Wizygoci w rejonie Bałkanów w teorii i praktyce politycznej dworów późnego cesarstwa rzymskiego



Abstrakt

From the half of the 4-th century to the end of the 4-th century a tribe of Goths – Westgoths, played a significant role in the politics of the Eastern and Western Roman Empire courts. Activities of the emperor valens against Goths showed that regardless of military measures, an equally effective form of compulsion could also be economic actions. It was supported by an exceptional effectiveness of the trade embargo which use turned out to be much more effective measure which forced the barbarians to the obedience than acts of war. The initial politics of containment of the Goths invasion within the framework of the so called Gothic „wars” exercised by Valens was replaced by politic of opening of the borders of the Empire for Gothic immigrants in hope of strengthening of the Roman army with conscription of barbarous recruits. Lack of ability of mastering the crowds of newcomers and providing them a basis for peaceful existence ended with the tra-gedy at Adrianople in 378. A treaty of alliance of 382 seemingly met the expecta­tions of both Parties, but for a short time only. Some attempts of the revision of the conditions of the treaty to the advantage of the Goths appeared as early as for a de­cade later. The key problem of the politics of the imperial courts in the Balkans at the turn of 4th and 5th century was the activity of the Visigothic king Alaricus who superbly made use of disagreements between Ravenna and Constantinople. Moreover, he made use of opportunities resulting from bestowing him a few times the rank of Roman magister militum. A controversial and still unexplained issue is, if Alaricus became the magister militum per Illyricum, already in 395 as result of negotiations with Rufin. Next disputable issue is, in which degree the ruler of the Visigoths led his own deliberate politics, and in which degree he remained a tool in hands of the politicians of the Eastern and Western Roman courts.


Słowa kluczowe

Terwingowie; Wizygoci; Alaryk I; rzymska myśl polityczna; rzymska polityka na Bałkanach; foedera 332-405

Ammianus Marcellinus, Res gestae, texte établi et traduit par É. Galletier: Ammien Mar¬cellin, Histoire, I-VI, Collection des Universités de France. Série Latine, Paris 1978- 1999, tłum. I. Lewandowski: Ammianus Marcellinus, Dzieje rzymskie, t. 1-2, Warsza¬wa 2001-2002.
Claudianus, De bello Pollentino sive Gothico, rec. Th. Birt, w: Claudianus, Carmina, MGH Auctores Antiquissimi X, Berolini 1892 [reprint: Berolini 1961], 259-283.
Eunapius Sardianus, Fragmenta historica, ed. L. Dindorf, w: Historici Graeci minores, vol. 1, Leipzig 1870, 205-274, ed. i tłum. w: Eunapios z Sardes, Zapiski historyczne. ISTORIKA UPOMNEMATA, [wydanie bilingwiczne], przekład, wstęp i objaśnienia A. Pająkowska-Bouallegui, Gdańsk 2013.
Ioannes Antiochenus, Fragmenta quae supersunt omnia, rec., Anglice vertit, indicibus instruxit S. Mariev, CFHB Series Berolinensis 47, Berolini 2008.
Iordanes, Getica, ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi V/1, Berolini 1882, 53- 138, tłum. E. Zwolski: Kasjodor i Jordanes. Historia gocka czyli scytyjska Europa, Rozprawy Wydziału Historyczno-Filologicznego 49, Lublin 1984, 91-146.
Marcellinus Comes, Chronica, ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi XI, Be¬rolini 1894, 60-104.
Olympiodorus, Fragmenta, ed. R.C. Blockley, w: The Fragmentary Classicising Histo¬rians of the Later Roman Empire. Eunapius, Olympiodorus, Priscus and Malchus, vol. 2: Text, Translation and Historiographical Notes, Arca: Classical and Medieval Texts, Papers and Monographs 10, Liverpool 1983, 151-207.
Orosius, Historiae adversus paganos, ed. K. Zangemeister, CSEL 5, Vindobonae 1882 [reprint: Hildesheim 1967], 1-564.
Procopius Caesariensis, De bellis libri I-IV, rec. J. Havry, addenda et corrigenda adiecit G. Wirth: Procopius, Opera omnia, vol. 1, Lipsiae 1962, tłum. D. Brodka: Prokopiusz z Cezarei, Historia wojen, t. 1: Wojny z Persami i Wandalami, Źródła Historyczne, Kraków 2013.
Socrates, Historia ecclesiastica, hrsg. von G.Ch. Hansen, GCS NF 1, Berlin 1995, tłum. S. Kazikowski: Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, Warszawa 1972.
Sozomenes, Historia ecclesiastica, hrsg. von J. Bidez – G.Ch. Hansen, GCS NF 4, Berlin 1995, tłum. S. Kazikowski: Hermiasz Sozomen, Historia Kościoła, Warszawa 1980.
Themistios, Orationes, Übersetzung, Einführung und Erläuterungen von H. Leppin – W. Portmann: Themistios, Staatsreden, Bibliothek der Griechischen Literatur 46, Stuttgart 1998.
Zosimus, Historia Nova, ed. L. Mendelssohn: Zosimi comitis et exadvocati fisci, Historia Nova, Lipsiae 1887, Teubner, [reprint: Hildesheim 1963], tłum. H. Cichocka: Zosi¬mos, Nowa historia, Warszawa 2012.
Albert G., Goten in Konstantinopel. Untersuchung zur oströmischen Geschichte um das Jahr 400 n.Chr., Paderborn – München – Zürich 1984.
Albert, Zur Chronologie der Empörung des Gainas im Jahre 400 n.Chr., „Historia” 29 (1980) Heft 4, 504-508.
Berndt G.M., Beute, Schutzgeld und Subsidien. Formen der Aneignung materieller Güter in gotischen Kriegsgruppen, w: Lohn der Gewalt. Beutepraktiken von der Antike bis zur Neuzeit, ed. H.C.J. Bömelburg, Krieg in der Geschichte 72, Paderborn 2011, 121-147.
Berndt G.M., Aktionsradien gotischer Kriegergruppen, „Frühmittelalterliche Studien” 47 (2014) 7-52.
Bursche A., The Battle of Abritus, the Imperial Treasury and Aurei in Barbaricum, „The Numismatic Chronicle” 173 (2013) 151-169.
Demandt A., Geschichte der Spätantike. Das Römische Reich von Diocletian bis Justinian 282 - 565 n. Chr., 2. Auflage, München 2008.
Demougeot É., La formation de l’Europe et les invasions barbares, t. 2, cz. 1: De l’avène¬ment de Dioclétien (284) à l’occupation germanique de l’Empire romain d’Occident (début du VIe siècle), Collection Historique, Paris 1979.
Greef G. De, Romain Coin Hoards and Germanic Invasions AD 252-269. A Study of the Western Hoards from the Reigns Valerian, Gallienus and Postumus, „Revue Belge de Numismatique et de Sigillographie” 148 (2002) 41-99.
Kampers G., Geschichte der Westgoten, Paderborn 2008.
Kulikowski M., Wojny Rzymu z Gotami od III wieku do Alaryka, tłum. Ł. Różycki, Oświęcim 2015.
Scharf R., Foederati. Von der völkerrechtlichen Kategorie zur byzantinischen Truppen¬gattung, Tyche 4, Wien 2001.
Schwarcz A., Die gotischen Seezüge des 3. Jahrhunderts, w: Die Schwarzmeerküste in der Spätantike und im frühen Mittelalter, hrsg. von R. Pillinger – A. Pülz – H. Vetters, Schriften der Balkan-Kommission. Antiquarische Abteilung 18, Wien 1992, 47-57.
Speidel M., Sebastian’s Strike Force at Adrianople, „Klio” 78 (1996) nr 2, 434-437.
Strzelczyk J., Goci. Rzeczywistość i legenda, Warszawa 1984.
Thompson E.A., Barbarian Invaders and Roman Collaborators, „Florilegium” 2 (1980) 71-88.
Wanke U., Die Gotenkriege des Valens. Studien zu Topographie und Chronologie im un¬teren Donauraum von 366 bis 378 n.Chr. Europäische Hochschulschriften III: Ge¬schichte und ihre Hilfswissenschaften 412, Frankfurt am Main 1990.
Wilczyński M., Germanie w służbie zachodniorzymskiej w V w. n.e. Studium historycz¬no-prosopograficzne, Prace Monograficzne – Akademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie 299, Kraków 2001.
Wolfram H., Die Goten. Von den Anfängen bis zur Mitte des sechsten Jahrhunderts. Ent¬wurf einer historischen Ethnographie, 3. Auflage, München – Wien 1990.
Wolfram, Gotische Studien. Volk und Herrschaft im frühen Mittelalter, München 2005.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Wilczyński, M. (2018). Wizygoci w rejonie Bałkanów w teorii i praktyce politycznej dworów późnego cesarstwa rzymskiego. Vox Patrum, 66, 301-325. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3463

Marek Wilczyński 
Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie  Polska


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora