Rola cara Piotra (927-969) w życiu bułgarskiego Kościoła. Kilka uwag



Abstrakt

Tsar Peter was a ruler who was active in the sphere of church policy, and is pictured to have been a deep believer himself. He is credited with the fact of granting the title of patriarch to the Bulgarian archbishop, which most probably occurred under the framework of the agreement of 927 (?933/934). The act sym­bolically completed the process of acquiring full maturity and independence by the Church of Bulgaria. Peter, as the first Bulgarian ruler, had to face a serious problem of heresy. Be­ing fully aware of responsibility for orthodoxy of his subjects’ creed, he was de­termined enough to take precautions in order to stifle the development of the Bo­gomil heresy. However, his actual actions (except for his consulting the patriarch) and their results are impossible to pinpoint. On the other hand, it should be stressed that, during the rule of tsar Peter, the Bulgarian monasticism lived through a period of considerable development. The tsar contributed to that progress, though, unfortunately, details of the phenomenon are impossible to determine. Peter himself became a monk before his death, and subsequently his personal worship evolved around his involvement in the monas­tic movement.


Słowa kluczowe

car Piotr (927-969); bogomilizm; Kościół bułgarski; średniowieczny monastycyzm bułgarski

Das Hexaemeron des Exarchen Johannes, t. 5, hrsg. R. Aitzetmüller, Graz 1968.
Joannes Scylitzes, Synopsis historiarum, ed. I. Thurn, CFHB (Series Berolinensis) 5, Berolini 1973, tłum. A. Kotłowska: Jan Skylitzes, Zarys historii, w: Testimonia naj¬dawniejszych dziejów Słowian. Seria grecka, z. 6: Pisarze wieku XI, wyd. A. Kotłow¬ska – A. Brzóstkowska, Warszawa 2013, 106-269.
Kosma Prezbiter, Mowa polemiczna przeciwko heretykom, oprac., tłum. M. Skowronek, współpr. G. Minczew, w: Średniowieczne herezje dualistyczne na Bałkanach. Źródła słowiańskie, oprac., przekł., komentarz G. Minczew – M. Skowronek – J.M. Wolski, Łódź 2015, 67-125.
Leo Diaconus, Historiae, rec. C.B. Hase, CSHB [33], Bonnae 1828.
Perˆ tÁj Prèthj kaˆ Deutšraj 'IoustinianÁj ™k tîn met¦ tÕn kèdika nearîn t…tloj b, di£taxij g, ed. G. Prinzing, w: Entstehung und Rezeption der Justiniana Prima-Theorie im Mittelalter, „Byzantinobulgarica” 5 (1978) 277-279.
Służba carowi Piotrowi, w: Й. Иванов, Български старини из Мaкедoния, ред. Д. Ангeлов, София 1970, tłum. J. Pietrow: Ziemscy aniołowie niebiańscy ludzie. Anachoreci w bułgarskiej literaturze i kulturze, wyb., wstęp G. Minczew, Białystok 2002, 65-68.
[Spis bułgarskich arcybiskupów], w: И. Божилов, Българската архепископия XI-XII век. Списъкът на българските архепископи, София 2011, 91-131, tłum. fragmen¬tów A. Brzóstkowska: Testimonia najdawniejszych dziejów Słowian. Seria grecka, z. 4: Pisarze z VIII-XII wieku, wyd. A. Brzóstkowska – W. Swoboda, Warszawa 1997, 127-129.
Taktikon (Beneševiča), ed. N. Oikonomidès, w: Les listes de préséance byzantines des IXe et Xe siècles, Paris 1972, 237-253.
Angelova S. – Prinzing G., Das mutmassliche Grab des Patriarchen Damian: zu einem archäologischen Fund in Dristra/Silistria, w: Средновековна християнска Европа: Изток и запад. Ценности, традиции, общуване, ред. В. Гюзелев – А. Милтенова, София 2002, 726-730.
Biliarsky I., St. Peter (927-969), Tsar of the Bulgarians, w: State and Church: Studies in Medieval Bulgaria and Byzantium, ed. V. Gjuzelev – K. Petkov, Sofia 2011.
Browning R., Byzantium and Bulgaria. A Comparative Study across the Early Medieval Frontier, London 1975.
Bylina S., Bogomilizm w średniowiecznej Bułgarii. Uwarunkowania społeczne, politycz¬ne i kulturalne, „Balcanica Posnaniensia” 2 (1985) 113-145.
CzarneckiS., Geneza i ewolucja dogmatu teologicznego sekty bogomiłów, „Zeszyty Nau¬kowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace historyczne” 134 (2007) 25-40.
Dobrev I., Sv. Ivan Rilski, t. 1, Linz 2007.
Dujčev I., L’epistola sui Bogomili del patriarcha Teofilatto, w: tenże, Medioevo bizanti¬no-slavo, vol. 1: Saggi di storia politica e culturale, Storia e Letteratura 102, Roma 1965, 283-315.
Ferluga J., John Scylitzes and Michael of Devol, w: tenże, Byzantium on the Balkans. Studies on the Byzantine Administration and the Southern Slavs from the VIIth to the XIIth Centuries, Amsterdam 1976, 337-344.
Fine J.V.A., A Fresh Look at Bulgaria under Tsar Peter I (927-969), „Byzantine Studies” 5 (1978) 88-95.
Fine J.V.A., The Early Medieval Balkans: a Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century, Ann Arbor 1983.
Leszka M.J., Kwestia patriarchatu bułgarskiego w 1. poł. X wieku, VoxP 33 (2013) t. 59, 581-590.
Leszka M.J., Stracone złudzenia. Religijny kontekst stosunków bizantyńsko-bułgarskich w latach 863-927, w: Religijna mozaika Bałkanów, red. M. Walczak-Mikołajczako¬wa, Gniezno 2008, 32-39.
Leszka M.J., Symeon I Wielki a Bizancjum. Z dziejów stosunków bułgarsko-bizantyńskich w latach 893-927, Byzantina Lodziensia 15, Łódź 2013.
Leszka M.J. – Marinow K., Carstwo bułgarskie. Polityka, społeczeństwo, gospodarka, kultura, 866-969, Warszawa 2015.
Loos M., Le prétendu témoignage d’un traité de Jean Exarque intitulé ‘Šestodnev’ et rela¬tif aux Bogomiles, „Byzantinoslavica” 13 (1952-1953) 59-67.
Minczew G., Remarks on the Letter of the Patriarch Theophylact to Tsar Peter in the Context of Certain Byzantine and Slavic Anti-heretic Texts, „Studia Ceranea” 3 (2013) 113-130.
Minczew G., Słowiańskie teksty antyheretyckie jako źródło do poznania herezji dualistycz¬nych na Bałkanach, w: Średniowieczne herezje dualistyczne na Bałkanach. Źródła sło¬wiańskie, oprac., przekł., komentarz G. Minczew – M. Skowronek – J.M. Wolski, Łódź 2015, 13-57.
Nikolov G.N., Die Christianisierung der Bulgaren und das Mönchtum in der Familie des Khans Boris I. Michail, w: Rome, Constantinople and Newly-Converted Europe. Archeological and Historical Evidence, t. 1, red. M. Salamon i in., Kraków – Leipzig – Rzeszów – Warszawa 2012, 91-100.
Obolensky D., The Bogomils, Cambridge 1948.
Pirivatrić S., Some Notes on the Byzantine-Bulgarian Peace Treaty of 927, „Byzantino¬slovaca” 2 (2008) 40-48.
Prinzing G., Entstehung und Rezeption der Justiniana Prima-Theorie im Mittelalter, „By¬zantinobulgarica” 5 (1978) 269-287.
Runciman S., Manicheizm średniowieczny, tłum. J. Prokopiuk – B. Zborski, Katowice 2007.
Simeonova L., Diplomacy of the Letter and the Cross: Photios, Bulgaria and the Papacy 860s-880s, Amsterdam 1998.
Spyra J., Wspólnoty bogomilskie jako próba powrotu do form życia gmin wczesnochrześcijańskich, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 84 (1987) 7-21.
Swoboda W., Bułgaria a patriarchat konstantynopolitański w latach 870-1018, w: Z pol¬skich studiów slawistycznych, Seria 4: Historia, Warszawa 1972, 47-65.
Swoboda W., Damian, w: Słownik starożytności słowiańskich, VIII: Suplementy i indeksy A-Ż, red. A. Gąsiorowski – G. Labuda – A. Wędzki, Wrocław 1991, 13-14.
Swoboda W., L’origine de l’organisation de l’Église en Bulgarie et ses rapports avec le patriarcat de Constantinople (870-919), „Byzantinobulgarica” 2 (1966) 67-81.
TurlejS., Justyniana Prima. Niedoceniony aspekt polityki kościelnej Justyniana, Notos – Scripta Antiqua et Byzantina 8, Kraków 2011.
WiegandT., Milet. Ergebnisse der Ausgrabungen und Untersuchungen seit dem Jahre 1899, t. III/1: Der Latmos, Berlin 1913.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Leszka, M. (2018). Rola cara Piotra (927-969) w życiu bułgarskiego Kościoła. Kilka uwag. Vox Patrum, 66, 429-442. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3468

Mirosław J. Leszka 
Uniwersytet Łódzki  Polska


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora