Oryginalność Hieroklesowego porównania Apoloniusza z Tiany z Chrystusem



Abstrakt

Sossianus Hierocles, governor of Bithynia and adviser of the emperor Dio­cletian, at the beginning of the “great persecution” of the Christians published his propagandistic writing under the title The Lover of Truth, in which he drew a comparison between Apollonius of Tyana and Christ. In the apologetic treatise of Eusebius of Caesarea Against Hierocles we find a statement, that this compari­son was something new in the hitherto existing attacks of the pagan intellectuals on Christianity and demanded a polemic response from the Christian part. Mod­ern studies regarding the works of Porphyry, famous enemy of the Christians and exponent of the Neo-Platonic philosophy, seem to indicate that even before Hie­rocles the personage of Apollonius was used in the anti-Christian polemics and was confronted with Christ. The present article try to explain, what the originality of Hierocles’ comparison, testified by Eusebius, consisted in.


Słowa kluczowe

porównanie Apoloniusza z Tiany z Chrystusem; Sossianus Hierokles; Przyjaciel prawdy; Porfiriusz; Przeciwko chrześcijanom; Euzebiusz z Cezarei; Przeciwko Hieroklesowi

Apollonius Tyaneus, Testimonia, ed. Ch.P. Jones, w: Philostratus, Apollonius of Tyana, t. 3: Letters of Apollonius. Ancient Testimonia. Eusebius’s Reply to Hierocles, LCL 458, Cambridge (Mass.) – London 2006, 86-143.
Eusebius Caesariensis, Contra Hieroclem, éd. É. des Places, SCh 333, Paris 1986.
Hieronymus, Contra Joannem Hierosolymitanum, PL 23, 355-398.
Hieronymus, Tractatus LIX in Psalmos, ed. G. Morin, CCL 78, Turnholti 1958, 3-352.
Lanctantius, Divinae institutiones, éd. P. Monat, SCh 204, Paris 1973.
Macarius Magnes, Apocriticus, éd. R. Goulet: Macarios de Magnésie, Le Monogénès, t. 1-2, Paris 2003.
Origenes, Contra Celsum, éd. M. Borret, SCh 132, 136, 147, 150, 227, Paris 1967-1976, tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Przeciw Celsusowi, Warszawa 19862.
Philostratus, Vita Apollonii, ed. Ch.P. Jones: Philostratus, The Live of Apollonius of Tyana, LCL 16-17, Cambridge (Mass.) – London 2005; tłum. I. Kania: Flawiusz Fi¬lostratos, Żywot Apolloniusza z Tiany, Kraków 1997; tłum. M. Szarmach: Flawiusz Filostratos, Żywot Apolloniosa z Tyany, Toruń 20122.
Porphyrius, Contra Christianos, ed. A. von Harnack, Porphyrius „Gegen die Christen”, 15 Bücher. Zeugnisse, Fragmente und Referate, Abhandlungen der Königlich Preus¬sischen Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-Historische Klasse 1, Berlin 1916; ed. G. Muscolino: Porfirio, Contro i cristiani. Nella raccolta di Adolf von Har¬nack con tutti i nuovi frammenti in appendice, Milano 2009; tłum. włoskie: Porfirio, Discorsi contro i cristiani, a cura di C. Mutti, Padova 1977; tłum. P. Ashwin-Siejkow¬ski: Porfiriusz z Tyru, Przeciw chrześcijanom, Kraków 2006.
Pseudo-Ambrosius, De Trinitate, PL 17, 509-546.
Actes apocryphes des apôtres. Christianisme et monde païen, éd. F. Bovon i inni, Publica¬tions de la Faculté de théologie de l’Université de Genève 4, Genève 1981.
Anderson G., Philostratus. Biography and Belles Lettres in the Third Century A.D., Lon¬don 1986.
Ashwin-Siejkowski P., Wstęp, w: Porfiriusz z Tyru, Przeciw chrześcijanom, Kraków 2006.
Barnes T.D., Porphyry „Against the Christians”: Date and the Attribution of Fragments, JTS 24 (1973) 424-442.
Barnes T.D., Sossianus Hierocles and the Antecedents of the „Great Persecution”, „Har¬vard Studies in Classical Philology” 80 (1976) 239-252.
Baur F.Ch., Drei Abhandlungen zur Geschichte der alten Philosophie und ihres Verhält¬nisses zum Christentum, Leipzig 1876.
Berchman R.M., Porphyry Against the Christians, Studies in Platonism, Neoplatonism and the Platonic Tradition 1, Leiden – Boston 2005.
Berger K., Hellenistische Gattungen im Neuen Testament, ANRW II 25/2, Berlin – New York 1984.
Borzì S., Apollonio di Tiana: da „santo pagano” ad antagonista di Cristo, „Laós” 5 (1998) nr 2, 83-96.
Borzì S., L’accostamento fra Apollonio di Tiana e Cristo, „Laós” 8 (2001) nr 1, 19-24.
Bowie E.L., Apollonius of Tyana: Tradition and Reality, ANRW II 16/2, Berlin – New York 1978, 1652-1699.
De PalmaDigeser E., Porphyry, Julian or Hierocles? The Anonymous Hellene Makarios of Magnes’ Apokritikos, JTS 53 (2002) 466-502.
Del Corno D., Introduzione, w: Filostrato, Vita di Apollonio di Tiana, a cura di D. Del Corno, Biblioteca Adelphi 82, Milano 20044, 10-57.
DzielskaM., Apolloniusz z Tiany. Legenda i rzeczywistość, Kraków 1983.
DzielskaM., Przedmowa, w: Flawiusz Filostratos, Żywot Apolloniusza z Tiany, tłum. I. Kania, Kraków 1997, 5-40.
Esser D., Formgeschichtliche Studien zur hellenistischen und zur frühchristlichen Lite¬ratur unter besonderer Berücksichtigung der vita Apollonii des Philostrat und der Evangelien, Bonn 1969.
Flinterman J.J., Power, „Paideia” & Pythagoreanism. Greek Identity, Conceptions of the Relationship between Philosophers and Monarchs and Political Ideas in Philostratus’ „Life of Apollonius”, Amsterdam 1995.
ForratM., Introduction, w: SCh 333, Paris 1986, 9-80.
ForratM., Notes complémentaires, w: SCh 333, Paris 1986, 215-224.
Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, red. wyd. pol. J. Łanowski, tłum. M. Bronarska – B. Górska – A. Nikliborc – J. Sachse – O. Szarska, Wrocław 19973.
Harnack A. von, Porphyrius „Gegen die Christen”, 15 Bücher. Zeugnisse, Fragmente und Referate, Abhandlungen der Königlich Preussischen Akademie der Wissen¬schaften. Philosophisch-Historische Klasse 1, Berlin 1916.
Jones Ch.P., An epigram of Apollonius of Tyana, „Journal of Hellenic Studies” 100 (1980) 190-194.
Kee H.C., Aretalogy and Gospel, JBL 92 (1973) nr 3, 402-422.
Kofsky A., Eusebius of Caesarea against Paganism, Jewish and Christian Perspectives Series 3, Leiden – Boston – Köln 2000.
Koskenniemi E., Apollonios von Tyana in der neutestamentlichen Exegese. Forschungsb¬ericht und Weiterführung der Diskussion, Tübingen 1994.
Lagrange M.J., Les Légendes pythagoriennes et l’Évangile, RB 46 (1937) nr 1, 5-28.
MeredithA., Porphyry and Julian Against the Christians, ANRW II 23/2, Berlin – New York 1980, 1119-1149.
Moreschini C., Storia della filosofia patristica, Letteratura cristiana antica 1, Brescia 2004.
Petzke G., Die Traditionen über Apollonius von Tyana und das Neue Testament, Studia ad Corpus Hellenisticum Novi Testamenti 1, Leiden 1970.
PezzellaS., Il problema del Kat¦ Cristianîn di Porfirio, „Eos” 52 (1962) 87-104.
Phillimore J.S., Introduction, w: Philostratus, In Honour of Apollonius of Tyana, transl. by J.S. Phillimore, t. 1, Oxford 1912, xi-cxxviii.
Popowski R., Starożytny przewodnik po neapolitańskiej pinakotece, w: Filostrat Starszy, Obrazy, tłum., wstęp i kom. R. Popowski, Warszawa 2004, 13-87.
Ruggiero F., Szaleństwo chrześcijan. Poganie wobec chrześcijaństwa w pierwszych pięciu wiekach, tłum. E. Łukaszyk, Kraków 2007.
Słownik pisarzy antycznych, red. A. Świderkówna, Warszawa 1990.
Söder R., Die apokryphen Apostelgeschichten und die romanhafte Literatur der Antike, Würzburger Studien zur Altertumswissenschaft 3, Stuttgart 1932.
Speyer W., Hierokles I (Sossianus Hierocles), RACh XV 103-109.
SzarmachM., Pismo Euzebiusza z Cezarei: „Contra Hieroclem”, „Acta Universitatis Nico¬lai Copernici”, Historia 27, Nauki Humanistyczno-Społeczne 254 (1992) 127-134.
TonderaA., L’immagine del „santo” pagano nella figura di Apollonio di Tiana e la sua valutazione da parte cristiana, SACh NS 13, Katowice 2012.
TonderaA., „Przyjaciel prawdy” Sossianusa Hieroklesa, SSHT 46 (2013) fasc. 2, 303- 316. Waelkens R., L’économie, thème apologétique et principe herméneutique dans l’„Apocriticos” de Macarios Magnès, Recueil de Travaux d’Histoire et de Philologie 6, z. 4, Louvain 1974.
Zieliński T., Religia Cesarstwa Rzymskiego, Toruń 2000.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Tondera, A. (2018). Oryginalność Hieroklesowego porównania Apoloniusza z Tiany z Chrystusem. Vox Patrum, 65, 683-695. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3528

Adam Tondera 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora