bible, reflets de l’évolution de Jean Chrysostome: A propos d’un passage du Traité sur la Virginité [XLVI, 2], w: Les Pères de l’Église et les femmes. Actes du Colloque de la Rochelle, 6-7 sept. 2003, éd. P.G. Delage, Ro¬chefort 2003, 150-168.
Budzanowska D., „Coniugalia Praecepta” Plutarcha o życiu żon, VoxP 36 (2016) t. 65, 99-117.
Cioffi A., La preghiera nelle omelie di Giovanni Crisostomo sulla 1 Tm, w: Historiam Perscrutari. Miscellanea di studi offerti al. prof. Ottorino Pasquato, a cura di Mario Maritano, Bibioteca di Scienze Religiose 180, Roma 2002, 785-792
Clark E.A., The Virginal „Politeia” and Plat’s „Republic”: John Chrysostom on Women and the Sexual Relation, w: taż, Jerome, Chrysostom and Friends. Essays and Trans¬lations, Studies in Women and Religion 1, New York – Toronto 1979, 1-34.
Coquin R.G., Le «bîma» des églises syriennes, „L’Orient Syrien” 10 (1965) 443-474.
Dauvillier J., L’ambon ou bêma dans les textes de l’Église chaldéenne et de l’Église sy¬rienne au Moyen Âge, „Cahiers Archéologiques” 6 (1952) 11-30.
Drączkowski F., Koncepcja wychowania chrześcijańskiego w ujęciu Klemensa Aleksan¬dryjskiego oraz Jana Chryzostoma, VoxP 29 (2009) t. 53-54, 313-327.
Dybała J., Władza męża nad żoną w nauczaniu Jana Chryzostoma, „Piotrkowskie Zeszy¬ty Historyczne” 12 (2011) 4-17.
Grubbs J.E., Women and the Law in the Roman Empire: A Sourcebook on Marriage, Di¬vorce and Widowhood, London – New York 2002.
Guthrie K.S. – Fideler D., The Pythagorean Sourcebook and Library. An Anthology of Ancient Writings Which Relate to Pythagoras and Pythagorean Philosophy, Grand Rapids 1987.
Hansen M.H., Demokracja ateńska w okresie Demostenesa: struktura, zasady i ideologia, tłum. R. Kulesza, Warszawa 1999.
Hawley R., Practicing What You Preach. Plutarch’s Sources and Treatment, w: Plutarch’s Advice to the Bride and Groom, and A Consolation to His Wife, ed. S.B. Pomeroy, New York 1999, 116-127.
Hemelrijk E.A., Matrona Docta. Educated Women in the Roman Elite from Cornelia to Julia Domna, London – New York 1999.
Jurkiewicz J., „Mater familias” w nauczaniu św. Jana Chryzostoma, VoxP 29 (2009) t. 53-54, 223-231.
Karras V., Male Domination of Woman in the Writings of Saint John Chrysostom, GOTR 36 (1991) 131-139.
Kunst Ch., Eheallianzen und Ehealltag in Rom, w: Frauenwelten in der Antike, Ge¬schlechtsordnung und weibliche Lebenspraxis, hrsg. T. Späth – B. Wagner-Hasel, Stuttgart – Weinmar 2000, 32-52.
LiddellH. G. – Scott R., Greek – English Lexicon, Oxford 1958.
Longosz S., Małżeństwo, rodzina i wychowanie w nauczaniu św. Jana Chryzostoma. Ma¬teriały bibliograficzne, VoxP 29 (2009) t. 53-54, 805-812.
Loosley E., The Architecture and Liturgy of the Bema in Fourth- To-Sixth-Century Syrian Churches, Leiden 2003, 20122.
MarshallA.J., Roman Ladies on Trial: The Case of Maesia of Sentinum, „Phoenix” 44 (1990) 46-59.
Mayer W., The Homilies of St John Chrysostom: Provenance. Reshaping the Founda¬tions, OCA 273, Rome 2005.
McClure L., Spoken Like a Woman: Speech and Gender in Athenian Drama, Pnnceton 1999.
O’Collins G. – Farrugia E.G., Leksykon pojęć teologicznych i kościelnych z indeksem angielsko-polskim, tłum. J. Ożóg – B. Żak, Kraków 2002.
Pagels E., The Politics of Paradise: Augustine’s Exegesis of Genesis 1-3 versus that of John Chrysostom, HTR 78 (1985) 67-99.
Papageorgiou P., Chrysostom and Augustine on the Sin of Adam and Its Consequences, VTQ 39 (1995) 361-378.
Popowski R., Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu, Warszawa 1995.
RaaflaubK.U., Aristocracy and Freedom of Speech in the Greco-Roman World, w: Free Speech in Classical Antiquity, ed. I. Sluiter – R.M. Rosen, Mnemosyne, Bibliotheca Classica Batava, Supplementum 254, Leiden – Boston 2004, 41-61.
Rist J.M., Stoic Philosophy, Cambridge – London 1969.
Roisman H.M., Women’s Free Speech in Greek Tragedy, w: Free Speech in Classical Anti¬quity, ed. I. Sluiter – R.M. Rosen, Mnemosyne, Bibliotheca Classica Batava, Supple¬mentum 254, Leiden – Boston 2004, 91-114.
Schroeder C.P., The Mystery of Love: Paradigms of Marital Authority and Submission in the Writings of St. John Chrysostom, VTQ 44 (2000) fasc. 2, 143-168.
Słownik grecko-polski, red. Z. Abramowiczówna, t. 1-4, Warszawa 1958-1965.
Strękowski S., Wychowanie dzieci najważniejszym zadaniem rodziców według Jana Chryzostoma, VoxP 29 (2009) t. 53-54, 407-420.
Sztuka świata. Słownik terminów A-K, t. 17, Warszawa 2013.
Taft R.F., Women at Church in Byzantium, DOP 52 (1998) 27-87.
Uciecha A., Religijny program wychowania w ujęciu Jana Chryzostoma, VoxP 29 (2009) t. 53-54, 421-432.
Vernant J.-P., The Origins of Greek Thought, New York 1982.
Wasilewski S., Metody wychowawcze św. Jana Chryzostoma, VoxP 29 (2009) t. 53-54, 433-445.
Zmorzanka A., Wychowanie dziewcząt w nauczaniu Jana Chryzostoma, VoxP 29 (2009) t. 53-54, 459-480.
Zyzak W., Parrezja, EK XIV 1374-1375.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Szczur, P. (2018). Funkcja nauczycielska kobiety w myśli Jana Chryzostoma. Vox Patrum, 66, 83-101. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3447

Piotr Szczur 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 3 4 5 6 > >>